Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Донской монастыры (Донской монастырь) – Мәскеудегі маңызды монастырь, 1591 жылы Қырым ханы Қазы Гирейдің шапқыншылық қаупінен Мәскеудің құтылуының құрметіне салынған. Қырымға қарайтын жолды бақылап тұру үшін салынған бұл монастырь Мәскеу Кремліне оңтүстік бағыттан жасалатын шабуылдардан қорғауға арналған.
Monastery in Moscow, Russia
Donskoy Monastery (Донско́й монасты́рь) is a major monastery in Moscow, founded in 1591 in commemoration of Moscow's deliverance from the threat of an invasion by the Crimean Khan Kazy Girey. Commanding a highway to the Crimea, the monastery was intended to defend southern approaches to the Moscow Kremlin.
Мәскеу дәуірі
Монастырь Борис Годуновтың жылжымалы бекінісі мен Сергий Радонежскийдің грек Феофанның «Дондық Құдай шешесі» иконасы бар далалық шіркеуі орналасқан жерде салынған. Аңыз бойынша, Дмитрий Донской осы иконаны 1380 жылғы Куликово шайқасына алып кеткен. Татарлар соғыссыз қашып, қорғаныста жеңіліске ұшырады. Бастапқыда монастырь өте кедей болды және тек бірнеше монахты қамтыды. 1629 жылы Донской монастырында 20 бос жайлау және 16 шаруа үйі (барлығы 20 шаруа) болды. 1612 жылы оны поляк-литвалық қолбасшы Ян Карол Ходкевич бір күнге басып алды. 1618 жылы орыс стрелецтері монастырь қабырғаларының астында Петро Конашевичтің украиндық қазақтарын жеңді. 17 ғасырдың ортасында Андреевский монастырына қосылды. Бірақ 1678 жылы оның тәуелсіздігі қайта орнатылып, монастырьға көптеген қайырымдылықтар түсті, оның ішінде 1400-нен астам шаруа отбасылары болды. 1683 жылы Донской монастыры архимандрит дәрежесіне көтеріліп, оған жақын жердегі жайылымдардың 20 десятинасы берілді. Видогощский, Жиздрьинский, Шаровкин және Железноборовский монастырлары 1683 және 1685 жылдар аралығында Донской монастырына қосылды.
The monastery was built on the spot where Boris Godunov's mobile fortress and Sergii Radonezhsky's field church with Theophan the Greek's icon Our Lady of the Don had been located. Legend has it that Dmitry Donskoy had taken this icon with him to the Battle of Kulikovo in 1380. The Tatars left without a fight and were defeated during their retreat. Initially, the cloister was rather poor and numbered only a few monks. As of 1629, the Donskoy Monastery possessed 20 wastelands and 16 peasant households (20 peasants altogether). In 1612, it was taken for one day by the Polish Lithuanian commander Jan Karol Chodkiewicz. In 1618, Russian Streltsy defeated the Ukrainian Cossacks of Petro Konashevych under the monastery walls. In the mid 17th century the monastery was attached to the Andreyevsky Monastery. In 1678, however, its independence was reinstated and the cloister received rich donations, including more than 1,400 peasant households. In 1683, the Donskoy Monastery was elevated to the archmandrite level and given 20 desyatinas of the nearby pasturelands. Vidogoshchsky, Zhizdrinsky, Sharovkin, and Zheleznoborovsky monasteries were attached to the Donskoy Monastery between 1683 and 1685.
Императорлық кезең
1711 жылдан бастап Ұлы собордың жер асты кеңістігі Багратиони әулетінің грузин тәжша балалары мен Дадиани әулетінің Мингрел князьдарының жерленуі үшін пайдаланылды. 1724 жылы Андреев монастырының монахтары мен мүлігі Донской монастырына берілді. 1739 жылға қарай, онда 6 716 шаруа, 14 жел диірмені және бірнеше балық аулау шаруашылықтары бар 880 үй шаруасы болды. 1747 жылы билік Славян-грек-латын академиясын Донской монастырына көшіруді жоспарлады, бірақ монастырь академиялық қызметкерлерге өз қаражатынан жалақы төлеумен шектелді. 1771 жылы оба эпидемиясы кезіндегі көтерілісте архиепископ Амвросий (Зертис Каменский) монастырь қабырғаларында қаза тапты. 1812 жылы француз әскері Донской монастырын тонады, ал ең құнды заттар бұрын Вологдаға көшірілген еді. 1917 жылы монастырда 48 монах және 2 жаңа монах болды.
