Кіріспе

Шрусбери каналы (немесе Шрусбери және Ньюпорт каналы) – Англияның Шропшир графтығындағы канал. 1793 жылы құрылысына рұқсат берілген, Тренчтен Шрусбериге дейінгі негізгі желі 1797 жылы толыққанды ашылды, бірақ 1835 жылға дейін ол канал желісінің қалған бөлігінен оқшау күйде болды. Осы жылы Бирмингем және Ливерпуль қосылатын каналы Норбери түйісінен Шрусбери каналымен жаңа түйісетін жерге дейін Ньюпорт тармағын салды. Меншігі бірнеше теміржол компанияларына өткеннен кейін, канал 1944 жылы ресми түрде қолданыстан шығарылды; көптеген бөліктері жойылды, алайда кейбір көпірлер мен басқа да құрылыстарды әлі де табуға болады. Каналдың қалдықтарын сақтап қалу және Норбериден Шрусбериге дейінгі желіні қайта пайдалануға беру мақсатында белсенді науқан жүргізілуде.

Тарих

1768 жылдан бастап қазіргі Телфорд ауданында бірнеше шағын каналдар салынды. Бұл каналдармен түтік тәрізді қайықтар жүретін. Олардың алғашқысы – 1768 жылы ашылған Доннингтон Вуд каналы, одан кейін 1788 жылы ашылған Вомбридж каналы мен Кетли каналы, ал 1791 жылы Шропшир каналы пайдалануға берілді. Бұл желі солтүстіктегі Лиллешалл мен Пейв-Лейн аралықтарын оңтүстіктегі Коулбрукдейл мен Коулпортқа қосып тұрды. 1792 жылы Ворчестерден келген Джордж Янг жол бойын зерттегеннен кейін, 1793 жылы Парламент актісі (33 Geo. 3. c. 113) қабылданды. Акт Шрусбери қаласын Шығыс Шропшир каналдары желісімен байланыстыратын канал құруға рұқсат берді. Бұл желі Окенгейтс, Кетли, Доннингтон Вуд және Тренч аймағындағы көмір шахталары мен темір зауыттарын жабдықтады, бұл жерлер қазір Телфорд қаласының құрамына кіреді. Актіде £50,000 көлемінде акция жинауға, қажет болған жағдайда тағы £20,000 қосымша қаражат алуға рұқсат берілді. Бұл канал Шрусбери каналы атауымен белгіленді және оған Уомбридж каналының 1 милі (2 км) қосылды. Бұл учаске Донингтон Вуд каналы мен Шропшир каналына қолжетімділік үшін Уильям Рейнольдстан 840 фунт стерлингке сатып алынған болатын. Жосия Клауз бас инженер болып тағайындалды, бірақ құрылыс ортасынан 1795 жылы қайтыс болды. Оның орнын Томас Телфорд басты, ол сол кезде Шропшир округінің геодезисі болып жұмыс істеп, Ельсмир каналының құрылысымен де айналысып жатқан еді. Ельсмир каналы бастапқыда Честер мен Шрусберині байланыстыру мақсатымен салынған, бірақ Шрусбериге жетпеді – ол қазіргі Лланголен және Монтгомери каналдарына айналды.

Инфрақұрылым

Телфордтың алғашқы міндеттерінің бірі – 1795 жылғы ақпанда су тасқынынан қираған, бірақ Клоуз салған Терн өзеніндегі тас су құбырын қайта жаңарту ретінде Терндегі Лонгдон су құбырын салу еді. Бұл, бассейн кіреберісіндегі айналмалы көпірді ауыстыру шығындарын болдырмады. Хамбер тармағындағы трафик 1922 жылы Сазерлендтің бесінші герцогы кемен айлағын және Лиллешаллға дейінгі теміржол желісін жапқанда тоқтады. 1936 жылдан кейін Шрусбериге канал арқылы тасымалдар жүргізілмеді, ал 1939 жылы Комет көпірінен әрі созылған тағы бір бөлігі қолданыстан шығарылды. 1939 жылы Лонгдонға көмірдің шағын көлемі жеткізіліп тұрды, ал 1943 жылы Ньюпорт тармағында жылына 100 тонна көмір тіркелді. LMS 1944 жылы, тастау актісін алғаннан кейін, канал желісінен толығымен бас тартты. Шрусбери каналы – 1944 жылғы акті бойынша тасталған 175 мильдік (282 км) су жолдарының шағын бөлігі ғана еді. 1963 жылы канал желісіне жауапкершілікті Британ су жолдарына беруге байланысты, каналдың көп бөлігі жергілікті жер иелеріне сатылды.

