Кіріспе

5/42 "Дельвинаки" полкі (5/42 Σύνταγμα Ευζώνων «Δελβινάκι», 5/42 ΣΕ) – Грекия армиясының құрамындағы белсенді жаяу әскер бөлімшесі. Ол 1913 жылы Орталық Грекиядан сақталған Эвзон сарбаздарының элиталық полкі ретінде құрылған, штаб-пәтері Ламия қаласында орналасқан. Осы бөлім Бірінші дүниежүзілік соғыстың Македония майданында, Украинадағы одақтастардың араласу операциясында, 1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысында және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі грек-итальян соғысында қызмет еткен. 1948 жылы 53-ші бригада (53η Ταξιαρχία) болып қайта құрылып, 1951 жылы 5/42 жаяу әскер полкі (5/42 Σύνταγμα Πεζικού, 5/42 ΣΠ) атауын алғанға дейін Грекия азамат соғысына қатысқан. Полк 1954 жылы таратылған, бірақ 1979 жылы бастапқы атауымен резервтік құралым ретінде қайта құрылған. 2000 жылдың қараша айында "Дельвинаки" құрметті атағын алды. 2003 жылдың қаңтарынан бастап бұл Калимнос аралының гарнизонын құрайтын батальон деңгейіндегі құрылым болып табылады.

Құрылғы және Бірінші дүниежүзілік соғыс

Полк Грекия армиясының тағы төрт Евзона полкімен бірге 1913 жылғы 23 желтоқсанда Корольдік жарлықпен құрылды. Оның базасы Ламияда орналасқан, ал ол Халкистегі 13-ші жаяу әскер дивизиясының құзырында болды. Тарихының алғашқы жылдары салыстырмалы түрде жасырын, себебі тиісті архивтер 1916 жылғы Ұлттық дағдарыстың салдарынан және Екінші дүниежүзілік соғыста Грекияның оккупациясы кезінде жойылды. Полк 1915 жылғы 10 қыркүйектегі жұмылдыруға қатысты және Грекияға (сол кезде бейтарап ел) одақтас державалардың күш көрсетуіне дейін, 1916 жылғы 26 мамырға дейін соғыс күшінде болды. Одақтастардың талаптары бойынша грек армиясының көп бөлігі Пелопоннеске эвакуацияланды; 5/42 полкі де осылардың қатарында болды деп болжамдауға болады. 1917 жылғы маусымда Грекияның одақтастар тарапынан Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен грек армиясы қайта құрыла бастады. 5/42 полкі 1918 жылғы 16 қаңтарда жұмылдыруды бастады және толық құрамына жеткен соң кемемен Тесалоникаға жеткізілді, онда 1918 жылғы мамыр айының соңында оқуын аяқтады. 13-ші дивизия құрамында маусым айында полк Стримон өзені бойындағы Македония майданына тасылды, Ахинос көлі мен Агия Елени ауылы арасындағы позицияларды иеленді. Қыркүйек айында полк сол айдағы одақтастардың ірі шабуылына дайындық ретінде өз секторындағы жау күштерін анықтау мақсатында барлау миссиясын жүргізді. Қазан айында 13-ші дивизияның қалған бөлігі I армия корпусының солтүстікке қарай жылжуына қатысу үшін алынғанда, полк дивизияның барлық алдыңғы шебін өз бақылауына алды. 16 қыркүйекте Болгария Салоника қарусыз ету шартына қол қойды, оған Грекия мен Сербияның барлық оккупацияланған аумақтарын босату міндеттемесі кірді. Осының нәтижесінде 3 қазанда 5/42 полкіне Кавала портын қайта басып алуға бұйрық берілді. Болгар гарнизоны бастапқыда қарусыз ету шартының талаптарын орындаудан бас тартты, бірақ полк қала сыртындағы шайқас позицияларын алғаннан кейін болгарлар кері шегінуге келісті.

