Кіріспе
(Пьер Луи) Филипп де Ла Гюпьер (шамамен 1715 – 30 қазан 1773) – 18 ғасырдағы француз архитекторларының бірі, оның негізгі тапсырыстарын Вюртемберг герцогы Карл Эуген берген.
Ерте өмір
Филипп Париждегі Оңтүстік Сейн департаментінің Сё қаласында, Люсьен де Ла Гюпьердің ұлы болып дүниеге келді. Сәулетші, XIV Людовиктің заңды емес ұлы, Мен герцогі үшін жұмыс істеген адамның туысы, Жак де Ла Гюпьер (1670–1734) Сё сарайындағы құрылыс жұмыстарын басқарған. Теоретик Жак Франсуа Блонделдің сәулет курстарын оқыған болуы мүмкін, 1730 жылдардан бастап Ла Гюпьер Парижде сәулет курстарын тыңдады. Ол Корольдік сәулет академиясына қатысты. 1750 жылы ол өзінің гравировкаланған фолио томын – «Әртүрлі сарайлар мен шіркеулердің жоспарлары, қималары және фасады» деген атпен шығарды. Сол жылы Карл Эуген үшін Штутгартта Neues Schloss құрылысын жүргізіп жатқан Леопольдо Ретти, герцогтың бақ дизайнері Хеммерлингпен бірге Парижге көркемдік сапар жасады. Парижде ол салынып жатқан сарайдың қабат жоспары, қимасы, фасады және профильдерінен тұратын төрт фолио парақтың гравюралануын қадағалады. Парижде ол Ла Гюпьермен кездескен болуы мүмкін. Дегенмен, 1752 жылы Карл Эуген Ла Гюпиерді Вюртемберг сотының сәулетшісі етіп тағайындады, бұл өткен жылдың қыркүйек айында Реттидің күтпеген өлімінен босаған лауазымды толтыру үшін жасалды. Ла Гюпьер, Франсуа де Кувиллиес сияқты Мюнхендегідей, француз стилін шағын неміс ақсүйектеріне әкелген француз сәулетшілерінің бірі болды. Ол Штутгарт герцогтік резиденциясында, бұрынғы сарайға іргелес салынған Neues Schloss және Карлсруэдегі жұмыстармен айналысты. Ол сондай-ақ Штутгарт маңындағы Schloss Solitude сарайлық кешкі ойын-сауық орыны мен Людвигсбург аумағындағы (1760–64) Монрепос су жағасындағы сарайының құрылысына жауапты болды.
Штутгартта
Штутгартта Ла Гюпьер тағы да бірнеше эскиздерді гравировкалап, жариялауға көп уақыт жұмсаған жоқ. Оның «Әртүрлі архитектуралық жобалар жинағы, онда бірнеше қоғамдық ескерткіштер және басқа да құрылыстар бейнеленген» (Штутгарт, Жан Николас Столл) 1752 жылдың 11 желтоқсанында жарық көрді. Париж гравюраларындағыдай, ол архитектуралық трактаттардың бұрынғы дәстүрлерінен айырылып, тек бір ғана сәулетшінің (Клайбер) еңбектерін ұсынды. Ла Гюпьердің Штутгарттағы Нойе-Шлосс сарайындағы жұмысы ешқашан аяқталған жоқ. 1756 жылға қарай қалаға қарап тұрған қанаттың қабырғасы бітті, орталық Mittelbau салынды және бақ қанатының ішкі әрлеуі аяқталды. Бірінші кезекте 1762 жылы бақ қанаты өртеніп жойылды, содан кейін Карл Эуген өзінің жомарттығына наразылық білдіріп, Штутгартты Людвигсбургке көшірді. Нойе-Шлосс сарайы Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылып, кейіннен заманауи интерьерлерімен және қалпына келтірілген бірнеше қабылдау залдарымен қайта салынды. Людвигсбург сарайында, герцогтың қосымша резиденциясында, Ла Гюпьер 1757–1758 жылдары сарай театрын құру және сарайдың негізгі бөлігін қайта жаңартумен айналысты. Бұл жердегі сарай Екінші дүниежүзілік соғыста көп зақым алмады. Театр Ла Гюпьердің басшылығымен салынған сахналық механизмдерін сақтап қалды, ол Еуропадағы ең көне сақталған сахналық механизмдердің бірі болып табылады. Монрепо су павильоны 1755 жылдан бастап салынып, 1764 жылы аяқталды [Hlawtsch 1991].
At Ludwigsburg Palace, the alternate seat of the duke, La Guêpière was occupied in 1757–1758, in providing a court theater and in refurbishing the main block of the palace. Here the palace was not badly damaged in World War II. The theatre retains its stage machinery constructed under the direction of La Guêpière, the oldest surviving stage machinery preserved in Europe. The water pavilion Monrepos was built from 1755 and completed in 1764 [Hlawtsch 1991].
Парижге оралу
Ол 1768 жылы Вюртембергті, Schloss Solitude іс жүзінде аяқталғаннан кейін, Парижге қайту үшін тастап кетті, онда ол рококодан бас тартқан алғашқы сәулетшілердің бірі болды және өзінің стилін "грек талғамы" деп аталатын Goût grec бағытына қарай дамытты, бұл неоклассицизмнің ерте белгісі болды. Оның "Рекуль д'эскиз д'архитектура" атты жинағы 1765 жылы Парижде жарық көрді. Ла Гюпьер Франш-Контедегі Монбельярдтың неоклассикалық ратушасының (hôtel de ville) сәулетшісі болды, онда оның меценаты Карл Эуген штатудер болып қызмет етті. Шатоның бас ғимараты да әлдеқайда әдемі және ыңғайлы етіп қайта жаңартылды. Франциядағы оның жұмыстарына бұрынғы Сен-Женевьев кітапханасының интерьері (кейіннен ауыстырылған) кіреді. Сюэль сарайындағы малдар бағын қамтитын павильонды салды делінетін Жак де Ла Гюпьер салған. Ол Парижде қайтыс болды. Ла Гюпьерге арналған жалғыз монография – Ханс Андреас Клайбердің "Вюртембергтің бас құрылыс директоры Филипп де Ла Гюпьер: Кейінгі барокко дәуіріндегі архитектура өнері тарихына үлес" еңбегі, ол 1959 жылы Штутгартта жарияланды.