Оңтүстік Филиппин мен көршілес аймақтардың мұсылман этностық топтары

Кіріспе

Оңтүстік Филиппиннің және көршілес аймақтардың мұсылман этностары, испан тілінде "моро" деп те аталатын тарихи мұсылман этносы. Моро халқы немесе Бангсаморо халқы – Минданао, Сулу және Палаван аймақтарының 13 мұсылман көпшілігін құрайтын австронезиялық этнолингвистикалық топтар, Бангсаморо (яғни, Моро ұлты немесе Моро елі) деп танылатын аймақтың түпкі тұрғындары. Мұсылман көпшілігін құрайтын этностық топтар ретінде, олар Филиппиннің ең ірі христиан емес халқын құрайды және елдің жалпы халқының шамамен 5% немесе 5 миллион адамды құрайды. Солтүстік Калимантан (Индонезия) және Бандар-Сери-Бегаван (Бруней) қалаларында да қоныстанған.

Этимология

Моро (ағылшын тіліндегі "Морлар" сөзімен этимологиялық байланысы бар) сөзі – экзоним, оны испандықтар Филиппин архипелагына келгенге дейін мұсылмандарды атау үшін қолданған. Бұл термин "Мауру" латын сөзінен туындаған, ол Африканың солтүстік-батысындағы ежелгі Рим провинциясы Мавританияның тұрғындарына қатысты. Қазіргі кезде бұл аймақта Алжир, Мавритания және Марокко мемлекеттері орналасқан. Мавритания мұсылман Омейяд халифатының құрамына кіргеннен кейін, мұсылман әскерлері 711 жылдан 1492 жылға дейін Иберия түбегінің көп бөлігін жаулап алып, биледі. Бұл шамамен 781 жылға созылды, осы кезеңде христиандар Иберияны қайтару үшін күресті. Содан кейін бұл термин жалпы мұсылмандарға қатысты қолданыла бастады. Испандықтар Филиппин архипелагының бір бөлігінде кездескен мұсылман қауымдарын да осылай атады. Жақында пайда болған "Бангсаморо" термині малай тілінен алынған "бангса" сөзінен (алғашқыда "ұлт" мағынасын білдірген, бірақ отаршылдық кезеңде "этнос" немесе "жарыс" деген мағынаға өзгерген) және "моро" ("халық") сөздерінен құралған. Бұл термин мұсылман көпшілігінің этнолингвистикалық топтарын және олардың туған жерін сипаттау үшін де қолданылады. Бангсаморо жөніндегі негізгі келісім "Бангсамороны" жеке құқықтық мәртебесі бар ұғым ретінде мойындайды және Бангсаморо деп аталатын жаңа автономды саяси бірлік құруды көздейді. Бұл термин кейбір адамдар үшін жағымсыз коннотацияларға ие болғанымен, "моро" термині, әсіресе Филиппин үкіметі тарапынан, біртұтас күш ретінде қарастырыла бастады. Бұл, испан отаршылдығы дәуіріндегі тамырларына наразылық білдірген Филиппиндегі кейбір қазіргі заманғы мұсылман қауымдастықтарының қарсылығына қарамастан орын алды. Филиппин үкіметінің Моро ислам азаттық фронтымен келіссөздер жүргізушісінің басшысы Марвик Леонен былай деді:

"Бангсаморо – бұл жер, Бангсаморо – бұл жекелік." |Марвик Леонен| Баспасөз брифингі, 8 қазан, 2012 жыл.

Тілдер

Моро халқы өз ана тілінде сөйлейді. Ана тілі емес тілдер: илокано, чабакано, хилигайно, себуано және тагалог, олардың соңғы екеуі лингва франка ретінде қолданылады. Бұл себуано тілі үшін де осыған байланысты, себебі Минданаоға себуано қоныс аударғандардың көптеп келуіне байланысты. Таусугтар себуано тілінде еркін сөйлейді, өйткені таусуг және себуано екеуі де висайя тілдеріне жатады. Чабакано Сулу архипелагының жергілікті халқы үшін тагалогпен қатар лингва франка болып табылады, сондай-ақ Базилан аймағында да қолданылады. Сулу архипелагының көптеген жергілікті тұрғындары мен саудагерлері сабах малай тілінде де сөйлей алады.