Пластирас командалық және Украина экспедициясы

Фронтқа қатысуына қарамастан, полк өте проблемалық болып саналды: оның көпшілігі, оның ішінде командирі полковник Контос, 1917 жылғы маусымда одақтастар құлатып жіберген король Константинге адал болды, бұл премьер-министр Элефтериос Венизелосқа Грецияны соғысқа енгізуге мүмкіндік берді. Қанағатсыздық соншалықты күшті болғандықтан, 1918 жылғы тамызда полк болгарларға дезертирлеу үшін 13-дивизияның басқа бөлімшелерімен бірге құпия жоспар құрды. Бірақ соңғы сәтте жағдайдың кездейсоқ салдарынан жоспарлары орындалмады. Бөлім ішінде тәртіпсіздік орнады, солдаттар мен тіпті офицерлер жергілікті шаруаларды, әсіресе түріктерді тонады. Осы кезде команданы лейтенант-полковник Николаос Пластирас қабылдады, ол бұрын Архипелаг дивизиясының 6-шы полкіне, ұлттық қорғаныс армиясының берік венизелист құрамына кірген еді. Сондықтан ол жаңа бөлімімен алғашқы кездесуінде жасырылмаған жаулықты байқады, солдаттар шайқасқа кіргенде оны атып тастауға дайын екендерін аңғыртты. Полк Ресей азамат соғысына одақтастардың араласуына қатысатын грек экспедициялық күшінің құрамына кіруге тиіс болды. Пластирас экспедицияның Грекияның Смирна және Кіші Азиядағы аумақтық талаптарын қолдау мақсатында жүзеге асырылатынын айтып, солдаттардың рухын көтеруге тырысты. Пластирас көп ұзамай тәртіпті орнатып, бөлімді реформалады және қайта жабдықтады, оның басшылығымен келесі үш жыл бойы жарысқа қатысып, көзге түсті. Полк 1919 жылғы ақпанға дейін Кавалада тұрды. 28 ақпанда «Император Николай» және «Патрис» лайнерлерімен Украинаға, Елефтерес портынан аттанды. 4 наурызда полк Одессаға қонды. Он күннен кейін Сербкада одақтастар майданының солтүстік-шығыс секторын нығайтуға жіберілді. 16 наурыздың кешінде он күн бойы үздіксіз, басым болшевик күштерімен шайқасқан 3-ші жаяу әскер полкін ауыстырды. Пластирас 3-ші және 34-ші полктерден екі грек батальонын, сондай-ақ жергілікті француз атты әскерін, инженерлер мен артиллерия бөлімдерін қабылдап, тактикалық топ құрды, осы топ полкке танымал атауын берді: «Пластирас тобы» (Απόσπασμα Πλαστήρα). 17 наурызда топ большевиктердің шабуылдарын тойтарды, қарсы шабуылға көшіп, оларды бастапқы ұстанымдарынан тыс қуды. 18 наурыздағы жаңа шабуылдар да тойтарылды, бірақ майданның басқа бөліктеріндегі француз бөлімдерінің шегінуі 5/42 полкті де шегінуге мәжбүр етті. Келесі бес күн (19-23 наурыз) одақтастардың жоғарғы қолбасшылығы Бессарабияға қауіпсіз шегінуге келісімге келгенше, үздіксіз шайқаста шегінді. 29 наурызда 5/42 полк Днестр өзенінен Румыния аумағына өтті. Басқа одақтас күштермен бірге 5/42 полк 17 мамырға дейін большевиктердің Днестрден өтуіне жол бермеу үшін қорғаныс позицияларын басып алды, содан кейін румын әскерлерімен ауыстырылды. 13-ші дивизияның қалған бөлігі сияқты, ол 15 маусымда Галацтан Смирнаға аттанды, ал келесі айда Румыния арқылы біртіндеп шегінді. Полк Украинадағы тәжірибесінің нәтижесінде Пластирас басшылығымен ерекшеленетін жаңалық пайда болды: орыстармен, әсіресе казактармен байланысқа түсуінің арқасында евзондар жылқыға ие болды, ал Пластирас евзондардың шағын атты жасағын құрды. Бірте-бірте бұл атты жасақ келесі бірнеше жылда тұтқынға алынған жылқылардың есебінен кеңейтілді. Кіші Азияда ол құнды барлау қызметін көрсетті, байланыс орнатып, полктің қалған бөлігімен кездескен кезде шайқасқа түсті; атты әскер ретінде оқытылмаған болса да, оның жаяу әскері тіпті түрік атты әскеріне қарсы шайқаста да өздерін көрсетті.

Келу және алғашқы операциялар, 1919 жыл

5/42 Evzone полкі 19 маусымда Смирнаға келді. Одан полк майданға жорықтап, 28 маусымда Маниса маңында 5-ші Архипелаг полкін ауыстырды. Полк 8 шілдеде түрік ұлтшылдарымен алғашқы шайқасын өткізді, түрік жалдамалы әскерлерінің Папазли ауылына жасаған шабуылын тойтарды, 5 адамды өлтіріп, 25 жауды тұтқынға алды. 29 шілдеде 800 адамнан тұратын күш жасаған тағы бір шабуыл да сәтсіз аяқталды, нәтижесінде шабуылдаушылардың 90-ы қаза тапты. Полк келесі үш ай бойы Маниса маңындағы позицияларын сақтап, нығайтты. Бірақ қараша айында Жоғарғы Одақтас Кеңесі грек армиясына грек оккупациялық аймағының бастапқы шекарасынан тысқары жылжуға рұқсат берді, және 5/42 полкі 19-22 қарашада жаңа алдыңғы позицияларды басып алды. Полк 1920 жылдың 8 қаңтарында 30-шы жаяу әскер полкінің 1-ші батальонының жергілікті шабуылына бір ротамен қатысты, бірақ 1920 жылдың маусымында грек жазғы шабуылы басталғанға дейінгі кезең салыстырмалы түрде тыныш болды.

