Кіріспе

Тарихи астрономия – тарихи астрономиялық деректерді талдау ғылымы. 1899 жылы құрылған Америка астрономиялық қоғамы (ААС) өзінің Тарихи астрономия бөлімшесінің мақсаты – астрономияның тарихи мәніне қатысты тақырыптарға қызығушылықты арттыру. Біз тарихи астрономия деп астрономия тарихын, археоастрономия деп аталатын ғылымды, сондай-ақ тарихи жазбаларды қазіргі астрофизикалық мәселелерді шешу үшін қолдануды жатамыз. Тарихи және ежелгі бақылаулар, мысалы, күн тұтылу үлгілері мен тұмандықтардың жылдамдығы сияқты, теориялық тұрғыдан ұзақ мерзімді даму тенденцияларын анықтау үшін пайдаланылады. Ал, белгілі және жақсы құжатталған құбылыстарды пайдалана отырып, тарихи астрономдар компьютерлік модельдерді қолданып, ежелгі бақылаулардың сенімділігін тексеріп, сондай-ақ бұрын белгісіз болған бақылаулар мен құжаттардың мерзімін анықтайды.

Мысалдар

Мұндай зерттеудің бір мысалы – 1054 жылдың шілдесінде болған SN 1054 жұлдыз жарлымының қалдықтары болып табылатын Жаратушы тумандылығы. Қытайдың Солтүстік Сун әулеті кезінде түнгі аспанда байқалған ерекше құбылыстарды тізімдейтін тарихи астрономиялық жазба жасалды. Бұл оқиғаны жапон және араб астрономдары да тіркеген. Ғалымдар бұл құбылысты көбінесе Жаратушы тумандылығының пайда болуымен байланыстырады. [3] Екіншіден, астроном Эдмонд Галлей осы ғылымды қолданып, шамамен 76 жылдық аралықта пайда болған үш кометаның, шындығында, бір ғана нысан екенін анықтады. Сол сияқты, кішкентай планета Плутон 1915 жылдан бері суретке түсірілген, бірақ ол 1930 жылға дейін танылмады. Квазарлар 19 ғасырдың соңынан бері суретке түсірілген, бірақ олардың ерекше нысандар екені 1960 жылдарға дейін белгілі болған жоқ.