Since 1711, the Great Cathedral's vault was used for burials of Georgian tsarevichs of the Bagrationi family and Mingrelian dukes of the Dadiani family. In 1724, the monks and the property of the Andreyevsky Monastery were transferred to the Donskoy Monastery. By 1739, it had already possessed 880 households with 6,716 peasants, 14 windmills, and a few fisheries. In 1747, the authorities wanted to transfer the Slavic Greek Latin Academy to the Donskoy Monastery, but the cloister confined itself to paying salaries to the academic staff from its own treasury. Archbishop Ambrose (Zertis Kamensky) was killed within the monastery walls during the Plague Riot in 1771. In 1812, the French army ransacked the Donskoy Monastery, the most valuable things having been moved to Vologda prior to that. There had been 48 monks and 2 novices in the monastery by 1917.
Кеңес дәуірі мен одан кейінгі кезең
Қазан төңкерісінен кейін Донской монастыры жабылды. 1922–1925 жылдары Патриарх Тихон қамауға алынғаннан кейін осы монастырда ұсталды. Босатылғаннан кейін ол осы монастырда қалуды жөн көрді. Әйгілі Тихонның қасиетті қалдықтары 1989 жылы қасиетті деп жарияланғаннан кейін табылды. Олар жаз айларында Ұлы соборда, ал қыс айларында Ескі соборда табыну үшін қойылған. Кеңес үкіметі бұрын жойылған немесе басқа мақсаттарға пайдаланылған көптеген монастырлар мен соборлардың қалдықтарын Донской монастырына әкелді. Бұл заттар Кеңес астанасының әртүрлі жерлерінен келді: динамитпен жарылған Құтқарушы Мәсіх соборы, Столпыдағы қасиетті Николай ғибадатханасы, Покровка көшесіндегі Успение шіркеуі, Сухарев мұнарасы және тағы басқалары. 1924 жылы Донской монастырының бір бөлігі балалар түзеу колониясына берілді. Әлдеқайда қайғылысы, 1934–1950 жылдар аралығында құпия полиция атып өлтірген және өртеген адамдардың денелері монастырь аумағында белгісіз жерлерге көмілді. Мұндай белгісіз жерлер тек 1985 жылдан кейін ғана белгіленді. Коммунизм құлағаннан және Ресей Федерациясы құрылғаннан кейін, 1992 жылы монастырь Ресей Православ шіркеуіне қайтарылды. Келесі он жылдың ішінде монастырь зиратында және Ресей астанасының маңындағы жерлерде жерленгендердің толық тізімі жасалды.
After the October Revolution, the Donskoy Monastery was closed. In 1922–1925, Patriarch Tikhon was detained in this cloister after his arrest. He chose to remain in this monastery after his release. Saint Tikhon's relics were discovered following his canonization in 1989. They are exhibited for veneration in the Great Cathedral in summer and in the Old Cathedral in winter. The Soviet authorities moved remnants of many monasteries and cathedrals they had destroyed or used for other purposes to the Donskoy Monastery. The items came from various places in the Soviet capital: the dynamited Cathedral of Christ the Savior, the Church of Saint Nicholas the Wonderworker in Stolpy, the Church of the Assumption on Pokrovka Street, the Sukharev Tower, and others. In 1924, some of the facilities of the Donskoy Monastery were occupied by a penal colony for children. A more notorious use was the unmarked burial of those shot and cremated by the secret police between 1934 and the 1950s. Only after 1985 were such unmarked burials remains finally marked. After the collapse of communism and the establishment of the Russian Federation, the Monastery was returned to the Russian Orthodox Church in 1992. Over the next ten years full lists were finally compiled of those buried in the monastery graveyard and other locations in and around the Russian capital.
