Кіріспе

Джон Адамстың операсы, «Жер асты комиксі» – қазіргі заманғы американдық композитор Джон Адамстың операсы, либретто авторы Питер Селларс. Опера 2005 жылғы 1 қазанда Сан-Франциско опера театрында тұңғыш рет қойылды. Туындының негізгі тақырыбы – Лос-Аламостағы маңызды ғалымдардың алғашқы атом бомбасын («Троица» сынағын») сынауға дайындалу кезіндегі үлкен стресс пен алаңдаушылыққа қалай төтеп бергендері. 2007 жылы Джон Х. Элсе операның жаратылуы мен Адамс және Селларс арасындағы ынтымақтастық туралы «Ғажайапаттар көп» деген деректі фильм түсірді.

Құрастыру тарихы

Бірінші акт бомба сынаққа бір ай қалғанда өтеді, ал екінші акт 1945 жылдың 16 шілдесінде (сынақ күні) таңертеңгі уақытта болады. Екінші актіде кейіпкерлер үшін уақыт баяулап, кейін сағат бойынша қалпына келеді. Опера бомба жарылмас бұрынғы соңғы, ұзаққа созылған сәтте аяқталады. Операға жасалған алғашқы тапсырыс бойынша, "атом бомбасының әкесі" атанған американдық физик Дж. Роберт Оппенгеймерді 20 ғасырғы доктор Фауст ретінде бейнелеу ұсынылған, бірақ Адамс пен Селларс осы бейнелеуден қашып, оған қарсы жұмыс істеді. Элис Гудман Адамспен екі жыл жұмыс істеген, содан кейін жобадан бас тартты. Ол бастапқы тапсырыста көрсетілгендей Эдвард Теллердің сипаттамасына қарсылық білдірді. Бұл туынды Манхэттен жобасының негізгі тұлғаларына, әсіресе Роберт Оппенгеймер мен генерал Лесли Гроувске арналған. Сондай-ақ, Роберттің әйелі Китти Оппенгеймер де бар. Селларс либреттоны бастапқы тарихи дереккөздерден бейімдеді. "Доктор Атомдық" стилі жағынан Адамстың бұрынғы опералары "Никсон Қытайда" және "Клингоффердің өліміне" ұқсас, олардың екеуі де тарихи оқиғаларды қайталау емес, оларға қатысқан тұлғалар мен мінездерді зерттейді.

Либретто

Селларс операның мәтінінің көп бөлігін АҚШ үкіметінің құпиясы ашылған құжаттарынан және жобаға қатысқан ғалымдар, үкімет шенеуніктерi және әскери қызметкерлер арасындағы хабар алмасулардан бейімдеді. Ол сонымен қатар Шарль Бодлер мен Мюриэл Рукейзердің өлеңдерін, Джон Доннның қасиетті сонеттерін, Бхагавад-гитадан цитаталар мен дәстүрлі Тева халық әнін де қосты.

2-ші акт, дәстүрлі Тева әндері

Бұл акт Опенхаймерлердің Тева америкалық үй қызметшісі Паскуалитаның қайталап айтатын рефренімен толы. Мәтін дәстүрлі Тева әнінен алынған, ал кейінгі қайталауларда мәтін батысқа, шығысқа және оңтүстікке бағытталған түрде қайталанады: Операның жаңа қойылымы, режиссер Пенни Вулкок пен дирижер Алан Гилберт басқаруымен, 2008 жылдың қазан айында Нью-Йорктегі Метрополитен Операсында орындалды және 2008 жылдың 8 қарашасында Метрополитен Операның HD сериясы аясында көрсетілді. Бұл қойылымның дирижерінің көмекшісі Донато Кабрера болды. Бұл қойылымның HD бейнесі кейіннен 2008 жылдың желтоқсанында PBS телеарнасында "Ұлы өнер көрсетулері" сериясы бойынша ұлттық деңгейде көрсетілді. 2009 жылдың 17 қаңтарында операның Мет қойылымы NPR радиосында сенбі күнгі Метрополитен Опера хабарларының бөлігі ретінде берілді. Пенни Вулкоктың қойылымы 2009 жылдың 25 ақпанынан 20 наурызына дейін Лондондағы Англия Ұлттық Операсында қайта сахналанды, онда Джеральд Финли басты рөлді қайта ойнады. 2008 жылғы Мет қойылымы 23 маусымда және 2020 жылдың 8 желтоқсанында ақысыз онлайн трансляцияланды. 2023 жылдың шілдесінде опера ғылым мен музыка фестивалі аясында Утрехттегі тасталған пойыз депосында орындалды. Орындауды композитор мен либреттошы да қолдайды.

Рөлдер

+РолДауыс түріПремьералық актерлік құрам, 2005 жылдың 1 қазаныКондуктор: Дональд РунниклсJ. Роберт ОппенгеймербаритонДжеральд ФинлиКитти Оппенгеймермеццо-сопрано немесе сопраноКристина ДжепсонЖенерал Лесли Гроувзбас Эрик ОуэнсЭдвард Теллердраматикалық баритонРичард Пол ФинкРоберт Р. УилсонтенорТомас Г. ГленнФрэнк ХаббардбаритонДжеймс МаддаленаКапитан Джеймс НолантенорДжей Хантер МоррисПасквалитамеццо-сопрано немесе контральтоБет Клейтон De Nederlandse Opera-дағы екінші ірі қойылымда Адамс бұл рөлді сопрано Джессика Ривера үшін қайта жұмыстады. Метрополитен операсының премьерасында рөлді тағы да меццо-сопрано Саша Кук орындады.