Нидерланд авторлық құқығы: негізгі ережелер мен ерекшеліктер

Кіріспе

Нидерланд заңының авторлық құқық саласы

Нидерландта авторлық құқық Нидерланд авторлық құқығы туралы заңмен реттеледі (Auteurswet деп аталады), авторлық құқық (недерланд тілінде auteursrecht) – әдебиет немесе көркем шығарма авторының мұндай шығарманы жариялау және көшіру жөніндегіExclusive right. Әдебиет немесе көркем шығарма авторлық құқықты оның жасалуымен бірге алады. Нидерланд авторлық құқығымен қамтамасыз етілген барлықExclusive rightтарды алу үшін авторлық құқықты тіркеу сияқты формальды талаптар қажет емес. Авторлық құқықтың қолданылу мерзімі, әдетте, автордың қайтысынан кейін 70 жылды құрайды. "Шығарма" термині кітаптар, брошюралар, фильмдер, фотосуреттер, музыкалық шығармалар, бейнелеу өнері және географиялық карталар сияқты көптеген материалдарды қамтиды. Бұған қоса, Нидерландтың Жоғарғы соты шығарма деп танылу үшін, оның автордың жеке ерекшелігімен өзіндік, түпнұсқалық сипатқа ие болуы керек деп шешті (HR 4 қаңтар 1991, NJ 1991, 608 (Van Dale/Romme)). Бұл түпнұсқалық деңгей Еуропалық соттың шешімімен (C 5/08) ескірді және қазір "автордың жеке зияткерлік туындысы" болып табылады. Шығарманы жариялаудыңExclusive rightы, басқалармен қатар, шығарманың (немесе оның бір бөлігінің) көшірмесін жариялауды, оны көпшілік алдында оқуды және шығарманы (немесе оның бір бөлігін) мемлекеттік мекемелерге жалға беруді немесе уақытша пайдалануға беруді қамтиды. Шығарманы көшірудіңExclusive rightына оның жазбасы, аудармасы, музыкалық аранжировкасы және экранға бейімделуі жатады.