1920 жылғы жазғы шабуыл

1920 жылғы жазғы шабуыл кезінде полк Ахисарды (Ахари) басып алды, содан кейін Гелембе (12 маусым), Балыкесир (16 маусым) және Өмеркой (19 маусым) қалаларын жаулап алды, онда ол сол күні Бандырмаға қонған Ксанти дивизиясының аралас бригадасымен қосылды. 23 маусым мен 23 тамыз аралығында Сусурлук–Кепсут аймағындағы қорғаныс позицияларын ұстады. 24 тамызда Алашехир ауданындағы Эльвадарға қарай оңтүстікке жылжыды, ал одан 10 қазанда Ушаққа жетті. 15 қазанда полк Гедиздегі маңызды бекіністі басып алды, үш күннен кейін Досечик алдыңғы шебін иеленді. Түрік әскерінің Гедиз секторына жасаған шабуылы тойтарылды, грек әскерлері берік қорғаныс позицияларын нығайта алды. Түрік әскерімен байланыс үзілгендіктен, 3 қарашада 5/42 полкінің екі ротасы 7–10 километр тереңдікте барлау мақсатымен әскери қимылдар жасады, нәтижесінде әрқайсысы 100 адамнан тұратын екі жау тобын талқандады. 1920 жылдың 6 қарашасынан 1921 жылдың наурызына дейін полк Ушақтың батысындағы Селвиоглу–Када аймағында қорғаныс позицияларын ұстады. Осы кезеңде Грецияда маңызды саяси өзгеріс болды: 1920 жылғы қарашадағы сайлауда Венизелос жеңіліске ұшырады және роялистік оппозиция билікке келді. Осыдан кейін Кіші Азия майданындағы көптеген командирлер, олардың көпшілігі венизелист болғандықтан, роялистік тағайындамалармен ауыстырылды. 5/42 полкінің көптеген сарбаздары роялистік көзқараста болғанмен және Венизелосқа қарсы болса да, олардың әскери рухы мен Пластирасқа деген адалдығы соншалықты күшті болды, осы себепті жаңа үкімет оны полк командирі қызметінде қалдырды.

1921 жылғы көктемгі шабуыл

Полк 1921 жылғы көктемгі шабуылға қатысты, ол Екінші Иньоню шайқасымен аяқталды. Ол 10 наурызда 13-ші дивизияның колоннасының басында алға жылжуды бастады, 11-і күні Токутепе мен Тезлер Карлык арасындағы жолдарды басып алды, көптеген жерлерде адам бойына (1,7 м) дейін жететін қалың қарға қарамастан Акар Дағ тауының солтүстік беткейлерінен түсті және 12-і күні Гюней Тезлер желісін басып алды. 13-і күні полк Какирсаз-Ягчилар биіктігіне жетіп, онда негізгі түрік күштерімен кездесті. Келесі күні сағат 6:00-де полк 1-ші және 2-ші батальондарымен майданға тікелей шабуыл жасады, ал 3-ші батальон жаудың сол қанатына қанаттық маневр жасады. Қоршау қаупі түріктерді кері шегінуге мәжбүр етті, бұл полкке Какирсаз биіктіктерін басып алуға және сол күні Афионкарахисар қаласына енуге мүмкіндік берді. Келесі бес күн ішінде полк шығысқа қарай шамамен 15 километрге жылжыды және 20-сы күні Чай қаласын басып алды. Бірақ, I армия корпусына бекітілген майданның оңтүстік секторында жетістіктерге қол жеткізгеніне қарамастан, солтүстікте III армия корпусы өз мақсаттарына жете алмады. Нәтижесінде Кіші Азия армиясы шабуылды тоқтатып, I армия корпусына Дюмлупинар аймағына өз иеліктерінен шегінуге бұйрық берді. 5/42 полк Балмамутқа, содан кейін 26 наурызда Дюмлупинардың оңтүстігіндегі позицияларға шегінді. 28-29 наурызда полк жаңа грек позицияларына жасалған түрік шабуылын тойтаруға қатысты, Али Веранға қарай маневр жасады, онда түрік жаяу әскері мен атқыштардың маңызды күштерін таратып жіберді.

