Шьямджи Кришна Варма: Үндістан революционері, заңгер және журналисі
Shyamji Krishna Varma
Шьямджи Кришна Варма – Индия революционері, адвокат, журналист, «Үндістан үйі» қорының негізін қалаушы. Өмірі, қызметі, саяси көзқарастары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан революционері, заңгер және журналист
Indian revolutionary, lawyer and journalist
Шямжи Кришна Варма (4 қазан 1857 – 30 наурыз 1930) – үндістандық революциялық күрескер, үндістандық патриот, заңгер және журналист, ол Лондон қаласында Үндістанның өз билігін жүргізу қоғамын, Үндістан үйін және «Үндістан әлеуметтанушысы» басылымын құрды. Баллиол колледжінің түлегі, Кришна Варма санскрит және басқа да үнді тілдеріндегі көрнекті ғалым болды. Ол Үндістанда қысқа мерзімге заңгерлік қызмет етіп, Үндістандағы бірнеше княздықтардың диваны болды. 1875 жылы ол Бхатия қауымының бай кәсіпкерінің қызы және мектептегі досы Рамдастың қарындасы Бхануматиге үйленді. Содан кейін ол ұлтшыл, реформатор және Ведалардың жақтасы, Ария қоғамын құрған Свами Даянанда Сарасватимен байланысқа түсті. Ол оның шәкірті болып, жақын арада Веда философиясы мен діні туралы лекциялар оқыды. 1877 жылы өткен публицистік саяхаты оған үлкен даңқ әкелді. Ол 1877 жылы Кашидің пандитінен «Пандит» атағын алған алғашқы брахман емес адам болды. Ол Оксфорд университетінің санскрит профессоры Монир Уильямстың назарына ілігіп, Шямжиге көмекші болып жұмыс істеуге шақыру алды. Кейін 1905 жылы Шямжи Холборн қаласында өткен Демократтардың біріккен конгресіне Үндістанның өз билігін жүргізу қоғамының делегаты ретінде қатысты. Оның Үндістан туралы ұсынысы бүкіл конференцияның ыстық ықыласын тудырды. Англиядағы Шямжидің қызметі британ үкіметінің алаңдаушылығын тудырды: ол 1909 жылдың 30 сәуірінде «Үндістан әлеуметтанушысы» басылымында британдықтарға қарсы мақалалар жазғаны үшін «Ішкі храмнан» шеттетіліп, мүшелік тізімінен алынды. Британ баспасөзінің көп бөлігі Шямжиге қарсы болды және оған, сондай-ақ оның газеттеріне қатысты бірнеше айыптаулар жариялады. Ол оларды батыл түрде қорғады. «Таймс» газеті оны «Жаман Кришнаварма» деп атады. Көптеген газеттер Шямжи мен оның көзқарасын қолдаған британдық прогрессивтерді сынады. Оның әрекеттері британ құпия қызметінің қатаң бақылауында болды, сондықтан ол штаб-пәтерін Парижге көшіріп, Үндістан үйін Вир Саваркарға тапсырды. Шямжи үкімет оны тұтқындауға тырысқанға дейін құпия түрде Ұлыбританиядан кетіп қалды.
Shyamji Krishna Varma (4 October 1857 – 30 March 1930) was an Indian revolutionary fighter, an Indian patriot, lawyer and journalist who founded the Indian Home Rule Society, India House and The Indian Sociologist in London. A graduate of Balliol College, Krishna Varma was a noted scholar in Sanskrit and other Indian languages. He pursued a brief legal career in India and served as the Divan of a number of Indian princely states in India. In 1875, he married Bhanumati, a daughter of a wealthy businessman of the Bhatia community and sister of his school friend Ramdas. Then he got in touch with the nationalist Swami Dayananda Saraswati, a reformer and an exponent of the Vedas, who had founded the Arya Samaj. He became his disciple and was soon conducting lectures on Vedic philosophy and religion. In 1877, a public speaking tour secured him a great public recognition. He became the first non Brahmin to receive the prestigious title of Pandit by the Pandits of Kashi in 1877. He came to the attention of Monier Williams, an Oxford professor of Sanskrit who offered Shyamji a job as his assistant. Later in 1905, Shyamji attended the United Congress of Democrats held at Holborn Town Hall as a delegate of the India Home Rule Society. His resolution on India received an enthusiastic ovation from the entire conference. Shyamji's activities in England aroused the concern of the British government: He was disbarred from Inner Temple and removed from the membership list on 30 April 1909 for writing anti British articles in The Indian Sociologist. Most of the British press were anti–Shyamji and printed several allegations against him and his newspaper. He defended them boldly. The Times referred to him as the "Notorious Krishnavarma". Many newspapers criticised the British progressives who supported Shyamji and his view. His movements were closely watched by the British secret service, so he decided to shift his headquarters to Paris, leaving India House in charge of Vir Savarkar. Shyamji left Britain secretly before the government tried to arrest him.
