Нәтижеге қатысты ставкалар: Ұтыс-ұтыс емес жүйесі

Кіріспе

Спредтік ставкалау – нәтижеге жасалған ставканың дәлдігіне негізделген ставкалау түрі, онда төлем жай ғана «жеңіс немесе жеңіліс» нәтижесіне емес, мысалы, белгілі коэффициенттермен (немесе тікелей сызықпен) немесе parimutuel ставкаларымен салыстырғанда, ставканың дәлдігіне байланысты төленеді. Спред – бұл мүмкін болатын нәтижелердің диапазоны, ал ставка – нәтиже осы диапазоннан жоғары немесе төмен болады дегенге жасалады. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, Ұлыбританияда спредтік ставкалау қарқынды дамыды, және ойыншылардың саны миллионға жуықтады. Қаржылық спредтік ставкалау (төменде қараңыз) «стоп-лосс» орнатылмаса, жоғары тәуекелге алып келуі мүмкін. Ұлыбританияда қаржылық ставкаларды Қаржылық Мінез-құлық Агенттігі реттейді, ал спорттық ставкаларды – Ойын Комиссиясы.

Мақсаты

Спредтік ставканың жалпы мақсаты – екі жақтың да бинарлық ставкасына белсенді нарық құру, тіпті оқиғаның нәтижесі бірінші кезекте бір жаққа немесе екінші жаққа қалыпты түрде бейімделген болып көрінсе де. Спортта, дерлік әр жарыста фаворит пен андердог болады, әсіресе тарихи жағынан күшті команда әлсіз командамен ойнағанда. Егер ставка «Фаворит жеңеді ме?» деген сұраққа жауап берсе, фаворитке көбірек ставкалар жасалуы мүмкін, тіпті андердогқа ставка жасауға дайын адамдардың саны өте аз болуы да ғажап емес. Нүктелік айырмашылық (point spread) негізінен андердогқа қарсы қосымша кедергі болып табылады. Ставка «Фаворит нүктелік айырмашылықтан артық ұпаймен жеңеді ме?» деген сұраққа айналады. Нүктелік айырмашылықты кез келген деңгейге өзгертуге болады, соның арқасында ставканың екі жағында да тең санда қатысушылар болады. Бұл букмекерге нарық жасаушы ретінде әрекет етуге және спредтің екі жағынан да ставкаларды қабылдауға мүмкіндік береді. Букмекер комиссия алады, яғни вигориш (vigorish), және әр қатысушы үшін қарсы тарап ретінде әрекет етеді. Егер әр тарапқа жасалған жалпы сома шамамен тең болса, букмекер нақты нәтижеге алаңдамайды; кіріс комиссиядан түседі. Спред екі жақта да тең мөлшерде ставка жасау үшін жасалғандықтан, оның ықтималдығы екі жақта да 50% құрайды. Пайда табу үшін букмекер бір тарапқа (немесе екі тарапқа да) осы шартты сомадан аз төлеуі керек. Іс жүзінде, спредтер біржақты сәл жақсырақ болуы мүмкін, ал букмекерлер оқиға тәуекелін басқару үшін жиі өз коэффициенттерін қайта қарастырады. Бір маңызды болжам – жеңіске ие болу үшін команданың жеңіс маржасына қарамастан, ойын ережелерінің ең төменгі шегінде (яғни 1 ұпай) жеңіске жетуі керек. Бұл жеңімпаз командалардың жеңіс айырмасын қажетсіз түрде ұлғайтпайтынын және жеңілген командалардың сөзсіз жеңіліске ұшырамайтынын білдіреді. Басқаша айтқанда, әр команда тек жеңіске жету үшін ойнайды, нүктелік айырмашылықты жеңу үшін емес. Бұл болжам барлық жағдайда да орындалмайды. Мысалы, маусым соңында команданың жинаған жалпы ұпайлары болашақ оқиғаларға, мысалы плей-оффқа іріктеуге және жас ойыншыларды таңдауға әсер етуі мүмкін; жеңімпаз командалар ұпайды «көтеруге» тырысады, ал жеңілген командалар болашақтағы даму үшін негізгі құрамын алмастыруы мүмкін. Дерлік барлық спорт түрлерінде ойыншылар мен алаңдағы басқа да қатысушылар спорттық ставкаларға қатысуына тыйым салынған, сондықтан олар ойын кезінде нүктелік айырмашылықты ескеруге мүдделі емес; ойын нәтижесін құмар ойындар мақсатында манипуляциялауға жасалған кез келген әрекет матчты реттеу болып есептеледі. Осындай әрекеттерге қатысқан спортшылар мен жаттықтырушылар толыққанды жазаланады, әдетте оларды спорттан өмір бойына шеттетеді.