Анкараға қарай алға жылжу және кері шегіну, 1921 жылдың жазы

1 сәуірден бастап ол Эльма Дағ тауында, содан кейін Дербентте орналасты, онда жазғы шабуылға дайындық аясында жиналды. Екінші грек жазғы шабуылы 1920 жылдың 24 маусымында басталды. 24-25 маусымда 5/42 полк Алабадағы бастапқы позицияларына жылды. Ол 29-ы күні шабуылға көшті және сол күні Алтынтас қаласының солтүстігі мен солтүстік-шығысында жаңа позицияларды басып алды. 2-3 шілдеде полктің ілгерілеуі түрік әскерінің күшті қарсылығына байланысты тоқтатылды, бірақ II армия корпусының ілгерілеуі түріктерді шегінуге мәжбүр етті, ал полк Сейітгазиге қарай ілгерілеуін жалғастырып, 7 шілдеде қаланың оңтүстік-шығысына жетті. 8 шілдеде ол Дүзтепе биіктігін шабуылмен басып алды және түнде күшті түрік қарсы шабуылдарын тойтарды. Полк 31 шілдеге дейін Дүзтепте қорғаныс күштері ретінде 13-ші дивизияның оң жақ қанатын қорғады. Грек жоғарғы басшылығы Анкараға қарай операцияларды жалғастыруды шешкен кезде, 5/42 полк тұзды шөлдің солтүстік бөлігі арқылы шығысқа қарай жылды. Сакарья шайқасы басталғанда, 12-сі күні полк Бақал Дағ бағытында түрік 1-ші дивизиялар тобының қанатына шабуыл жасады. Келесі күні Каратепе биіктігіне шабуыл жасап, Калтакли үстіртінің батыс бөлігін басып алды. 14-15 тамызда полк Қарасулейманлы ауылының оңтүстігіндегі аймақты басып алды. 24 тамыз түнінде түрік әскерінің түнгі шабуылын, ал келесі күні тағы бір күшті шабуылды тойтарды. 28-29 күндері полк Кіші Азия армиясының сол жақ қанатына көшірілді және 30-ы күні Сакарья өзенін кешіп, Чандакоглу Дереден солтүстікке қарай жаңа қорғаныс позицияларын басып алып, 13-ші дивизияның оң жақ қанатын жауып тұрды. Грек әскері Сакарьядан шегінгеннен кейін, полк 13-ші дивизияның оң жағын жауып отырды, бірақ 2 қыркүйекте 12-ші жаяу әскер дивизиясын нығайту үшін 2-ші батальонын жіберді. 27 қыркүйекте полк Хайрен Бабаның солтүстігіндегі биіктіктер мен Аяз Ин шатқалы арасындағы қорғаныс позицияларын басып алды. 1922 жылдың наурызына дейін сол жерде тұрды, содан кейін Аяз Ин бөлімшесін 5-ші жаяу әскер дивизиясына тапсырды. Бір батальон Рүклу Дағ тауында бекіністі орталық құрды, ал полктің қалған бөлігі резервте қалды. 29 наурызда Рүклу Дағ бөлімшесі 3-ші жаяу әскер полкіне берілді, ал полк I армия корпусының резервінде қалды. 13 маусымда ол Афионқарахисар қаласындағы бір батальонмен бірге Чақирсазға көшірілді.