Қалпына келтіру

2000 жылы Шрусбери каналы Шропшир Одағы каналы жүйесінің құрамына кіретін, ашылмаған немесе қалпына келтіріліп жатқан жалғыз канал болды. Шрусбери және Ньюпорт каналдары тресті сол жылы су жолын сақтау және қалпына келтіру үшін құрылды. 2007 жылы Ваппеншалдағы каналдың жанындағы ғимараттар, оның ішінде 1930 жылдары пайдаланылмай қалғаннан бері аз өзгерген және көптеген бастапқы ерекшеліктерін сақтаған жүк тасымалы қоймасы сатылымға шығарылды. Ақырында оларды каналдың ұзындығы мен Ваппеншалл бассейнімен бірге Телфорд және Врекн кеңесі сатып алды, олар Каналдар тресті музей мен мұралық орталық, кафе және кеңселер ашу мақсатында ғимараттарды жөндеуге мүмкіндік беру үшін Трастпен жұмыс істейді. 2015 жылдың тамызында Фортон акведукты мен Ску көпірінің арасында Ньюпорттан шығысқа қарай каналдың қысқа бөлігіне жұмыс басталды. Бұл жердегі арна әлі күнге дейін Канал және өзен трестіне тиесілі, ол Траст пен Су жолдарын қалпына келтіру тобының жұмысын қолдады, бұл 2016 жылдың жазында бөлімді қайта суландыру мақсатында төсенішті қайта өңдеуді және бентонит қабатын салуды қамтиды. Су өткізбейтін қабатты ішкі су жолдары қауымдастығы ұсынды. Бірінші шлюзге дейінгі бөлім әлі де су астында, өйткені ол сүйреуге арналған, ал бірінші шлюз құрғақ док ретінде қолданылады. Бұл 17 қақпаның алғашқысы болды, ол Оултоннан өтіп, Саттон мен Фортонның оңтүстігіне қарай тау беткейінен төмен қарай төмендеді. Ұшудың төменгі жағында канал мен кіші жол Фортон су құбыры арқылы Миз өзенін кесіп өтіп, каналдан өтетін Ску көпірінің астынан өтеді. Су құбыры - көне ескерткіш. Миз өзені Ұлттық табиғи қорық және Батыс Мидлендс аймағындағы ең үлкен көл болып табылатын Акуалат Мэрді тамақтандырады. Көп ұзамай каналдың жолы A41 Ньюпорт айналма жолының құрылысымен қысқартылды. Айналма жолдан кейін Меретаун шлюзы Ньюпорттан өтіп, тағы бес шлюзді қамтитын сулы бөлімнің басталуын белгілейді. Стрин бұлақ осы бөліктің екі шетінен каналдың астынан өтеді, ол екі су құбырының арасындағы каналға параллель жүреді. Канал Баттери көпірінің астынан өтіп, содан кейін Киннерсли драйвінен су құбыры арқылы өтіп, оңтүстікке қарай 2 км қашықтықтағы Хэмбер тармағымен жалғасқан. Тағы екі су құбыры оны Хамбер Брук пен Кроу Брук арқылы алып өтті, ол жаңа тармақ Тренчтен Шрусбериге дейінгі бастапқы каналға қосылған Ваппенсхоллдағы қиылыстан бұрын. Қиылысқан жерде қоймалар, бассейн және каналдың бір бөлігін Тельфорд және Врэнк кеңесі сатып алды, және олардың ішінде ІІ дәрежелі қойма бар, ол кемежайға орналасты, сондықтан тауарлар жоғарғы қабаттың еденіндегі тұйық есіктер арқылы тиеліп-түсірілуі мүмкін. Trench тармағы 9 шлюз арқылы көтерілді, олар Wappenshall, Britton, Wheat Leasowes, Shucks, Peaty, Hadley Park, Turnip, Baker және Trench шлюздары деп аталды. Ваппенсхолл шлюзі дауылдан құлатудың бөлігі болып табылатын бөгеттің орнын толтыру үшін бұзылды. Хэдли Парк және Турнип шлюздары Хэдли Парк шлюзынан тікелей төменгі ағыстағы көпір сияқты ІІ дәрежелі санаттағы құрылымдар болып табылады және екі шлюздің де бастапқы гильотиналық механизмі бар. 1977 жылы жол құрылысы аясында бұзылған траншеялық шлюзден басқа, траншеялық бассейн каналдың негізгі су көзі болды, одан кейін траншеялық еңіс қайықтар тағы 75 фут (23 м) жоғары көтерілді. Еңіс құрылысы, құлыптар қатары емес, жоғары деңгейде жеткілікті судың болмауымен шартталған. Trench Branch және екі Eyton құлыптарының төменгі жағында гильотиналық қақпалар бар. Олардың ұзындығы 25 метр болатын. 1797 жылы Томас Телфорд олардың үшінші қақпалары бар екенін жазса да, қысқа бөлігінде 6 метрлік қайықпен, ұзын бөлігінде үш қайықпен немесе сыртқы қақпалар қолданылса, төрт қайықпен жүзуге болады, бірақ ортаңғы қақпалар орнатылған деген дәлел жоқ. Ваппеншалл тоғысынан кейін канал екі Эйтон шлюзінен төмен түсіп, Ньюпорт тармағы салынып, Эйтонның солтүстігіне қарай Велд Моорс арқылы және Слепфорд арқылы өтіп, Терн өзенінен Терндегі Лонгдондағы су құбыры арқылы өтеді. Содан кейін канал оңтүстік-батысқа қарай бағытталып, Родингтонның оңтүстік шетінен өтіп, 1971 жылдың қаңтарында қиратылған су құбырымен Роден өзенін кесіп өтті. Ол Шрусбериден Тельфордқа дейінгі темір жол желісінің астынан Уптон Магнаның оңтүстігіне өтті, онда А5 жолының жаңа желісі каналдың желісін тоқтатты, Бервик Уорфқа жету үшін. Мұнда ол солтүстік-батысқа бұрылып, Бервик туннеліне кіреді. Құрылыс кезінде бұл Британиядағы ең ұзын канал туннелі болды және бірінші рет онымен өтетін жолмен жабдықталды. Түнгі порталдан ол темір жол мен А5 жолының астынан қайтадан өтіп, солтүстікке қарай Uffington-ға бағытталды, содан кейін ол үлкен жылқы тәрізді иіліс бойымен Северен өзеніне қарай Шрусбериге жетті, онда ол Castle Foregate Basin-де, Buttermarket ғимаратының жанында аяқталды.