The general purpose of spread betting is to create an active market for both sides of a binary wager, even if the outcome of an event may appear prima facie to be biased towards one side or the other. In sports, almost every contest has a favorite and an underdog, most obviously when a historically strong team is playing a weaker team. If the wager is simply "Will the favorite win? ", more bets are likely to be made for the favorite, possibly to such an extent that there would be very few betters willing to take the underdog. The point spread is essentially a handicap towards the underdog. The wager becomes "Will the favorite win by more than the point spread?" The point spread can be moved to any level to create an equal number of participants on each side of the wager. This allows a bookmaker to act as a market maker by accepting wagers on both sides of the spread. The bookmaker charges a commission, or vigorish, and acts as the counterparty for each participant. As long as the total amount wagered on each side is roughly equal, the bookmaker is unconcerned with the actual outcome; profits instead come from the commissions. Because the spread is intended to create an equal number of wagers on either side, the implied probability is 50% for both sides of the wager. To profit, the bookmaker must pay one side (or both sides) less than this notional amount. In practice, spreads may be perceived as slightly favoring one side, and bookmakers often revise their odds to manage their event risk. One important assumption is that to be credited with a win, either team only needs to win by the minimum of the rules of the game (i. e., 1 point), without regard to the margin of victory. This presumes that winning teams never unnecessarily extend a winning margin—and losing teams never uselessly narrow an inevitable loss. In other words, each team is only playing to win rather than to beat the point spread. This assumption does not necessarily hold in all situations. For example, at the end of a season, the total points scored by a team can affect future events such as playoff seeding and positioning for the amateur draft; winning teams may "run up" the score, and losing teams may bench their starters in favor of developing less experienced players for the future. In virtually all sports, players and other on field contributors are forbidden from being involved in sports betting and thus have no incentive to consider the point spread during play; any attempt to manipulate the outcome of a game for gambling purposes would be considered match fixing. The lack of tolerance for athletes and coaching staff engaging in this practice is so serious that the penalty is typically a lifetime banishment from the sport.