1922 жылдың тамызында құлап, жағалауға қарай кері қайтты

1922 жылғы 26 тамызда түрік әскері ірі және шешуші шабуылға көшті. Полкке 4-ші жаяу әскер дивизиясының оң жақ қанатын қорғау және онымен, көршілес 1-ші жаяу әскер дивизиясының арасындағы аралықты жабу үшін Калечик учаскесіне алға жылжуға бұйрық берілді. Сол күні кешке полктің 3-ші ротасы Кацимпали бекінісін қайта басып алды, ал 1-ші және 2-ші батальондары Калечик учаскесінде алдын ала күзет орнатты; 3-ші батальон түнде жол жүріп, 14-і күні таңда аймаққа жетті. Полк күні бойы ауыр артиллерия отымен қолдау көрсетілген түрік шабуылдарын тойтарып отырды. Полк қарсы шабуылдар жасады, бірақ 1-ші және 3-ші батальондары ауыр шығынға ұшырады, олар 2-ші батальонның қамтылуымен кері шегінуге мәжбүр болды. Үлкен қиындықтармен және 600-дан астам қаза және жараланғандардан кейін полк Белтепе биіктіктерінде жаңа позицияларды басып алды; 18:30-да кері шегінуге бұйрық алды. Кері шегіну түнде жүзеге асырылды: 23-ші жаяу әскер полкі ұстаған Кёпрюли биіктіктерінен оңтүстікке қарай өтіп, Евзондар Балмахмут теміржол станциясынан батысқа қарай 3 шақырым жердегі теміржол желісіне жетті, онда тоқтады. Келесі күні полк Дюмлупинар биіктігіне қарай шегінуін жалғастырды және кешке Хасан Деде Тепеде жаңа қорғаныс позицияларын орнатты. 16-сы күні түрік полкінің шабуылын тойтарып берді. Келесі күні V және XIII атқыштар роталары мен полктің жеке атты жасағы түрік қатарларын өткеннен кейін келді. Түріктердің екі жағынан да ілгері жылжуына байланысты және оқшауланудан сақтану үшін Пластирас 3-ші батальонның арт жағын жауып, қайтадан кері шегінуді шешті. 18-і күні таулы және орманды жерлер арқылы жүріп, кері шегінген Евзондар тағы бір полк көлеміндегі түрік күштерінің шабуылына ұшырады, бірақ оны тойтарып, түн ортасында Эльма Дагтың етегіне жетті. 5/42 полкі 19 тамызда сағат 11:00-де басқа грек күштерімен, атап айтқанда 1-ші дивизияның қалдықтарымен байланыс орнатты. 1-ші дивизияның 2-ші және 3-ші жаяу әскер полктерінің қалдықтарымен бірге 5/42 полкі 20 тамызда кешке Такмакқа жеткенге дейін кері шегінуін жалғастырды. Келесі күні 5/42 Evzone полкі II армия корпусының барлық аймағындағы шайқасқа қабілетті азаматтардың бірі болып қалды. Пластирас бастамасымен полк корпустың қалған күштерімен бірге жүрмеді, бірақ артқы күзет ретінде қалды, бастапқыда Киранкойдың солтүстік-шығысындағы 7-ші жаяу әскер дивизиясының резервінде орналастырылды. Кейін сол күні 7-ші дивизияның сол жақ қанатын қорғау үшін Беская Даг биіктігін басып алуға бұйрық берілді. Түрік колоннасы "Ақ Тасқа" баруға аттанғанда полктің жаңа позицияларымен байланысқа түсті, бірақ жаяу әскер мен артиллерияның шоғырланған атысынан таратылды. Түнде 7-ші дивизияның артқы күзетшілері ретінде Евзондармен бірге кері шегіну жалғасты. Келесі күні кешке ол Паклачик ауылына жетіп, одан Алашехир теміржол станциясына жетті, онда пойызға мініп, түн ортасында Салихлиге келді. 23-і күні таңда Салихлидің күшті түрік жаяу әскері мен ат әскерімен қоршалғандығы анықталды, бірақ үш сағаттық шайқастан кейін, атқыштар дивизиясының бөлімдерімен бірге Евзондар түрік күштерін таратып, кері шегінуге мәжбүр етті. Полк Салихлиде 24 тамызда сағат 05:00-ге дейін болды, содан кейін ол 13-ші дивизияға қосылды, Касабаға (қазіргі Тургутлу) қарай жол тартты, ол 25 тамызда сағат 02:00-де келді. Кейін сол күні полкке Ниф тауының оңтүстік-шығыс беткейіндегі позицияны басып алуға бұйрық берілді, бірақ ол жерге бара жатқанда қайта шақырылып, оның орнына Бурнабашыға баруды бұйырды, ол 21:00-де келді. Ол келесі күні сол жерде қалды, 27 тамызда сағат 01:00-де Козагачқа жол тартты, ол 7:00-де келді. Полк Оңтүстік топтың қанаттарын қорғап, оның негізгі колоннасына қауіпсіз жерге қашуға мүмкіндік берді; кішкентай түрік жалдамалы күштері шабуыл жасады, бірақ тойтарылды. Полк 14:00-де Акекаяға қайта жол тартты, ол алты сағаттан кейін келді. 28 тамыз күні таңертеңнен бастап 5/42 полкі қалған грек күштерінің Чешме түбегі арқылы жағалауға қарай шегінуін қамтамасыз етті, Гюльбахче, Гюнели және Лестерен Даг арқылы өтіп, 29 тамызда түскі уақытта жетті. Ол 31 тамызда түн ортасына дейін сол жерде қалды, содан кейін ол басқа бөлімшелердің кемеге түсуін қамтамасыз ету үшін Зейтинелиден батысқа қарай орналасқан Алачатыға қарай жылжи бастады. Ақырында, 2 қыркүйекте полк Чешмеге көшіп барды, онда ол Хиосқа кемелерге отырды. Соғыс кезінде полк түріктер арасында айтарлықтай беделге ие болды: полк Şeytan asker ("Шайтан әскері") деп аталды, ал Пластирас Karapiper ("қара бұрыш") деп аталды.

1922 жылғы қыркүйек революциясы мен демобилизация

Кіші Азиядағы апаттан құтылған әскери бөлімдер 1922 жылғы 11 қыркүйектегі патшаға қарсы революцияны бастады, оны Пластирас, Лесбостағы әскери бөлімдердің өкілі полковник Стилианос Гонатас және Әскери-теңіз күштерінің өкілі командир Димитриос Фокас басқарды. 5/42 полкі сол күні Хиоста кемеге мініп, 15 қыркүйек күні кешке басқа әскери бөлімдермен бірге Лаврионға жетті. Константин I патшаның қайтадан отставкаға кетуінен кейін революциялық әскери бөлімдер Пирей мен Фалиронға түсті. Жаңа революциялық үкімет I армия корпусын демобилизациялауға және ең ескі резервтік санаттарды босатуға бұйрық берді. Нәтижесінде 5/42 полкі демобилизацияланып, Ламиядағы бейбіт уақыттағы казармасына қайта оралды.