Өңір

Моро халқының көпшілігі тарихи түрде қазір Бангсаморо аймағы деп аталатын жерде қоныстанды, ол 1989 жылы АРММ құрылған кезде Мұсылман Минданао деп белгілі болған. Бұл жер Базилан, Котабато, Давао-де-Оро, Давао-дель-Сур, Ланао-дель-Норте, Ланао-дель-Сур, Магуинданао-дель-Норте, Магуинданао-дель-Сур, Палаван, Сарангани, Оңтүстік Котабато, Сұлтан-Кударат, Сулу және Тави-Тави провинцияларында орналасқан. Оған Котабато, Дапитан, Диполог, Генерал Сантос, Илиган және Марави қалалары кіреді. Қазіргі Малайзия мемлекетінің Сабах штатының кейбір шығыс аймақтары, бұрын Британдық Солтүстік Борнео протектораты болған, Моро Ұлттық Азаттық Фронты (MNLF) ұсынылған Бангсаморо Республикасының құрамына кіретінін мәлімдейді. Алайда, MNLF-тің негізін қалаушысы Нұр Мисуари 2013 жылы Жамбоанга қаласында үкіметпен қақтығысқа түскеннен кейін, өзін-өзі шеттетуге мәжбүр болғандықтан бұл идея сәтсіз аяқталды, себебі ол үкіметтің екіжақты қол қойылған 1996 жылғы Соңғы Бейбіт Келісіміне жасаған бір жақты өзгерістеріне наразылық білдірді. Мисуари қоршау кезінде "террорист" деп танылды. Сенімсіз дереккөз: date=November 2015

2008 жылдың 5 тамызында, шамамен 10 жылдық келіссөздерден кейін, Фиваның барлық халықаралық ұйымдары тарихи оқиғаға куә болуға дайын тұрғанда, Филиппин үкіметінің Бейбіт Келіссөздер Тобының Минданаодағы губернатор Мэнни Пинол және губернатор Лобрегат сияқты отарлаушы саясаткерлердің ұсынысы бойынша Моро Ислам Азаттық Фронтымен (MILF) ата-бабалардың жері туралы келісімге қол қоюға жасаған әрекеті Филиппиннің Жоғарғы Соты тарапынан конституцияға қайшы деп жарияланды. Шешімнен кейін бірден қақтығыс басталды, нәтижесінде жарты миллионға жуық адам үйсіз қалды және жүздеген адам қаза тапты.

Музыка

Мороның дәстүрлі музыка аспаптарының бірі – филиппиннің оңтүстігінде кездесетін қоладан немесе мыстан жасалған кулiнтаң гонгі. Ол соққы жылдамдығына қарай өзгеше дыбыс шығарады, оның ішінде Биналиг, Тагонго және Капаниронг, сондай-ақ Малайзия, Индонезия және Брунейде де жиі естілетін басқа да түрлері бар.

Білім

Моро халқының көпшілігі мемлекеттік және жеке білім беру мекемелеріне қатысады, әсіресе Давао, Себу және Манила сияқты ірі қалаларда. Бірақ, кейбіреулері ресми ислам білімін таңдап, Марави қаласындағы Джамиату Мұсылман Минданао сияқты исламдық/араб мекемелеріне оқуға түседі. Жоғары білім беру деңгейінде дәстүрлі түрде моролар көп шоғырланған аймақтарда мемлекеттік және жекеменшік білім беру мекемелері бар. Маравиде көптеген студенттер Филиппиннің екінші ірі мемлекеттік университеті – Минданао мемлекеттік университетінде оқиды (Филиппин университетінен кейін). Минданао мемлекеттік университетінің кампусы ішінде Ислам институты бар (Ислам, араб және Азия зерттеулері бойынша Король Фейсал орталығы). Стипендиялардың көмегімен кейбіреулері тіпті ел сыртындағы университеттерде оқиды.