Спорттық ставкалар

Ұлыбританияда спорттық спредтік ставкалар 1980-жылдардың соңында дәстүрлі тұрақты ставкаларға немесе тұрақты тәуекелге арналған спорттық ставкалардың баламалы түрін ұсыну арқылы танымал болды. Тұрақты ставкаларда, тікелей қатысушы спорттық оқиғаның нәтижесіне белгілі бір мөлшерде ставка жасайды, бұл нәтиже орын алған жағдайда белгілі бір пайданы немесе орын алмаған жағдайда белгілі бір шығынды білдіреді (бастапқы ставка). Ал спорттық спредтік ставкаларда, тікелей қатысушылар спорттық оқиғаның белгілі бір нәтижесі спорттық спредтік ставкалар фирмасы ұсынатын «спредтен» жоғары немесе төмен болатынына ставка жасайды, ал пайда немесе шығын соңғы нәтиже спредтен қаншалықты жоғары немесе төмен болғанына байланысты анықталады. Ұсынылған спред – бұл ставка жасаушы фирманың спорттық оқиғаның белгілі бір оқиғасының соңғы нәтижесі туралы болжамы, мысалы, футбол матчындағы (АҚШ: футбол) голдардың жалпы саны, крикет матчындағы команданың жинаған ұпайларының саны немесе жылқы жарысында жеңімпаз бен екінші орын алған арасындағы қашықтық. Тікелей қатысушы, ұсынылған спредтің жоғарғы шегінен жоғары немесе төменгі шегінен төмен болады деп ойласа, спредті «сатып алу» немесе «сату» опциясын таңдай алады. Тікелей қатысушы дұрыс болған сайын, соғұрлым көп ұтады, ал қателескен сайын, соғұрлым көп шығынға ұшырайды. Тікелей қатысушының пайдасының немесе шығынының деңгейі ставка үшін таңдалған ставка мөлшерімен анықталады, ол тікелей қатысушының ставка деңгейінен жоғары немесе төмен бірліктердің санына көбейтіледі. Бұл спорттық спредтік ставкалар мен тұрақты спорттық ставкалардың арасындағы негізгі айырмашылықты көрсетеді, себебі жеңіс немесе жеңіліс деңгейі алдын ала белгіленбеген және бастапқы таңдалған ставка мөлшерінен әлдеқайда көп болуы мүмкін. Мысалы, крикет матчында спорттық спредтік ставкалар фирмасы команданың күтілетін ұпайларын 340–350 деп көрсетуі мүмкін. Тікелей қатысушы команда 350 ұпайдан көп жинайды деп ойласа, 350-ден сатып алуды немесе 340 ұпайдан аз жинайды деп ойласа, 340-тан сатуды таңдай алады. Егер тікелей қатысушы 350-ден сатып алса және команда 400 ұпай жинаса, ол бастапқы ставкасымен көбейтілген 50 бірлік ұпайға ие болады. Бірақ егер команда 300 ұпай ғана жинаса, тікелей қатысушы бастапқы ставкасымен көбейтілген 50 бірлік ұпай жоғалтады. АҚШ-тағы спорттық ставкалар мен Ұлыбританиядағы спорттық спредтік ставкалар арасындағы айырмашылықты атап өту маңызды. АҚШ-та спредке ставка жасау, шын мәнінде, букмекерлік кеңсе ұсынған сызыққа белгіленген тәуекелге ставка жасау болып табылады, егер тікелей қатысушы ұсынылған сызықта фаворитке немесе андердогқа дұрыс ставка жасаса, белгілі бір пайда алады, ал дұрыс емес ставка жасаса, белгілі бір шығынға ұшырайды. Ұлыбританияда спредтен жоғары немесе төмен ставка жасау белгілі бір соңғы пайда немесе шығынға ие болмайды, бұл көрсеткіштер соңғы нәтиже деңгейі спредтен жоғары немесе төмен болған бірліктердің санына және тікелей қатысушы таңдаған ставка мөлшеріне байланысты анықталады. Ұлыбританиядағы спредтік ставкалар фирмалары үшін, соңғы нәтиже спредтің ортасында аяқталса, кітаптың екі жағынан да пайда түседі, себебі сатып алушылар мен сатушылардың екеуі де бірлік ұпайларын жоғалтады. Мысалы, жоғарыдағы мысалда, егер крикет командасы 345 ұпай жинаса, 350-ден сатып алушылар да, 340-тан сатушылар да өздерінің үлесіне көбейтілген бес бірлік ұпайдан айырылады.