Соғыс аралық кезең

5/42 полк соғыстар аралығындағы кезеңде Ламиядағы гарнизонында тұрды, бұл Грекияда қысқа ғұмырлы және қиын Екінші Грек Республикасының (1924–1935 жж.) құрылуымен өтті. Осы кезеңдегі тарихы бұйырмаған, бірақ 1935 жылдың 1 наурызында консервативті және корольдық үкіметке қарсы Венизелистік төңкеріс әрекетіне дейін кезеңдегі жиі болатын төңкерістерге және қарсы төңкерістерге қатысқан жоқ. Пластирас басқарған төңкеріс аясында Македонияның шығысындағы IV армия корпусы бүлік көтерді. Әскери істер министрі, генерал Георгиос Кондилис, көтерілісшілерге қарсы күштерді жұмылдырды, соның ішінде оның орынбасары Панайотис Рафтодимос басқарған 5/42 полкінен мыңдық отрядты. Отряд 3 наурызда Стримон өзенінің жанындағы Калокастро ауылына пойызбен келді және шатыр тікті. Ол 10 наурызда өзенді күштеп кесіп өтуге қатысып, түстен кейін Серреске жетті. Бұл шабуылдан кейін көтерілісшілер жетекшілері бас тартып, 11 наурызда Болгарияға қашып кетті, бұл төңкерістің күйреуін білдірді. Содан кейін Евзондар Ламияға пойызбен оралды. 1935 жылдың 4 қыркүйегінде Армияны қайта ұйымдастыру аясында полк 42-ші Евзон полкі (42ο Σύνταγμα Ευζώνων, 42 ΣΕ) деген жаңа атау алды. 1935 жылдың 28 қарашасында патша Георг II-нің анасы, марқұм патшайым София полктің құрметті бас полковнигі болып жарияланды. Осыдан кейін оның сарбаздары патшалық шифрды, үстіне тәж кигізілген үлкен сигма әрпін (штаб офицерлері үшін алтын, кіші офицерлер үшін күміс, сержанттар мен қатардағы әскерлер үшін қызыл) иықтарындағы погондарда тағуға кірісті.

Мобилизация және Албания шекарасына қарай жүріс

1940 жылдың жазында итальяндық шабуыл жасау мүмкіндігі 15 тамызда итальяндық теңіз асты қайығымен "Элли" крейсерін батыруға ұласқан бірқатар қақтығыстардан кейін артты. Осының нәтижесінде, 27 тамыз – 2 қыркүйек аралығында полк жеке шақыру қағаздары арқылы құпия жұмылдыруды бастады, ол 29 тамыздан бастап толық, ашық жұмылдырумен күшейтілді. Осы кезде полк командирі полковник Иппократ Пападимитропулос болды. Ол 1940 жылдың 4 желтоқсанына дейін командирлік қызметін атқарды, содан кейін полковник Георгиос Папагеоргиу оны алмастырды. Полковник Папагеоргиу полкті 1941 жылдың 6 наурызына дейін басқарды. Оның орнына кімнің тағайындалғаны белгісіз. 3 қыркүйекте полк Албания шекарасына қарай жылжуды бастады (1939 жылдан бері Италияның бақылауында). Батальондар пойызбен Каламбакаға жеткізілді, содан кейін Мецово және Иоаннина арқылы Дельвинакиге жаяу жүріп барды. Жылжу 8 қыркүйекте аяқталды. Полк жергілікті 8-ші жаяу әскер дивизиясының басқаруына өтті, орналасуы мынадай болды: 1-ші батальон Зицада, 2-ші батальон және артиллерия бөлімі Ктизмата-Дельвинаки аймағында, ал 3-ші батальон Ситериа-Паракаламос аймағында орналасты.

Италия шабуылдарын қайтару

Көршілес 15-ші жаяу әскер полкімен бірге 42-ші полк итальяндық броньды дивизия Centauro-ға қарсы тұрды. Италияның Грекияға шабуылы 28 қазанда артиллериялық бомбалаумен, содан кейін полктің қорғаныс бөлімдеріне қарсы жаяу әскер шабуылдарымен басталды. Нәтижесінде 2-ші батальон Дельвинакиден оңтүстікке шегінді, ал келесі күні Мазаракиде қайта топтасты. Сол күні полк өзінің үш батальонын Чавос биіктігі – Макринорос – Соссину монастыры – Репетиста сызығы бойымен қорғаныс позициясына орналастырды. 30 қазаннан 4 қарашаға дейін полк жаудың бомбалауына төтеп беріп, итальяндықтардың ұсақ шабуылдарын тойтарды, сонымен қатар өз позицияларын нығайтты. 4/5 қараша түнінде полкке Агиос Илияс биіктігі мен Вронтисмени арасындағы сызыққа шегіну бұйырылды. 1-ші және 3-ші батальондар, сондай-ақ 2-ші пулемет батальоны желіге орналастырылды, ал 2-ші батальон резервте қалды. Жаңа желі екі күн бойы бомбалауға ұшырады, бірақ 10/11 қараша түнінде полк Сиастис биіктігіне қарай күшпен барлау жүргізіп, 90 тұтқынды қолға түсірді.