Ерте тарих

Ислам діні келгенге дейін, қазіргі Бангсаморо аумағын раджа және дату сияқты лауазымдарға ие басшылар басқарған. Малай корольдіктері аралдардағы түрлі тайпалармен байланыс жасап, сауда-саттық жүргізген. 13 ғасырда Тави-Тавиге Махдум Карим сияқты мұсылман миссионерлерінің келуі, жергілікті халықтың ислам дініне көшуіне бастама берді. Қазіргі Бруней, Малайзия және Индонезиядағы сұлтандықтар арасындағы сауда ислам дінін Филиппиннің оңтүстігінде орнатуға және бекітуге көмектесті. 1457 жылы исламның таралуы сұлтандықтардың құрылуына әкелді. Олардың ішінде Раджа Буайан, Магуинданао сұлтандығы және Сулу сұлтандығы болды. Сулу сұлтандығы аймақтағы ең көне мұсылман үкіметі саналады және 1898 жылы АҚШ-қа қосылды. Бруней сұлтандығының империясы сияқты, Сулу және Филиппиндегі басқа мұсылман сұлтандықтары да қытай мұсылмандары, парсылар және араб саудагерлері арқылы исламмен танысты. Қытай мұсылман саудагерлері жергілікті саудаға қатысып, сұлтандық Мин Қытайымен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Алым-салық жүйесіне қатысқандықтан, Сулу басшысы Падука Батара және оның ұлдары Қытайға көшіп, онда қайтыс болды. Ал оның ұлдарын кейіннен қытай мұсылмандары тәрбиеледі.

Американы отарлау

Испания-Америка соғысынан кейін Испания 1898 жылғы Париж шарты бойынша Филиппин архипелагын, оның ішінде Сулу және Минданао аймақтарын, АҚШ-қа өткізді. Америкалық шенеуніктер Моро аймақтарындағы қалған зорлық пен қарсылықты басуға кірісті. 20-шы ғасырдың басында қасақана ант бергендердің шабуылдары жалғасты, бірақ ақырында американдықтар оларды тоқтатты.

Жапондықтар басып алған жер

Моро тайпасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Минданао және Сулу аймақтарындағы жапондық оккупацияға қарсы күресіп, оларды ақырында қуып шықты. Моро сонымен қатар Джесселтон көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін Солтүстік Борнеодағы жапондарға қарсы күреске көмектесті, жапондықтар оның құрметіне жергілікті халыққа қатыгездік жасады. Жапондық солдат Фудзиока Акиёшидің мәлімдемесіне сәйкес, Жолоны басып алған 97% жапондық сарбаздар Моро мұсылман Таусуг партизандары тарапынан қырғынға ұшырады, ол соғыстан аман қалған санаулы сарбаздардың бірі болды. Фудзиока Мороларды қатыгез деп сипаттап, олардың жапондық сарбаздардың бауырларын және алтын тістерін қалай кесіп алғанын, ал аралға келгеннен кейін бір ай ішінде 1000 жапондық сарбазды қалай өлтіргенін еске алды. Фудзиока және оның жапондық әріптестері, Моро мұсылмандары тарапынан қырғынға ұшырауы немесе аштықтан өлуі мүмкін екенін білгендіктен, американдық базаға жетіп, қарсыластарына берілгенде қуанышқа бөленді. Моролар крис пышақтарымен жарақат алған жапондық сарбаздарды қырды, себебі олар үнемі жапондық сарбаздарға шабуылдап, қырқып, сойып тастады. Кейіннен Фудзиока Жолодағы соғыс тәжірибесі туралы "Хайсен но ки: Гёкусайчи Хоро то но Кироку" атты күнделігін және "Уйжин но Ки" жеке жазбасын жариялады.