Сәулет
Монастырь құрылған кезде Борис Годунов жеке өзі 1593 жылы Донның Құдай анасының қасиетті бейнесіне арналған собордың іргетасын қалады. Бұл шағын құрылым Годуновтың тұсындағыдай, үш қабатты жақпарамен (закомара) және бір күмбезбен салынған. 1670 жылдары екі симметриялық қосымша және шатырлы қоңырау мұнарасына апаратын рефектория (асхана) салынды. 1662 жылы жасалған иконостасы бұрын коммунистер бұзған Мәскеу шіркеулерінің бірін безендірген. 1930 жылдан 1946 жылға дейін собор жабылып, фабрикаға айналдырылды. Жаңа (немесе Ұлы) собор, сондай-ақ Донның Құдай анасына арналған, 1684 жылы Царевна София Алексеевнаның құлшылық ету шіркеуі ретінде салынды. Ол жаман жағдайға түскен соң, құрылысы жеке қайырымдамалар есебінен қаржыландырылды. Шеберлер мен қолөнершілер Украинадан шақырылды, соның салдарынан собордың ерекше ерекшеліктері пайда болды. Мәскеуде алғаш рет бес күмбез Жердің төрт жағына сәйкес орналастырылды (украиндық дәстүр бойынша). Көне діндарлар бұған наразылық білдіріп, соборды "Антихристтің тұғыры" деп атады. Оның сегіз қабатты, әсем барокко стиліндегі иконостасын 1688–1698 жылдары Кремль шеберлері ойып жасады. Иконостастың орталық бөлігі – 16 ғасырдың ортасында салынған Донның Құдай анасының көшірмесі. Собордағы фрескалар – Мәскеуде шетелдік суретші салған алғашқы туындылар. Олар Антонио Клаудиомен 1782–1785 жылдары салынды. Монастырь қорғаныс маңызын жоғалтқаннан кейін оның қабырғалары қызыл және ақ түсті москвалық барокко стилінде, Новодевичье монастырын еске түсіретіндей етіп қайта жаңартылды. 1686–1711 жылдары қызыл қан тәждері бар сегіз шаршы және төрт дөңгелек мұнаралар салынды. Монастырьдің қасиетті қақпасы (1693) Тихвин шіркеуімен (1713–1714) жабылған, ол темір торымен әйгілі. Батыс қақпасының үстінде 1730–1753 жылдары Пьетро Антонио Треццинидің жобалары бойынша биік қоңырау мұнарасы тұрғызылды.
When the monastery was established, Boris Godunov personally laid the foundation stone of its cathedral, consecrated in 1593 to the holy image of Our Lady of the Don. This diminutive structure, quite typical for Godunov's reign, has a single dome crowning three tiers of zakomara. In the 1670s, they added two symmetrical annexes, and a refectory leading to a tented belltower. Its iconostasis, executed in 1662, formerly adorned one of Moscow churches demolished by the Communists. From 1930 to 1946, the cathedral was closed for services and housed a factory. The New (or the Great) Cathedral, also dedicated to the Virgin of the Don, was started in 1684 as a votive church of Tsarevna Sophia Alekseyevna. After she fell into disgrace, its construction was funded by private donations. The masons and artisans were invited from Ukraine, which explains some of the cathedral's unusual features. For the first time in Moscow, the five domes were arranged according to the four corners of the Earth (as was the Ukrainian custom). The Old Believers felt offended by this and called the cathedral "Antichrist's Altar". Eight tiers of its ornate baroque iconostasis were carved by Kremlin masters in 1688–1698. The iconostasis' central piece is a copy of the Virgin of the Don, as painted in the mid 16th century. The cathedral frescoes are the first in Moscow to be painted by a foreigner. They were executed by Antonio Claudio in 1782–1785. After the monastery lost its defensive importance, its walls were reshaped in the red and white Muscovite baroque style, reminiscent of the Novodevichy Convent. Eight square and four circular towers with red blood crowns were put up in 1686–1711. The Holy Gates of the monastery (1693) are topped with the Tikhvin church (1713–1714), noted for its wrought iron grille. A lofty belfry was erected over the western gates from 1730–1753 after designs sometimes attributed to Pietro Antonio Trezzini.