Албанияға қарсы шабуыл

13 қарашада жалпы грек қарсы шабуылының бір бөлігі ретінде 42-ші полк Куклой және Соссину монастыры бағытына қарай жылды. 14-17 қарашада полк Куклой және Гримбанидің солтүстік биіктіктеріне дейін жетіп, Репетиста, Ситария және Крионери ауылдарын қайта басып алды. 17-сі күні кешке полк 3-ші батальон/36-шы жаяу әскер полкімен күшейтілді. 18-20 қарашада Евзондар Профитис Илияс және Руица биіктіктерін шабуылдап алды, 350 тұтқын, 45 қашыр және 4 пулемет, сондай-ақ қажетті жабдықтарды қолға түсірді. 20 қарашада полк Дельвинаки өткелін қайта бақылауға алды, ал 2-ші батальон Погониге қарай солтүстікке жылжыды. Келесі бес күнде полк Ктизмата, Заврохо және Териачидің үстіндегі биіктіктерге үш бағыттан шабуыл жасады. Полк бірнеше шабуылдық әрекеттермен алға жылжуын жалғастырды және 30 қарашаға дейін Аргирохори, Хрисодули және Агиос Николаос ауылдарының шығысындағы биіктіктерді басып алды. Дегенмен, 669-шы биіктікті басып алуға қол жеткізе алмады. Биіктік 5 желтоқсанда бірнеше шабуылдан кейін басып алынды. 6 желтоқсаннан бастап полк майданнан алынып, 1-ші батальонды қоспағанда, 3-ші жаяу әскер дивизиясына және 2-ші батальонды, 1-ші армия корпусына бағындырылып, тынығу үшін Ано Эпископи-Като Эпископи аймағына солтүстікке көшті. 9 желтоқсанда 3-ші батальон/36-шы полк өз негізгі бөлімшесіне қайта қосылды. 29-31 желтоқсанда полк Эпископиден Лазарат, Джирокастер және Чепуне арқылы Колонжеге қарай жол тартты. Ол жерде ол жайғасып, 1-ші батальон/40-шы Евзона полкінің басқаруын да өз қолына алды. 1941 жылдың 1-2 қаңтарында 3-ші батальон Тепелененің оңтүстігіндегі Мали Шпат биіктіктеріндегі 11-ші жаяу әскер полкі ұстаған алдыңғы шепке көшті. 3 қаңтарда шабуылға көшті, бірақ ауыр шығындарға ұшырады. 4-5 қаңтарда 1-ші батальон да 8-ші жаяу әскер полкінің бөлімдерін алмастыра отырып, Мали Шпат секторына көшірілді. Полк артқа жылжытылған 11-ші полк ұстаған секторды иеленді. Полк 26 қаңтарға дейін өз позицияларын сақтап тұрды. Қыстың суық ауа райы екі тараптан да белсенділікті азайтты, тек 16 қаңтарда 1-ші батальонның күшті итальяндық қорғанысқа байланысты сәтсіз аяқталған шабуылы болды. 27 қаңтарда полк 85-ші жаяу әскер полкімен алмастырылып, демалыс және қалпына келтіру үшін Колонжё-Голем аймағына кері шегінді. Ақпан айының басында 2-ші батальон 1-ші армия корпусынан босатылып, полкке қайта қосылды.