Филиппин үкіметінің саясаты

Америка Құрама Штаттарынан тәуелсіздік алғаннан кейін Моро халқы көптеген наразылықтарға тап болды: Филиппин қоғамының бағытынан шеттетілу, Филиппин үкіметінің кемсітуі (олар Испанияның бұрынғы әскерлері ретінде қарастырылды), жер иелену заңдарына байланысты қоныс аударушылар мен корпорацияларға атамекендерін жоғалту, қоныс аударушылар жасақтарының құрылуы және «Филиппинизация» мемлекеттік саясаты. Бұл қарулы сепаратистік қозғалыстарға әкелді. Осылайша, Мороның тәуелсіздік күресі ғасырлар бойы жалғасып келеді, испан отаршылдығымен басталып, бүгінге дейін созылуда. 1960 жылдары Филиппин үкіметі христиандар мен мороларды бір мәдениетке ассимиляциялайтын жаңа ел құруды жоспарлады. Алайда, бұл көзқарас екі топтың да көбінесе қабылдамады, себебі христиандар Мороның қарсыласуы туралы испандық есептерді еске алды, ал Моролар үш ғасырлық христиандық испандықтардың бағындыруын еске алды. Бұл көзқарастар әлі де сақталған. Осы себепті, ұлттық үкімет 1960 жылдары Ұлттық интеграция комиссиясын (ҰИК) құрды, кейіннен оны Мұсылман істері және мәдени қауымдастықтар басқармасы (МАҚБ) алмастырды, қазір Мұсылман істері басқармасы (МИБ) деп аталады. Бұл агенттіктер құрылғаннан кейін Моро халқына жеңілдіктер берілді, көп әйел алу мен ажырасуға тыйым салатын ұлттық заңдардан босатылды. 1977 жылы Филиппин үкіметі Мороның әдет-ғұрып заңын ұлттық заңмен үйлестіруге тағы бір әрекет жасады. Бұл жетістіктер сыртқы болып бағаланды. Өткен Филиппин үкіметтерінің саясатына және түсініксіздікке наразы болған Моро халқы, Нур Мисуари басқаратын Моро Ұлттық Азаттық Майданы (МҰАМ) деп аталатын алғашқы сепаратистік ұйымды құрды, мақсаты – тәуелсіз мемлекет құру. Бұл Филиппиндегі қазіргі Моро қақтығысының бастамасы болды, ол әлі де жалғасып келеді және мұсылмандар, христиандар мен басқа діндердің өкілдері арасындағы ажырымды күшейтті. МҰАМ – Ислам Ынтымақтастығы Ұйымы (ИЫҰ) тарапынан Филиппин мұсылмандарының ресми өкілі ретінде танылған жалғыз ұйым. 1970 жылдары Минданао аймағындағы қоныс аударушылардың қатысуымен құрылған, негізінен қарулы христиан қоныс аударушыларынан тұратын және Филиппин полициясымен байланыста болған «Илагас» атты жарымәскери ұйым жұмыс істей бастады. Жауап ретінде Моро еріктілері, минималды қару-жарақпен және крис, найзалар мен баронг сияқты дәстүрлі қарулармен бірігіп, «Илагасқа» қарсы күреске кірісті, мысалы, Котабатоның «Қара көйлектері» мен Ланаоның «Барракудалары». Филиппин Қарулы Күштері де жөнелтілді, бірақ олардың қатысуы зорлық-зомбылықты күшейтті және армия мен қоныс аударушылар жасақтары бір-біріне көмектесіп жатыр деген хабарлар тарады. «Илагастың» замбоангалық нұсқасы, «Mundo Oscuro» (испан тілінен «Қара әлем») Замбоанга мен Базиланда да ұйымдастырылды. 1981 жылы МҰАМ ішіндегі бөліністер «Моро Ислам Азаттық Майданы» (МИАМ) деп аталатын ислами жарымәскери ұйымның құрылуына әкелді. Бұл ұйым 1994 жылы МҰАМ Филиппин үкіметімен бейбіт келісімге қол қойғаннан кейін де қақтығысты жалғастырды. Қазір ол Минданао мен Сулудағы ең ірі және ұйымдасқан Моро қарулы тобына айналды. «Моро Ислам Азаттық Майданы» қазір Бангсаморо аясындағы келісімге қажетті қосымшаның соңғы кезеңінде, оның толық іске асырылуы 2016 жылға жоспарланған.

