Кіріспе

Қаржылық келісімшарттың түрі
Қаржылық құрал

Қаржы саласында жеткізілмейтін форвард (NDF) – бұл тікелей форвардтық немесе фьючерстік келісімшарт, онда тараптар келісімшарттағы NDF бағасы немесе мөлшерлемесі мен қолданыстағы нақты бағасы немесе мөлшерлемесі арасындағы айырманы алдын ала келісілген номиналды сома бойынша төлейді. Ол валюта және тауар сияқты түрлі нарықтарда қолданылады. NDF-тер сонымен қатар айырмашылық бойынша форвардтық келісімшарттар (FCD) деп те аталады. NDF кейбір елдерде кең таралған, мұнда үкімет форвардтық валюталық саудаға тыйым салған (әдетте валюта бағамының құбылмалылығын болдырмау мақсатында).

Нарық

NDF нарығы – тікелей келісімдер арқылы жүзеге асырылатын нарық. NDF-тер 1990 жылдары белсенді сауда-саттыққа түсті. NDF нарықтары капитал бақылауы бар және валюталарын шетелге жөнелтуге болмайтын дамып келе жатқан елдер үшін құрылды. Көптеген NDF-тер АҚШ долларында (USD) қолма-қол ақшамен есептесіледі. Ең белсенді банктер бір айдан бір жылға дейінгі мерзімге NDF бағаларын келтіреді, бірақ кейбірлері сұраныс бойынша екі жылға дейін баға береді. Ең көп саудаланатын NDF мерзімі – IMM күндері, бірақ банктер стандартты емес мерзімдерге де NDF ұсынады. NDF әдетте USD арқылы бағаланады, ал есеп айырысу сомасы да USD-де жүзеге асырылады.

Баға белгілеу және бағалау

Инвестор базалық валютаның N номиналды сомасын келісімшарт бойынша F форвард бағамымен сатып алуға форвард келісімшартқа түседі және бағаланған валютаның NF бірлігін төлейді. Фиксация күні, бұл инвестор базалық валютаның N номиналды сомасын ағымдағы спот бағасымен, S, сатуға теориялық түрде мүмкіндік алады, соның нәтижесінде бағаланған валютаның NS бірлігін табады. Демек, базалық валюта бойынша осы мәміледен алынған пайда былай есептеледі: Базалық валюта әдетте көбірек ликвидті және жиі саудаланатын валюта болып табылады (мысалы, АҚШ доллары немесе евро).

Синтетикалық шетел валютасындағы кредиттер

NDF-тер қарыз берушіге қызығушылық тудырмайтын валютада шетел валюталық қарызды жасауға мүмкіндік береді. Мысалы, қарыз алушы доллар алуды қалайды, бірақ төлемдерді евромен жасағысы келеді. Сондықтан, қарыз алушы доллар сомасын алады және төлемдер доллармен есептеледі, бірақ төлем евромен жүзеге асырылады, төлем жасалған кездегі қолданыстағы айырбас бағамы бойынша. Қарыз беруші доллар беруді және төлемдерді доллармен алуды қалайды. Осылайша, қарыз алушыға доллар сомасын берген кезде, қарыз беруші қарсы тараппен (мысалы, Чикаго нарығында) шетел валюталық төлемдердің ақша ағынына сәйкес келетін жеткізілмейтін форвардтық келісімге келіседі. Нәтижесінде, қарыз алушы синтетикалық евролық қарызға ие болады, қарыз беруші синтетикалық долларлық қарызға ие болады, ал қарсы тарап қарыз берушімен NDF шартына ие болады.

Төрелік шешім алу мүмкіндігі

Кейбір жағдайларда синтетикалық шетел валютасында несие алу арқылы қол жеткізілетін мөлшерлемелер тікелей шетел валютасында қарыз алудан төмен болуы мүмкін, бұл арбитраж мүмкіндігі бар екенін көрсетеді. Бұл, теориялық тұрғыдан екінші валюталық несиеге (доллармен төлем жасау арқылы) ұқсас болғанымен, қарыз алушы базалық тәуекелге тап болуы мүмкін: своп нарығының валюта бағамы мен жергілікті нарықтағы валюта бағамы арасындағы айырмашылық пайда болуы мүмкін. Несие беруші де қарсы тарап тәуекелін мойындайды. Қарыз алушы, теориялық тұрғыдан, тікелей NDF шартында келісіп, доллармен бөлек қарыз алып, соның нәтижесіне қол жеткізе алады. Дегенмен, NDF серіктері шектеулі тізімдегі ұйымдармен (мысалы, ең төменгі кредиттік рейтингі барлармен) жұмыс істеуді қалауы мүмкін.

Болжамдау

NDF саудасының 60-80 пайызы спекуляциялық сипатта болады деп есептеледі. Тікелей форвардтық мәмілелер мен жеткізілмейтін форвардтардың басты айырмашылығы – дилер немесе қарсы тарап мәміледегі балама валютада төлем жасауға мүмкіндік таппағандықтан, төлем доллармен жүзеге асырылады.