Париж мен Женева
1907 жылдың басында ол жұмысын жалғастыру үшін Парижге келді. Британ үкіметі оны Франциядан экстрадициялауға тырысты, бірақ ол көптеген француз саясаткерлерінің қолдауына ие болды. Шамджидің есімі Боу-стрит магистраттық сотында Шамджидің досы Джеймс баспасында жарияланған "Азат етушілер" журналында мақала жазғаны үшін ағылшын азаматы Мерлин мырзаның сенсациялық ісіне тартылды. Шамджидің Париждегі қызметі Еуропа елдерінің Үндістан тәуелсіздігіне қолдау көрсетуіне көмектесті. Ол Саваркердің босатылуы үшін күресті және бүкіл Еуропа мен Ресейде үлкен қолдау тапты. Гай Олдред Daily Herald газетінде "Саваркер – индус патриоты, оның мерзімі 1960 жылдың 24 желтоқсанында аяқталады" деген тақырыпта мақала жазып, Англияда да қолдау табуға септігін тигізді. 1914 жылы оның болуы француз саясаткерлері король Георг V-ті Парижге шақырғаннан кейін ұятқа айналды, осылайша олар Энтанта Кордиальға соңғы бекітпе беруді көздеді. Шамджи мұны болжап, штаб-пәтерін Женеваға көшірді. Мұнда Швейцария үкіметі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде саяси шектеулер енгізді. Ол байланыста болған адамдарымен байланысын сақтап тұрды, бірақ оларға тікелей көмек көрсете алмады. Ол Женевадағы Үндістанды қолдау комитетінің төрағасы доктор Брисспен бірге уақыт өткізді, кейіннен ол британ үкіметінің жасырын агенты екенін білді.
He arrived in Paris in early 1907 to continue his work. The British government tried to have him extradited from France without success as he gained the support of many top French politicians. Shyamji's name was dragged into the sensational trial of Mr Merlin, an Englishman, at Bow Street Magistrates' Court, for writing an article in liberators published by Shyamji's friend, Mr. James. Shyamji's work in Paris helped gain support for Indian Independence from European countries. He agitated for the release of Savarker and acquired great support all over Europe and Russia. Guy Aldred wrote an article in the Daily Herald under the heading of "Savarker the Hindu Patriot whose sentences expire on 24 December 1960", helping create support in England, too. In 1914 his presence became an embarrassment as French politicians had invited King George V to Paris to set a final seal on the Entente Cordiale. Shyamji foresaw this and shifted his headquarters to Geneva. Here the Swiss government imposed political restrictions during the entire period of World War I. He kept in touch with his contacts, but he could not support them directly. He spent time with Dr. Briess, president of the Pro India Committee in Geneva, whom he later discovered was a paid secret agent of the British government.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Ол Ұлттар Лигасына 10 000 франк сомасын, «Президент Вудро Вильсон лекциясы» деп аталатын лекциялық қызметті құру үшін ұсынды. Бұл лекция саяси босқындарға берілген бостандық, әділдік және бейкүнәлік құқығымен үйлесімді ұлттық тәуелсіздікті қамтамасыз етудің және сақтаудың ең тиімді жолдары туралы болжауға арналған еді. Оның сөзінше, Лига британ үкіметінің саяси ықпалынан қауіптеніп, ұсынысын қабылдамады. Осындай ұсыныс Швейцария үкіметіне де жасалды, бірақ ол да қабылданбады. Ол Женевадағы Баспасөз қауымдастығы ұйымдастырған банкетте, 250 журналист пен танымал адамдардың, соның ішінде Швейцария Конфедерациясының және Ұлттар Лигасының президенттерінің қатысуында тағы бір лекция ұсынды. Шамджидің ұсынысы сол жерде мақұлданды, бірақ одан ешқандай нәтиже шықпады. Шамджи жауаптан көңілі қалды және осы мәселе бойынша барлық сәтсіз хат алмасуларын 1920 жылдың желтоқсан айында шыққан «Sociologist» журналының келесі санында жариялады, бұл журналға алты жылға жуық үзіліс болғаннан кейін жарық көрді.
He offered a sum of 10,000 francs to the League of Nations to endow a lectureship to be called the President Woodrow Wilson Lectureship for the discourse on the best means of acquiring and safe guarding national independence consistently with freedom, justice, and the right of asylum accorded to political refugees. It is said that the league rejected his offer due to political pressure from British government. A similar offer was made to the Swiss government which was also turned down. He offered another lectureship at the banquet given by Press Association of Geneva where 250 journalists and celebrities, including the presidents of Swiss Federation and the League of Nations. Shyamji's offer was applauded on the spot but nothing came of it. Shyamji was disappointed with the response and he published all his abortive correspondence on this matter in the next issue of the Sociologist appearing in December 1920, after a lapse of almost six years.