Қайту және таратылу

12 наурызда, 1-ші батальонмен/40-шы полкпен күшейтілген полк, 85-ші полкті алмастыра отырып, солтүстік Мали Шпаттың алдыңғы шебін қайта басып алды. 24 наурызда полктің 1-ші батальоны 3-ші дивизияға тапсырмасын орындағаннан кейін қайтып келді, бұл 1-ші батальон/40-шы полкке өз бөлімшесіне оралуға мүмкіндік берді. Осы кезеңде итальяндық күштер полк позицияларына бірнеше шабуыл жасады, бірақ олар тойтарылды. 13-15 сәуірде итальяндықтар ауыр артиллериялық қолдаумен 9-шы ротаға (3-ші батальон) шабуыл жасап, оны бұзып өтті. Полк қарсы шабуылға көшті, бірақ грек артиллериясы оқ-дәрі жетіспеуіне байланысты қолдау көрсетуге мүмкіндік таппады, нәтижесінде операция сәтсіз аяқталды. Фронтты 34-ші жаяу әскер полкінен келген күштермен тоқтатуға қол жеткізілді. 6 сәуірде Германияның Грецияға басып кіруі және үш күннен кейін Салоникині басып алумен неміс әскерлерінің жылдам ілгерілеуінен кейін, 12 сәуірде Афинадағы грек жоғары басшылығы Албан майданындағы грек күштеріне шегінуге бұйрық берді. 16 сәуірде полк 8-ші дивизияның бұйрығымен Мали Шпаттан Колонджаға, Кардхик пен Чепунеге қарай шегінуді бастады және 16-сы күні Гирокастер казармасының солтүстігіндегі биіктіктерде жаңа позициялар алды. 18 сәуірде полк жаудың шабуылдарын тойтарды, бірақ сол түні шегінуге бұйрық алды. Полк Жирокастерден Буларат және Водхине аймағына шегінді, Водхиненің солтүстігі мен батысында жаңа позициялар алды. Басқа жерлерде неміс әскерлерінің ілгерілеуі, автокөліктің жетіспеуі және грек әскерлерінің физикалық шаршауы шегінуді хаосқа ұшыратты; келесі күндері командирлер кейбір грек бөлімшелерінің ыдырауының белгілерін хабарлады. Осының салдарынан, 20 сәуірде генерал-лейтенант Георгиос Цолакоглу неміс әскерімен (Лейбштандарте СС Адольф Гитлер бригадасы) байланысқа шығып, Эпирдегі грек армиясының капитуляциясы туралы хаттамаға қол қойды. 42-ші полк 20 сәуірде итальяндық шабуылды тойтарып, өз позициясын сақтап қалды, бірақ сол күні кешке соғысты тоқтату туралы хабар алды. Соғысты тоқтатуға қарамастан, итальяндықтар келесі күні шабуыл жасады, бірақ олар қайтадан тойтарылды. 22 сәуірде полк оңтүстікке қарай Крионерге қарай шегінуді қайта бастады. 23-і күні ол соғысқа дейінгі шекарадан өтіп, Куклой және Мазараки арқылы Зицаға қарай жол тартты. 24 сәуірде ол Граменно ауылына, содан кейін Драмезиой ауылына көшті. Полк 25-26 сәуірде сол жерде қалып, қару-жарақтарын және материалдарын жинады және 8-ші дивизияның бұйрығымен оларды ауыл мектебінде сақтады. Кілттер жергілікті жандармерия бөліміне тапсырылды. 27 сәуірде полк оңтүстікке қарай қозғала бастады және 30-ы күні Филиппиада аймағына жетті. Сол жерде үйлеріне қайтуға ниет білдірген сарбаздар босатылды. Полктің қалған бөлігі Арта мен Амфилохияға көшті. 3 мамырда полк таратылуға рұқсат алды; келесі үш күн ішінде оның сарбаздары Карпензи және Лианоклади арқылы Ламияға оралды.

Оқпанның орналасуы және қарсылығы

Грекияны Осея әскерлері кейіннен басып алған кезде, 1943 жылдың сәуірінде полковник Димитриос Псаррос 5/42 Евзон полкін Ұлттық және әлеуметтік азаттық (ЭККА) қарсылық тобының қарулы күші ретінде қайта құрды. Бұл бөлім 1944 жылдың сәуірінде қарсылас Грекия Халықтық Азаттық Армиясы (ЭЛАС) таратып жібергенге дейін активті қызметін жалғастырды. Псаррос ЭЛАС тұтқынында болған кезде қаза тапты.

Грекиядағы азаматтық соғыс және соғыстан кейінгі кезең

1948 жылдың сәуірінде Ларисада 53-бригада (53η Ταξιαρχία) 593-ші, 601-ші және 603-ші жаяу әскер батальондарымен II армия корпусының құрамында құрылды. 1948 жылдың жазында Граммос-Вици шайқасына қатысты. 1948 жылдың қыркүйегінен бастап 1-ші жаяу әскер дивизиясының бір бөлігі болды. Осы ретте, 1949 жылы I армия корпусына бекітілді және Граммос пен Вицидегі коммунистік күштердің бекіністерінен оларды ығыстырып, үкіметтің жеңісімен азамат соғысын аяқтаған шешуші "Пирсос" операциясына қатысты. 1951 жылдың 30 сәуірінде 53-бригада Катериниге жақын Колоктуриде орналасқан 5/42-пехоталық полк болып қайта аталды, және 1-ші жаяу әскер дивизиясының басқаруына бағынды. Полк 1954 жылдың 26 маусымында таратылғанға дейін әрекетте болды. Бұл бөлім 1979 жылдың 1 қаңтарында Вероияда 81-ші жаяу әскер полкінің орнына резервтік құралым ретінде қайта жандандырылды және желтоқсанда Скайдраға көшті. 2000 жылдың қарашасында "Дельвинаки" құрметті атағын алды. 2003 жылдың қаңтарынан бері Додеканес аралдарының Калимнос аралындағы гарнизонды құрайды. Бұл 80-ші Ұлттық гвардия Жоғары Басқаруының батальондық құрамы болып табылады.