Некрополь
Жоғары аристократияның бірнеше отбасылары Донской монастырын өздерінің жерлеу орны ретінде таңдады. Мысалы, Александр Свирский шіркеуі 1796–1798 жылдары Зубов княздарының қабірі ретінде салынған. Галитцин княздары Архангел шіркеуінде (1714–1809) жерленген, ал Иоанн Златоуст шіркеуі (1881–1891) Первушин отбасының күмбезін көрсетеді. Монастырьдің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі ескі некрополь өте әсем безендірілген қабірлермен ерекшеленеді, олар Ресейдің ең жақсы мүсіншілерінің бірімен жасалған. Олар ақын Михаил Херасков пен Александр Сумароков, философтар Петр Чаадаев пен Иван Ильин, тарихшылар Михаил Щербатов пен Василий Ключевский, сыншы Владимир Одоевский, сәулетші Осип Бове, суретші Василий Перов, сарай адамы Александр Дмитриев Мамонов, әйгілі қылмыскер Дарья Салтыкова және авиатор Николай Жуковскийтің қабірлерін көрсетеді. Мәскеулік Тихон ескі католиконның астында жерленген. Кейбір қабірлерді Кеңес үкіметі Щусев сәулет мұражайына көшірді, қазір оларды көру мүмкін емес. Монастырьдің ішіндегі ескі некропольде коммунистер жерленбегендіктен, белгілі орыс ақ гвардияшыларының туыстары олардың қалдықтарын шетелдік зираттардан Донской монастырына көшіруге шешім қабылдады. Осылай қайта жерленген танымал адамдардың қатарында Иван Шмелев (2000), Владимир Каппель (2007), Антон Деникин (2005) және Иван Ильин (2005) бар. Кеңес диссиденті Александр Солженицын де Новодевичье зиратындағы коммунистік байланыстардың орнына, сол жерде жерленуге өтініш білдірді. 2010 жылы монастырь қабырғаларының сыртында үлкен жаңа некрополь ашылды. Онда Иосиф Сталиннің Ұлы тазалауынан қаза тапқан саяси тұтқындардың күлін сақтайтын үш жаппай қабір бар. Толығырақ ақпарат алу үшін Жаңа Донской зиратына қараңыз.
Several families of high aristocracy chose the Donskoy monastery as location of their burial vaults. The Alexander Svirsky Church, for instance, was constructed in 1796–1798 as a sepulchre of Princes Zubov. Princes Galitzine were buried in the Archangel Church (1714–1809), whereas the Church of St. John Chrysostom (1881–1891) marks the Pervushin family vault. The old necropolis in the south eastern part of the monastery is remarkable for its ornate tombs, executed by some of the best Russian sculptors. They mark the graves of the poets Mikhail Kheraskov and Alexander Sumarokov, the philosophers Pyotr Chaadaev and Ivan Ilyin, the historians Mikhail Shcherbatov and Vasily Klyuchevsky, the critic Vladimir Odoyevsky, the architect Osip Bove, the painter Vasily Perov, the courtier Alexander Dmitriev Mamonov, the notorious murderer Daria Saltykova, and the aviator Nikolay Zhukovsky. Tikhon of Moscow is interred underneath the old katholikon. Some of the tombs were transferred by Soviet authorities to the Shchusev Museum of Architecture, where no one can see them now. Since no Communists were buried in the old necropolis inside the monastery, the relatives of some notable Russian Whites decided to move their remains from foreign cemeteries to the Donskoy Monastery. Among the notable people reburied in this way are Ivan Shmelyov (2000), Vladimir Kappel (2007), Anton Denikin (2005), and Ivan Ilyin (2005). Soviet dissident Aleksandr Solzhenitsyn also asked to be buried there, rather than at the Novodevichy Cemetery, with its Communist associations. A large new necropolis was inaugurated in 2010 just outside the monastery walls. It contains three mass graves of the cremated ashes of executed political prisoners from Joseph Stalin's Great Purge. See New Donskoy Cemetery for details.