Өлім және еске алу
1922 жылдың тамызы мен қыркүйегінде «Индиялық әлеуметтанушы» журналының тағы екі саны жарияланды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты ол оны жалғастыра алмады. 1930 жылдың 30 наурызында сағат 23:30-да ауруханада қайтыс болды, артында әйелі Бханумати Кришнаварма қалды. Оның өлімі туралы хабар Үндістандағы британдық отарлық үкімет тарапынан жасырылды. Дегенмен, Бхагат Сингх және Лахор түрмесіндегі басқа да тұтқындар оған құрмет көрсетті, олар ұзақ сот процесінен өтіп жатқанда. Бал Гангадхар Тилак құрған ағылшын тіліндегі «Маратха» газеті оған құрмет көрсетті. Ол Женева мен Сент-Жорж зиратының жергілікті әкімшілігімен өзінің және әйелінің күлін 100 жыл бойы зиратта сақтау және сол кезеңде Үндістан тәуелсіздік алғанда олардың күлін Үндістанға жіберу туралы алдын ала келісім жасасты. Парижде тұратын ғалым доктор Притвиндра Мукерджидің өтініші бойынша сол кездегі премьер-министр Индира Ганди күлін елге қайтаруға келісті. Соңында 2003 жылдың 22 тамызында Шямжи мен оның әйелі Бхануматинің күл-тозаңдары Виль де Женева мен Швейцария үкіметі тарапынан Үндістан тәуелсіздігіне 55 жыл толуына орай Гуджарат штатының сол кездегі бас министрі Нарендра Модиге тапсырылды. Олар Мумбаиға жеткізіліп, Гуджарат арқылы ұзақ шеруден кейін оның туған жері Мандвиге жетті. 2010 жылы Мандвиге жақын жерде оған арналған «Кранти Тирт» ескерткіші салынды және ашылды. 52 акр жерді алып жатқан ескерткіш кешенінде Хайгейттегі «Үндістан үйі» ғимаратының көшірмесі, сондай-ақ Шямжи Кришна Варма мен оның әйелінің мүсіндері орналасқан. Ескерткіштің ішінде Кришна Верманың, оның әйелінің күлдері салынған урналар және Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының ертедегі белсенділеріне арналған галерея бар. Кришна Верма 1909 жылы Ішкі храмнан шеттетілді. Бұл шешім 2015 жылы қайта қаралып, ол қайтыс болғаннан кейін қайта орналастыру туралы бірауыздан шешім қабылданды. 1970 жылдары оның туған жері Куч штатында жаңа қала пайда болды және оның құрметіне Шямжи Кришна Варманагар деп аталды. «India Post» оның құрметіне пошта маркаларын және бірінші күндік конверттерді шығарды. Кучх университеті оның есімімен аталды. «India Post» 1989 жылдың 4 қазанында Шямжи Кришна Вармаға арналған пошта маркасын шығарды.
He published two more issues of Indian Sociologist in August and September 1922, before ill health prevented him continuing. He died in hospital at 11:30 p. m. on 30 March 1930 leaving his wife, Bhanumati Krishnavarma. News of his death was suppressed by the British colonial government in India. Nevertheless, tributes were paid to him by Bhagat Singh and other inmates in Lahore Jail where they were undergoing a long term drawn out trial. Maratha, an English daily newspaper started by Bal Gangadhar Tilak paid tribute to him. He had made prepaid arrangements with the local government of Geneva and St Georges cemetery to preserve his and his wife's ashes at the cemetery for 100 years and to send their urns to India whenever it became independent during that period. Requested by Paris based scholar Dr Prithwindra Mukherjee, the then Prime Minister Indira Gandhi agreed to repatriate the ashes. Finally on 22 August 2003, the urns of ashes of Shyamji and his wife Bhanumati were handed over to then Chief Minister of Gujarat State Narendra Modi by the Ville de Genève and the Swiss government 55 years after Indian Independence. They were brought to Mumbai and after a long procession throughout Gujarat, they reached Mandvi, his birthplace. A memorial called Kranti Teerth dedicated to him was built and inaugurated in 2010 near Mandvi. Spread over 52 acres, the memorial complex houses a replica of India House building at Highgate along with statues of Shyamji Krishna Varma and his wife. Urns containing Krishna Verma's ashes, those of his wife, and a gallery dedicated to earlier activists of Indian independence movement is housed within the memorial. Krishna Verma was disbarred from the Inner Temple in 1909. This decision was revisited in 2015, and a unanimous decision taken to posthumously reinstated him. In the 1970s, a new town developed in his native state of Kutch, was named after him as Shyamji Krishna Varmanagar in his memory and honor. India Post released postal stamps and first day cover commemorating him. Kuchchh University was renamed after him. The India Post has issued a postal stamp on shyamji Krishna Varma on 4 October 1989.