After gaining independence from the United States, the Moro population experienced many grievances; exclusion from mainstream Philippine society, discrimination by the Philippine government (which they perceived as former foot soldiers of Spain), the loss of their ancestral lands to settlers and corporations due to land tenure laws, the formation of settlers militias, and a government policy of "Filipinisation". These eventually gave rise to armed secession movements. Thus, the Moro struggle for independence has lasted for several centuries, starting with the Spanish colonization and continuing to the present day. During the 1960s, the Philippine government envisioned a new country in which Christian and Moro alike would be assimilated into one culture. This vision, however, was generally rejected by both groups, as Christians recalled Spanish reports of fierce Moro resistance, and Moros remembered three centuries of subjugation by the Christian Spanish. These prejudices continue to this day. Because of this, the national government set up the Commission for National Integration (CNI) in the 1960s, which was later replaced by the Office of Muslim Affairs, and Cultural Communities (OMACC), now called the Office on Muslim Affairs (OMA). Concessions were made to the Moro after the creation of these agencies, with the Moro population receiving exemptions from national laws prohibiting polygamy and divorce. In 1977, the Philippine government made another palliative attempt to harmonize Moro customary law with national law. These achievements were seen as superficial. The Moro, still dissatisfied with the past Philippine governments' policies and misunderstanding established a first separatist group known as the Moro National Liberation Front (MNLF) led by Nur Misuari with the intention of creating an independent country. This initiated the modern Moro conflict in the Philippines, which still persists, and has since deepened the fractures between Muslims, Christians, and people of other religions. The MNLF is the only recognized representative organization for the Muslims of the Philippines by the Organisation of the Islamic Cooperation (OIC). By the 1970s, a paramilitary organization created by settler mayors in collusion with the Philippine Constabulary, mainly of armed Hiligaynon speaking Christian settler residents of mainland Mindanao, called the Ilagas began operating in Cotabato originating from settler communities. In response, Moro volunteers with minimal weapons also group themselves with much old traditional weapons like the kris, spears and barong, such as the Blackshirts of Cotabato and the Barracudas of Lanao, began to appear and engage the Ilagas. The Armed Forces of the Philippines were also deployed; however, their presence only seemed to create more violence and reports that the Army and the settler militia are helping each other. A Zamboangan version of the Ilagas, the Mundo Oscuro (Spanish for Dark World), was also organized in Zamboanga and Basilan. In 1981, internal divisions within the MNLF caused the establishment of an Islamic paramilitary breakaway organization called the Moro Islamic Liberation Front (MILF). The group continued the conflict when the MNLF signed a Peace Deal with the Philippine Government in 1994. It has now become the biggest and most organized Moro armed group in Mindanao and Sulu. The Moro Islamic Liberation Front is now on the final stages of the required annexe for the Framework Agreement on the Bangsamoro that has a set time frame for full implementation in 2016.

Өзін-өзі басқару

1976 жылы атысты тоқтату келісіміне қол қойылғанмен, 1987 жылы ЭДСА революциясының нәтижесінде МНЛФ-пен бейбіт келіссөздер қарқын алып, Минданаода мұсылмандар үшін автономиялық аймақ құру мақсатымен жүрді. 1989 жылдың 1 тамызында №6734 заңға сәйкес, Минданао, Сулу архипелагы және Палаванның 18 провинциясында Лусон және Висая аралдарынан келушілердің үздіксіз көші-қонының салдары ескерілмей, 1989 жылғы плебисцит өтті. Бұл плебисцит аймақ тұрғындарының автономиялық аймақ құрамына кіргісі келетінін анықтау үшін ұйымдастырылды. Плебисцитке қатысқан барлық провинциялар мен қалалардың арасында тек төрт провинция ғана қосылуға дауыс берді: Магуинданао, Ланао-дель-Сур, Сулу және Тави-Тави. Тіпті аймақтық орталығы Котабато қаласы да автономиялық аймаққа қосылудан бас тартты, себебі қоныс аударушылардың саны Моро және Лумад халқынан асып түсті. Бұрын көпшілік болған олар, қазір азшылыққа айналды. Дегенмен, бұл ARMM-нің құрылуына әкеп соқты. 2001 жылы өткен екінші плебисцит Базиланды (астанасы Изабела қаласынан басқа) және Марави қаласын автономиялық аймаққа қосты. МНЛФ-пен жасалған түпкілікті бейбіт келісімде (FPA) келісілген 13 провинцияның ішінде, Филиппин Республикасының 1901 жылдан бастап жүргізіп келе жатқан қоныстану бағдарламасының салдарынан, қазіргі ARMM құрамына тек 5 провинция ғана кірді. ARMM-ді 1996 жылы президент Фидель Рамос кезінде МНЛФ пен Филиппин үкіметі арасындағы соңғы бейбіт келісімнің нәтижесінде тағайындалған аймақтық губернатор басқарады. Аймақтық губернатор және аймақтық вице-губернатор атқарушы билік органы болып табылады және оларға Филиппиннің ұлттық үкіметтік мекемелерінің үлгісінде құрылған аймақтық кабинет қызмет етеді, ол аймақтық хатшылардан тұрады. ARMM-де спикер басқаратын біржаңғары аймақтық ассамблея бар. Бұл аймақтың заң шығарушы органы болып табылады және аймақтық жарлықтарды қабылдауға жауапты. Ол әрбір конгресс округінен үш мүшеден тұрады. Қазіргі кездегі мүшелер саны – жиырма төрт. Аймақтық ассамблеяның кейбір актілері "конституцияға қайшы" деген негізде Жоғарғы Сот тарапынан жойылды. Мысалы, аймақтық заң шығарушы ассамблеяның (RLA) Шәриф Кабунгсуван провинциясын құру туралы шешімі жойылды, себебі бұл Филиппин Конгресінің Өкілдер палатасында қосымша орынды құруға алып келер еді, ал осындай шешім қабылдау құқығы тек Филиппин Конгресінің Сенаты мен Палатасына ғана берілген. Кейбіреулер бұл жағдай бейбіт процесте Орталық Үкімет тарапынан берілген автономияның дұрыс еместігін көрсетеді дейді.