In the United Kingdom, sports spread betting became popular in the late 1980s by offering an alternative form of sports wagering to traditional fixed odds, or fixed risk, betting. With fixed odds betting, a gambler places a fixed risk stake on stated fractional or decimal odds on the outcome of a sporting event that would give a known return for that outcome occurring or a known loss if that outcome doesn't occur (the initial stake). With sports spread betting, gamblers are instead betting on whether a specified outcome in a sports event will end up being above or below a ‘spread’ offered by a sports spread betting firm, with profits or losses determined by how much above or below the spread the final outcome finishes at. The spread on offer will refer to the betting firm's prediction on the range of a final outcome for a particular occurrence in a sports event, e. g., the total number of goals to be scored in a football (US: soccer) match, the number of runs to be scored by a team in a cricket match or the number of lengths between the winner and second placed finisher in a horse race. The gambler can elect to ‘buy’ or ‘sell’ on the spread depending on whether they think the final outcome will be higher than the top end of the spread on offer, or lower than the bottom end of the spread. The more right the gambler is then the more they will win, but the more wrong they are then the more they can lose. The level of the gambler's profit or loss will be determined by the stake size selected for the bet, multiplied by the number of unit points above or below the gambler's bet level. This reflects the fundamental difference between sports spread betting and fixed odds sports betting in that both the level of winnings and level of losses are not fixed and can end up being many multiples of the original stake size selected. For example, in a cricket match a sports spread betting firm may list the spread of a team's predicted runs at 340 – 350. The gambler can elect to ‘buy’ at 350 if they think the team will score more than 350 runs in total, or sell at 340 if they think the team will score less than 340. If the gambler elects to buy at 350 and the team scores 400 runs in total, the gambler will have won 50 unit points multiplied by their initial stake. But if the team only scores 300 runs then the gambler will have lost 50 unit points multiplied by their initial stake. It is important to note the difference between spreads in sports wagering in the U. S. and sports spread betting in the UK. In the U. S. betting on the spread is effectively still a fixed risk bet on a line offered by the bookmaker with a known return if the gambler correctly bets with either the underdog or the favourite on the line offered and a known loss if the gambler incorrectly bets on the line. In the UK betting above or below the spread does not have a known final profit or loss, with these figures determined by the number of unit points the level of the final outcome ends up being either above or below the spread, multiplied by the stake chosen by the gambler. For UK spread betting firms, any final outcome that finishes in the middle of the spread will result in profits from both sides of the book as both buyers and sellers will have ended up making unit point losses. So in the example above, if the cricket team ended up scoring 345 runs both buyers at 350 and sellers at 340 would have ended up with losses of five unit points multiplied by their stake.

Математика

Спредтер мен спредтік ставкаларының математикалық талдауы кең және дамиつつ жатқан сала. Мысалы, қарапайым 1 ұпайлық есептеу жүйесі бар спорт түрлері (мәселен, бейсбол, хоккей және футбол) Пуассон және Скеллам статистикасы арқылы талдануы мүмкін.

Салықтық режим

Ұлыбританияда және кейбір басқа еуропалық елдерде спредтік ставкалардан түскен пайда салықтан босатылады. Бұл елдердің салық органдары қаржылық спредтік ставкаларды инвестиция емес, құмар ойын ретінде қарастырады, осылайша капиталдық табыс салығынан және мөр баж салығынан босатылады, дегенмен Ұлыбританиядағы Қаржылық Жүргізгіш Органы (Financial Conduct Authority) оны қаржы өнімі ретінде реттейді. Көптеген трейдерлер қаржылық спредтік ставкалардан түскен табысқа ғана сүйенсе, ғана табыс салығын төлеуге міндетті емес. Ұлыбританияда және кейбір басқа еуропалық елдерде қаржылық спредтік ставкалардың танымалдығының бір себебі осы салықтық артықшылық болып табылады. Алайда, бұл жағдайда, салық есептеулері үшін болашақ табыстардан шығындарды өтеуге болмайды. Керісінше, көптеген басқа елдерде қаржылық спредтік ставкалардан түскен табыс салық салынатын табыс ретінде қарастырылады. Мысалы, Австралиялық Салық Офисі 2010 жылдың наурызында «Иә, қаржылық спредтік ставкалардан түскен пайда ITAA 1997 заңының 6-тармағының 5-бөлімі немесе 15-тармағының 15-бөліміне сәйкес салық салынатын табыс болып табылады» деген шешім шығарды. Сол сияқты, спредтік ставкалар бойынша шарттардағы кез келген шығындар шегеріледі. Бұл осы елдерде қаржылық спредтік ставкаларға қызығушылықтың төмендеуіне әкеп соқты.