Ерекшеліктері

Авторлық құқық тек шығармашылық, түпнұсқалық туындыларға беріледі. Туындының авторы шығармашылық қабілетін қолданған немесе белгілі бір шығармашылық шешім қабылдаған болуы керек. Шығармашылық – салыстырмалы ұғым, себебі бұл заңдық, эстетикалық емес стандарт. Нидерландыда, Берн конвенциясына қатысушы кез келген елдегідей, авторлық құқық автоматты түрде, ешқандай (тіркеу) рәсімсіздіксіз беріледі. Бұл «авторлық құқық 2006» сияқты авторлық құқық туралы белгілерді қоюдың қажеті жоқ екенін білдіреді. Шындығында, «авторлық құқық» сөзі Нидерландыда заңдық мәні жоқ. Авторлық құқық белгілі бір мерзімге созылады. Нақтырақ айтқанда, автордың қайтысынан кейін 70 жыл өткен соң. Авторлық құқықтың мерзімі біткен соң, туынды жалпыға ортақ мүлікке айналады. Автор авторлық құқығынан ертерек бас тартуға да құқылы. Автордың біліктілігі де, туындының сапасы да туындының шығармашылық екенін анықтауда маңызды фактор емес. Эйфель мұнарасының нашар түсірілген, дұрыс құрастырылмаған суреті, егер заң талаптары орындалса, кәсіби фотографтың сол мұнараның екі метрлік тамаша суретімен бірдей авторлық құқықпен қорғалуы мүмкін. Нидерланды заңдары, сот шешімдері мен ережелері авторлық құқықпен қорғалмайды. Бұл оларды кез келген адам кез келген мақсатта кез келген уақытта пайдалана алады дегенді білдіреді (11-бап). Дегенмен, кейбір заң мәтіндерін және сот шешімдерін жариялаушылар олардың пішіні немесе ретіне қатысты авторлық құқық талап етуі мүмкін. Авторлық заң цитаталау құқығын (citaatrecht) қарастырады. Бұл жұмыстың (немесе оның бөліктерін) шектеулі шарттарда пайдалануға мүмкіндік береді. Цитаталау құқығы «әділ пайдалану» (fair use) тұжырымдамасынан қарағанда тар және нақтырақ болып көрінеді. Портреттік құқық (vertical align=sup) – суреттелген адамның, егер ол суреттің жасалуына қатыспаған жағдайдағы құқықтарын қарастырады, ал авторлық құқық туындының авторына құқықтар береді. Мысалы, біреудің суретін журналда жариялау. Суреттегі адам мұндай жариялауға қарсылық білдіре алады, егер оның мұндайда заңды мүддесі болса. Авторлық құқықтарды беруге немесе лицензиялауға болады. Лицензия – автордың және лицензиардың келісімі бойынша туындыны пайдалануға автордың берген рұқсаты. Авторлық құқықтың күшін жою үшін оны беру жазбаша түрде жасалуы тиіс. Автор авторлық құқықты секьюритилендіру арқылы басқа біреуге беруге құқылы, онда автор авторлық құқықтың болашақ кірісінің ағымдағы құнын қоғамдық ұсыну кезінде алады. Авторлық құқық, французша «droits d'auteur» сияқты, моральдық құқықтарды да қамтиды. Бұл автордың өз авторлығын көрсетпестен туындыны жариялауға қарсылық білдіруге және туындыға кез келген өзгерістер мен бұрмалауларға қарсылық білдіруге құқығын қамтиды. Автор моральдық құқықтарынан толығымен бас тарта алмайды, яғни авторлық құқық берілген немесе одан бас тартқан жағдайда да автор белгілі бір құқықтарды сақтайды. Авторлық құқық бұзушылық азаматтық және қылмыстық құқықпен реттеледі. Таңбалар мен өнертабыстар негізінен тауарлық белгілер мен патенттермен реттеледі.

Copyright is only granted to creative, original works. The creator of the work must have used some creativity or a certain creative decision must have been made. Creativity is a relative term, however, as this is a legal, not aesthetic, standard. Copyright is granted automatically, without any (registration) formality, in the Netherlands, as it is in any other country that is party to the Berne Convention. This means that it is not necessary to include copyright indicators such as "copyright 2006". In fact, the word "copyright" has no legal meaning in the Netherlands. A copyright lasts for a finite amount of time. Specifically, 70 years after the death of the author. When a copyright expires, the work become part of the public domain. An author also can prematurely renounce a copyright. Neither the expertise of the author, nor the quality of the creation itself is a relevant factor in determining whether a creation is a work or not. An underexposed, badly composed picture of the Eiffel Tower can be just as copyright protected as a two meter tall print of a perfect photograph of the same tower by a professional photographer, provided that the legal requirements of a work are met. Dutch laws, rulings and regulations are not copyright protected. This means that they can be used at all times by anyone for any purpose (article 11). However, some publishers of legal texts and court rulings may claim auteursrecht with regard to the form or order in which they are presented. The Auteurswet allows for citaatrecht (quotation right). This allows the use of (parts of) a work under a limitative set of conditions. Quotation rights appear to be more limited and demarcated than the concept of fair use. A vertical align=sup (portrait right) regards rights of the person portrayed in a portrait that is not made on behalf of that person, in contrast to an auteursrecht which grants rights to the creator of a work. An example is the publication of someone's picture in a magazine. The person portrayed can oppose such publication to the extent he or she has a reasonable interest in doing so. A copyright can be transferred or licensed. A license is a permission of the author to use the work as agreed upon by the author and the licensee. In order to be valid, a transfer of the auteursrecht should be in writing. An author can transfer a copyright to someone else using securitisatie, at which point the author receives the current value of future copyright revenues at the time of public presentation. Copyright, like the French idea of "droits d'auteur", also includes moral rights. This includes the right of the author to oppose the publication of the work without stating him as the author and any modifications or malformations to the work. The author can only partly waive his moral rights, meaning that the author retains certain rights, even if the copyright is transferred or renounced. Copyright infringement is governed not only by civil law, but also by criminal law. Marks and inventions are primarily governed by trademark rights and patents, respectively.

