Кіріспе

Антарктиканың батыс жарты шарында орналасқан бөлігі Батыс Антарктика немесе Кіші Антарктика – Антарктиканың екі негізгі аймағының бірі. Бұл континенттің батыс жарты шарында орналасқан бөлігі және Антарктика түбегін қамтиды. Оны Шығыс Антарктикадан Трансантарктикалық таулар бөліп тұрады және Батыс Антарктика мұздық жамылғысымен қапталған. Ол Росс теңізі (ішінара Росс мұздық шелімен жабылған) мен Уэдделл теңізі (көбінесе Фильхнер-Ронне мұздық шелімен жабылған) арасында орналасқан. Оны Оңтүстік полюстен Оңтүстік Американың ұшына қарай созылған алып жарты арал деп санауға болады. Батыс Антарктиканың көп бөлігі Антарктика мұздықтарымен жабылған, бірақ климаттың өзгеруінің әсері байқалып, мұздықтардың сәл кеміп жатқанына дәлелдер бар. Соңғы 50 жылда Антарктика түбегінің батыс жағалауы планетаның ең жылдам жылынатын аймақтарының бірі болып табылады және қазір де солай. Түбектің жағалаулары Батыс Антарктиканың (жазда) мұзсыз болатын жалғыз бөліктері. Олар Мариеландия Антарктика тундрасын құрайды және Антарктикадағы ең жылы климатқа ие. Жыныстар қыстың қатал суығына және қысқа вегетациялық кезеңге төтеп бере алатын мүктер мен лишайлармен қапталған.

Орналасуы және сипаттамасы

Трансантарктикалық таулардың Тынық мұхиты жағында орналасқан Батыс Антарктида Антарктида түбегінен (Грэхам және Палмер жерлерімен), Эллсворт жерінен, Мари Берд және Король Эдуард VII жерінен, Аделаида аралы сияқты жағалау аралдарынан және мұздықтардан, атап айтқанда Уэдделл теңізіндегі Фильхнер-Ронне мұздығы мен Росс теңізіндегі Росс мұздығынан тұрады. Батыс Антарктидаға 20 ғасырдың басында атау берілді. Бұл қолданыс 1957–1958 жылдардағы Халықаралық геофизикалық жылдан кейін қалыптасты және Трансантарктикалық таулар Батыс Антарктида мен Шығыс Антарктида арасындағы пайдалы аймақтық шекараны құрайтынын көрсеткен зерттеулерге сәйкес келді. Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитет 1962 жылы бұл атауды бекітті. Батыс Антарктиданың көп бөлігі Батыс Антарктида мұз қаптамасы деп аталатын үлкен мұздықпен жабылған. Соңғы онжылдықтарда бұл мұз қаптамасы массасының төмендеу белгілерін көрсетті. Батыс Антарктиканың геологиялық тарихы 2020 жылғы жарияланымда жиынтықталды.

Мариеландия Антарктикалық тундра

Антарктика түбегінің жағалауларын құрайтын Батыс Антарктиканың мұзбен жабылмаған бөліктері (Антарктика оазисі) Мари Бёрд Жерінің атымен аталған Мариеландия Антарктика тундрасы деп белгіленген биологиялық әртүрлілік аймағы болып табылады. Бұл аймақ Антарктидадағы ең жылы климатқа ие, жаз айларында мүктер мен лишайниктермен жабылған тау жыныстары қардан азат болады, бірақ ауа райы бәрібір суық және өсу маусымы өте қысқа.