Қаржылық спред ставкасының мысалы

Мысалы, Lloyds Bank нарықта 410 пенс сұраныс, 411 пенс ұсыныс бағасында сауда жасап жатыр. Спредтік ставкалар компаниясы да 410-411 пенс ұсыныс жасайды. Біз белгілі мерзімі жоқ ақшалай ставкаларды немесе спредтік ставкалар компаниялары "күнделікті ставкалар" деп атап жүргенін пайдаланамыз. Егер мен акция бағасының өседі деп ойласам, 411 пенске бір пунктке 10 фунт стерлинг (яғни, акциялардың әр пенниге 10 фунт стерлинг) мөлшерінде ставка жасай аламын. Мен акцияны "сатып алуым" (оның өсуіне ставка жасауым) үшін ұсыныс бағасын пайдаланамын. Ескеріңіз, егер Lloyds Bank бағасы 0 пенске дейін төмендесе, менің жалғыз шығыным 4110 фунтқа дейін жетеді, сондықтан бұл әдеттегідей 1000 акция сатып алумен бірдей тәуекелді. Егер ставка түнгі уақытта қалса, ставка жасаушы қаржыландыру төлемі төлейді (немесе егер ставка жасаушы акцияны қысқартса, оны алады). Бұл LIBOR + белгілі бір пайызбен, әдетте 2-3% шамасында белгіленеді. Мысалы, егер Lloyds Bank 411 пенске сауда жасаса, мен ставканы ашық ұстаған әр күні үшін ((411 пенс x 10) * 7% / 365) = £0.78821 (немесе 78.8 пенс) мөлшерінде төлем төлеймін [қаржыландыру шығыны 7% деп есептесек].

Бұған қоса, ставка жасаушыға әлеуетті шығындарды жабу үшін спредтік ставкалар шотында кепіл ретінде белгілі бір сома қажет. Әдетте бұл сіздің жалпы тәуекеліңіздің 5 немесе 10% құрайды, бірақ сұйық емес акциялар үшін 100% дейін жете алады. Осы жағдайда £4110 * 0.1 немесе 0.05 = £411.00 немесе £205.50.

Егер ставка аяқталғанда Lloyds Bank 400-401 пенспен саудаласса, мен £4110 – £400*10 (£4000) = £110 айырмашылықты қосымша депозит (немесе кепілдік) төлеу арқылы жабуым керек болады. Ставка жасаушы әдетте дивидендтерді және басқа да корпоративтік түзетулерді қаржыландыру төлемімен бірге әр түнде алады. Мысалы, егер Lloyds Bank 23.5 пенс дивиденд төлесе, ставка жасаушы осы соманы алады. Алынған нақты сома спредтік ставкалар компаниясының ережелері мен саясатына, сондай-ақ акциялар тіркелген елдегі салықтарға байланысты өзгеруі мүмкін.

Қаржылық спред ставкаларының қауіптері

The Times газетінің 2009 жылғы 10 сәуірдегі мақаласына сәйкес, өткен жылы шамамен 30 000 спред-бег есебі ашылды. Ұлыбританиядағы құмар ойындар жөніндегі комиссия тапсырысымен жүргізілген ең ауқымды зерттеуде спред-бегпен айналысатындардың шамамен 15%-ында, ал басқа құмар ойындарымен айналысатындардың 1%-ында ауыр проблемалар пайда болды. Касс Бизнес мектебінің баяндамасы бойынша, құмар ойын ойнаған әрбір бес ойыншының тек біреуі ғана жеңіске жетеді. Баяндамада атап көрсетілгендей, бұл көрсеткіш дәстүрлі саудадағы табысты трейдерлердің үлесімен сәйкес келеді. Дегенмен, спред-бег компанияларының өзі берген мәліметтерге сәйкес, табыс табатын трейдерлердің саны оннан біреуді құрайды.