Although initialed in a 1976 ceasefire, come 1987 as a fall out of the EDSA revolution, peace talks with the MNLF picked up pace with the intention of establishing an autonomous region for Muslims in Mindanao. On 1 August 1989, through Republic Act No. 6734, known as the Organic Act, a 1989 plebiscite was held in 18 provinces in Mindanao, the Sulu Archipelago and Palawan without considering the effects of continuous migration by settlers from Luzón and the Visayas. This was said to determine if the residents would still want to be part of an Autonomous Region. Out of all the Provinces and cities participating in the plebiscite, only four provinces opted to join, namely: Maguindanao, Lanao del Sur, Sulu and Tawi Tawi. Even its regional capital, Cotabato City, rejected joining the autonomous region as the settlers has now greatly outnumbered the Moro and Lumad. When before they were a majority, they have now become a minority. This still led to the creation of the ARMM, however. A second plebiscite, held a year more in 2001, managed to include Basilan (except its capital, Isabela City) and Marawi City in the autonomous region. Of the original 13 provinces agreed on the Final Peace Agreement (FPA) with the MNLF, only 5 has now been included in the present day ARMM due to the continuous settler program of the Republic of the Philippines that started in the earnest of 1901. The ARMM is headed by a regional governor as the outcome of the Final Peace Agreement between the MNLF and the Philippine government in 1996 under President Fidel Ramos. The regional governor, with the regional vice governor, act as the executive branch and are served by a Regional Cabinet, composed of regional secretaries, mirroring national government agencies of the Philippines. The ARMM has a unicameral Regional Assembly headed by a speaker. This acts as the legislative branch for the region and is responsible for regional ordinances. It is composed of three members for every congressional district. The current membership is twenty four. Some of the Regional Assembly's acts have since been nullified by the Supreme Court on grounds that they are "unconstitutional". An example is the nullification of the creation of the Province of Shariff Kabungsuwan by the Regional Legislative Assembly (RLA) as this will create an extra seat in the Philippines Congress' House of Representatives, a power reserved solely for the Philippine Congress — Senate and House jointly — to decide on. Some would say, that this proves in itself the fallacy of its Autonomy granted by the Central Government during the Peace Process.