Бұрыннан бар ерекшеліктер мен шектеулер

Ақпараттық қоғам туралы директива сонымен қатар осы директиваны қабылдауға дейін ұлттық заңнамада болған шектеулер мен ерекшеліктерге рұқсат береді. Нидерландыда авторлық құқыққа қатысты тағы төрт маңызды шектеу мен ерекшелік бар: Мемлекеттік органдар немесе олардың тапсыруымен халыққа таратылған әдеби, ғылыми немесе көркем шығарманы қосымша тарату немесе көшіру, егер авторлық құқық заңмен, жарлықпен немесе қаулымен немесе нақты жағдайда шығарманың өзінде немесе халыққа тарату кезінде нақты түрде сақталмаса, авторлық құқықтың бұзылуы болып есептелмейді. Мұндай сақтау жасалмаған жағдайда да, автор мемлекеттік органдар немесе олардың тапсыруымен халыққа таратылған шығармаларын жинақ түрінде жариялауға эксклюзивті құқыққа ие болады. 12(1) баптың 3-тармағында көрсетілген, авторлық құқық иесінің немесе оның келісімімен айналысқа шығарылған шығарманың үлгісінің толық немесе бір бөлігін беру, егер оны жүзеге асыратын немесе ұйымдастыратын тұлға лайықты сыйақы төлесе, авторлық құқықты бұзу болып есептелмейді. Бірінші сөйлем 10(1) баптың 12-тармағында көрсетілген жұмыстарға қолданылмайды, егер бұл жұмыс деректерді қамтитын дерек тасымалдағыштың бөлігі болмаса және тек аталған деректерге қолжетімділік қамтамасыз ету мақсатында болмаса. Діни қызмет кезіндегі хор ән салу және оған аспаптық сүйемелдеу әдеби немесе көркем шығармаға авторлық құқықты бұзу болып есептелмейді. Суреттегі адамның немесе оның атынан немесе оның қайтыс болғаннан кейін оның туыстарының суретті көшіруі авторлық құқықты бұзу болып есептелмейді.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, үкіметтер баспагерлерге баспа туындыларын сату үшін монополиялық құқықтар берді. Ұлыбритания 1710 жылы Анн заңымен бұл жүйені бірінші болып өзгертті, онда авторлардың, емес баспагерлердің, туындыға монополиялық құқық иеленуге құқығы бар екені айтылды. Бұл сондай-ақ баспа туындыларын сатып алушыларды қорғауды қамтамасыз етті, себебі баспагерлерге сатылған туындылардың қолданылуын бақылауға рұқсат етілмеді. Бұдан бөлек, ол эксклюзивті құқықтарды 28 жылмен шектеді, одан кейін туындылар немесе туындылар қоғамдық доменге жіберілді. 1886 жылғы Берн конвенциясы – тәуелсіз мемлекеттер арасында авторлық құқықтарды өзара тануды қамтамасыз еткен алғашқы көпжақты шарт. Берн конвенциясына сәйкес, кез келген шығармашылық туындыға меншік құқығы автоматты түрде берілді. Автор енді туындыны тіркеуге немесе авторлық құқықпен қамтуға өтініш беруге міндетті емес. Берн конвенциясы бүгінгі күнге дейін күшінде. Туынды аяқталғаннан кейін (жазба немесе материалдық ортаға жазылған деп анықталады), авторға сол туындыға және одан туындаған туындыларға барлық эксклюзивті құқықтар беріледі, егер автор осы құқықтардан ашық бас тартпаса немесе авторлық құқықтың мерзімі біткенше. Мерзімі елдерге қарай өзгереді, бірақ Берн конвенциясына сәйкес, ең төменгі мерзім – автордың өмір сүру ұзақтығы плюс 50 жыл.