Франц фон Дингельштедт: Неміс ақыны, драматур және театр әкімшісі
Franz von Dingelstedt
Франц фон Дингельштедт (1814-1881) – неміс ақыны, драматургі, театр директоры. «Жер астында» романы мен «Космополиттік қарауылшының әндері» ең белгілі туындылары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XIX ғасырдағы неміс ақыны және драматургы (1814–1881)
19th century German poet and dramatist (1814–1881)
Франц фон Дингельштедт (30 маусым 1814 – 15 мамыр 1881) – неміс ақыны, драматург және театр басшысы.
Franz von Dingelstedt (30 June 1814 – 15 May 1881) was a German poet, dramatist and theatre administrator.
Өмір және мансап
Дингстедт Германияның Халсдорф қаласында (Гессен-Кассель) дүниеге келді. Кейіннен Марбург университетінде оқыды. 1836 жылы Кассельдегі лицейде шебер болды, ал 1838 жылы Фулдаға ауыстырылды. 1839 жылы «Жер астында» («Unter der Erde») атты романын жазды, ол үлкен жетістікке жетті. 1841 жылы «Космополиттік түнгі күзетшінің әндері» кітабы жарық көрді. Бұл өлеңдер, деспотизмнің кез келген көрінісіне қарсы күшті наразылықпен суарылғандықтан, сол кездегі саяси поэзияға тиімді үлес қосты. Осы кітаптың танымалдылығы Дингльштедтті әдеби жолға түсуге итермеледі, және 1841 жылы ол Аугсбургтің жалпы газеті штатына қабылданып жұмыс істеді. Бірақ 1843 жылы неміс князьдарын сатиралық бейнелеген автор, көпшілікті таң қалдыра, Виртемберг королінің жеке кітапханашысы қызметіне тағайындалды. Сол жылы ол әйгілі богемиялық опера әншісі Дженни Лютцерге (1816-1877) үйленді. 1845 жылы ол заманауи өмірге арналған өлеңдер жинағын жариялады, олардың кейбіреулері поэзиялық емес, әдеби құндылықтарымен ерекшеленді. 1852 жылы жарық көрген келесі жинағы көп назар алмады. «Барневельд үйі» (1850) трагедиясының сәттілігінің арқасында ол Мюнхендегі сарай театрының интенданты болып тағайындалды және тез арада ондағы әдеби қоғамның орталығына айналды. Алайда ол сарайдағы иезуиттер тобының наразылығына ұшырады және 1856 жылы ең аз себеппен қызметтен босатылды. Листтің ықпалымен оған Веймарда ұқсас лауазым ұсынылды, ол 1867 жылға дейін сонда қалды. Оның басшылығы өте табысты болды, және ол Шекспирдің барлық тарихи пьесаларын сахнада үзіліссіз циклмен қоюымен ерекше көзге түсті. 1867 жылы ол Венадағы сарай опера үйінің директоры болды, ал 1872 жылы Хофбург театрының директоры болып тағайындалды, ол 1881 жылдың 15 мамырында Венада қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. 1867 жылы Бавария королі оны асылдандырды, ал 1876 жылы Австрия императоры оған барондық шен берді. Оның мәйіті әйелінің қасында Вена орталық зиратында (Wiener Zentralfriedhof) жерленген. Оның басқа да еңбектеріне «Мюнхендік суреттер жинағы» (1879), Мюнхендегі мансабының автобиографиялық очеркі, «Амазонка» – көркемдігі жоғары көркем роман (1869), Шекспирдің бірнеше комедияларын аудару және практикалық драматургия мәселелеріне арналған жазбалар кіреді. Дингльштедттің «Барлық еңбектері» 12 томдық жинақта (1877-1878) жарық көрді, бірақ бұл басылым толық болған жоқ.
Dingestedt was born at Halsdorf, Hesse Kassel (or Hesse Cassel), Germany, and later studied at the University of Marburg nearby. In 1836 he became a master at the Lyceum in Kassel, from where he was transferred to Fulda in 1838. In 1839 he wrote Unter der Erde ("Beneath the Earth"), a novel which obtained considerable success. In 1841, Lieder eines kosmopolitischen Nachtwächters, the book by which he is best remembered, was published. These poems, animated as they are by a spirit of bitter opposition to everything that savours of despotism, were an effective contribution to the political poetry of the day. The popularity of this book determined Dingelstedt to take up a literary career, and in 1841 he obtained an appointment on the staff of the Augsburger Allgemeine Zeitung. In 1843, however, the satirist of German princes accepted, to general surprise, his appointment as private librarian to the king of Württemberg. In the same year he married the celebrated Bohemian opera singer, Jenny Lutzer (1816 1877). In 1845 he published a volume of poems dealing with then modern life, some of which possessed merit of a literary rather than strictly poetical nature. A subsequent collection, published in 1852, attracted little attention. He attained the position of intendant at the court theatre in Munich as a result of the success of his tragedy Das Haus der Barneveldt (1850), and he soon became the center of literary society there. He incurred, however, the animosity of the Jesuit clique at court, and in 1856 was suddenly dismissed on the most frivolous of charges. A similar position was offered to him at Weimar through the influence of Liszt, and he remained there until 1867. His administration was most successful, and he especially distinguished himself by presenting all Shakespeare's historical plays upon the stage in an unbroken cycle. In 1867 he became director of the court opera house in Vienna, and in 1872 of the Hofburgtheater, a position which he held until his death in Vienna on 15 May 1881. He was ennobled in 1867 by the king of Bavaria and in 1876 was created Freiherr by the emperor of Austria. His remains are buried beside his wife's at Wiener Zentralfriedhof. His other works include Münchener Bilderbogen (1879), an autobiographical sketch of his Munich career, Die Amazone, an art novel of considerable merit (1869), translations of several of Shakespeare's comedies, and several writings dealing with questions of practical dramaturgy. Dingelstedt's Sämtliche Werke appeared in 12 volumes (1877–1878), but this edition was far from complete.