Қазіргі жағдай

Моролар 400 жылдан астам уақыт бойы испан, америкалық және жапон үстемдігіне қарсылық көрсетті. Қазіргі Моро басшылары испандықтарға, американдықтарға, жапондықтарға және филиппиндіктерге қарсы қарулы күресті Бангсамороның (Моро ұлты) төрт ғасырлық «егемендік негізіндегі қақтығысының» бір бөлігі деп санайды. Мороның жапондықтарға, американдықтарға және испандарға қарсы 400 жылдық қарсылығы сақталып, қазіргі Филиппин мемлекетіне қарсы тәуелсіздік үшін күреске айналды. Кейбір моролар MNLF, MILF сияқты өздерінің сепаратистік ұйымдарын құрды және Абу Саяф (ASG) және Джема Исламия (JI) сияқты экстремистік топтардың мүшелері болды, ал соңғы құрылған ұйым – Бангсаморо исламдық бостандық күрескері (BIFF). Моро ислам азаттық фронты Органикалық акті бойынша өткізілген бастапқы референдумды бойкоттап, қарулы күресін бүгінге дейін жалғастыруда. Дегенмен, ол бейбіт процестегі серіктес болып қала береді, ал Филиппин MILF-ті «террористік» ұйым деп тануға құштар емес. Бүгінде Моро халқы Минданаода маргиналданған және азшылыққа айналған, олар жұмыс және тұрғын үй жағдайлары тұрғысынан христиан көпшілігінен кемсітілген, сондай-ақ кемсітуге ұшырауда. Осының салдарынан Филиппин үкіметі мен Моро халқы арасындағы қақтығысқа ықпал ететін шиеленіс күшейді. Сонымен қатар, 1970 жылдардан бері Таусуг, Самал, Бажау, Иланун және Магуинданао сияқты Моро халықтары Малайзияға (Сабах) және Индонезияға (Солтүстік Калимантан) үлкен көшпенділік жасады, себебі белгілі бір аймақтардағы католик көпшілігі олардың жерлерін заңсыз аннексиялады, ал Илага сияқты қарулы отарлаушылар Минданао отарлаушылары мен Моро қауымдастықтары арасындағы сенімді жойды. Бұдан бөлек, жерді пайдалану заңдары Бангсамороның демографиялық көрсеткіштерін айтарлықтай өзгертті және Моро халқының дәстүрлі жерлерінен біртіндеп ығысуына себеп болды.

Бангсамороның негізгі заңының жобасы

Бейбіт процесі жөніндегі Президенттік кеңесшінің кеңсесі, Президент Бениньо Акино III Конгресс басшыларына ұсынған Бангсаморо негізгі заңы (ББЛ) туралы жиі қойылатын сұрақтар жинағын жариялады. Бангсаморо негізгі заңы Мұсылман Минданаодағы Автономиялық аймақты таратып, оның орнына жаңа Бангсаморо саяси ұғымын орнатады. Бұл заң Филиппин үкіметі мен Моро ислам азаттық фронты 2014 жылдың наурыз айында қол қойған Бангсаморо бойынша жан-жақты келісімге негізделген. Заңды жүзеге асыру міндеті Конституциялық талап бойынша Үкіметке жүктелген.

Малайзияда

Филиппиннің оңтүстігіндегі қақтығыс салдарынан көптеген моро тайпасының өкілдері 1970 жылдардан бері Сулу аралдары мен Сабах штатының жақын орналасуына байланысты, жақсырақ өмір іздеп Малайзияның Сабах штатына көшіп келді. Олардың көпшілігі заңсыз иммигранттар болып табылады және жағдайы нашар, сондықтан Сабах штатының үкіметі оларды басқаруды жеңілдету үшін лайықты жерге көшіру жұмыстарын жүргізуде.

Банша Суг және Банша Моро

2018 жылы Замбоанга қаласында Сулу архипелагының барлық сұлтандары мен Сулу архипелагындағы барлық этникалық қауымдардың өкілдерінің бірігу жиыны басталды. Олар өздерін Бангса Суг халқы деп жариялап, оларды континенттік Орталық Минданаоның Бангса Моро халқынан бөліп шығарды. Олардың Орталық Минданао мұсылмандарымен мәдениеттері мен дәстүрлі өмір салтының толыққанды айырмашылығы бөлінуінің басты себебі екенін айтты. Сондай-ақ, үкіметке Филиппин аймағында Бангса Суг деп аталатын, материктік Бангса Мородан бөлек жаңа мемлекет құруды ұсынды, не болмаса, егер алдағы жылдары Филиппинде федерализм бекітілсе, Замбоанга түбегінде құрылатын мемлекетке Сулу архипелагын қосуды сұрады.