Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Авторлық құқық және оған байланысты кейбір құқықтарды қорғау мерзімін үйлестіру туралы 1993 жылғы 29 қазандағы 93/98/ЕЭК Кеңесінің директивасы – Рим шартының ішкі нарық ережелеріне сәйкес қабылданған, Еуропалық Одақтың авторлық құқық саласындағы директивасы. Ол 2006 жылғы Авторлық құқық мерзімі туралы директивамен (2006/116/EC) алмастырылды.
Council Directive 93/98/EEC of 29 October 1993 harmonising the term of protection of copyright and certain related rights is a European Union directive in the field of EU copyright law, made under the internal market provisions of the Treaty of Rome. It was replaced by the 2006 Copyright Term Directive (2006/116/EC).
Қорғау мерзімі
Басты мақсат – бүкіл Еуропалық Одақта авторлық құқық және оған қатысты құқықтардың бірыңғай мерзімін қамтамасыз ету болды. Туындыға автордың қайтысынан бастап 70 жыл (post mortem auctoris, pma) авторлық құқықтар үшін белгіленді, туындының алғаш рет заңды түрде жарияланған уақытына қарамастан (1-бап). Бұл, әдеби және көркем шығармаларды қорғау жөніндегі Берн конвенциясының (Берн конвенциясының 7.1-тармағы) талабы бойынша автор қайтысынан кейін 50 жылдан ұзақ. Егер автор анонимді немесе псевдонимді болса, туындының мерзімі алғашқы заңды жарияланған күнінен бастап 70 жылды құрайды. Директивада Берн конвенциясының бастапқы мақсаты автордың қайтысынан кейін екі буынға дейін туындыларды қорғау екендігі, ал елу жыл осы мақсатқа жеткіліксіз екендігі айтылған (преамбуланың 5-тармағы). Көптеген жағдайларда 70 жыл pma сол кездегі кез келген мүше мемлекеттің авторлық құқығының ең ұзақ мерзімі болды деп есептеледі, бірақ бұл толыққанды дұрыс емес және директивада осы таңдаудың себебі ретінде көрсетілмеген. Егер мүше мемлекет директива күшіне енген кезде туындыны ұзақ мерзімге қорғаған болса, авторлық құқық мерзімі қысқартылмайды [10(1)-бап], бірақ басқа мүше мемлекеттер осы ұзақ мерзімді мойындамайды. Сабақтас құқықтарды (орындаушылардың, фонограмма және кино өндірушілердің, телерадио хабарларын тарату ұйымдарының құқықтарын) қорғау мерзімі 50 жылға белгіленді, басталу күнін есептеу үшін келесі ережелер қолданылады (3-бап). Бұл елу жылдық мерзім, Еуропалық қауымдастықтың Саудаға байланысты Интеллектуалдық меншік құқықтары жөніндегі келісімді (TRIPS) қоса алғанда, Маракеш келісімдеріне әкелген келіссөздердегі ұстанымын көрсетеді. Құқық иелерінің басталуы: Орындаушылар – орындау күні, егер орындау заңды түрде тіркелмесе немесе осы мерзім ішінде заңды түрде жұртшылыққа жеткізілмесе, онда бірінші жарияланған күні немесе жұртшылыққа бірінші жеткізілген күні, егер олардың арасында ертерек болса, сол күнді қамтиды. Фонограмма өндірушілер – тіркеу жасалған күні, егер фонограмма осы мерзім ішінде заңды түрде жарияланбаса немесе заңды түрде жұртшылыққа жеткізілмесе, онда бірінші жарияланған күні немесе жұртшылыққа бірінші жеткізілген күні, егер олардың арасында ертерек болса, сол күнді қамтиды. Фильм өндірушілер – тіркеу жасалған күні, егер фильм осы мерзім ішінде заңды түрде жарияланбаса немесе заңды түрде жұртшылыққа жеткізілмесе, онда бірінші жарияланған күні немесе жұртшылыққа бірінші жеткізілген күні, егер олардың арасында ертерек болса, сол күнді қамтиды. Телехабар тарату ұйымдары – хабар таратудың алғашқы трансляциясы, бұл трансляция сым арқылы немесе эфир арқылы, соның ішінде кабельдік немесе спутниктік байланыс арқылы жүзеге асырылса да.
The principal goal was to ensure that there was a single duration for copyright and related rights across the entire European Union. The chosen term for a work was 70 years from the death of the author (post mortem auctoris, pma) for authors' rights regardless of when the work was first lawfully published (Art. 1), longer than the 50 year post mortem auctoris term required by the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works (Art. 7.1 Berne Convention). In the case that the author is anonymous or pseudonymous the term for a work is 70 years from the date of first lawful publication. The directive notes that the original goal of the Berne Convention was to protect works for two generations after the death of the author, and that fifty years was no longer sufficient for this purpose (para. 5 of the preamble). It is often stated that 70 years pma was the longest copyright term of any Member State at the time: this is not strictly correct, and is not quoted as the reason for the choice in the directive. Where a Member State protected a work for a longer period at the time the directive came into force, the copyright term is not reduced [Art. 10(1)], but other Member States will not respect the longer period. The duration of protection of related rights (those of performers, phonogram and film producers and broadcasting organisations) was set at fifty years with the following rules for calculating the starting date (Art. 3). This fifty year period was in reflexion of the negotiating position of the European Community at the negotiations which led to the Marrakech Agreements, including the Agreement on Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS). Rightholders Commencement Performers the date of the performance, unless a fixation of the performance is lawfully published or lawfully communicated to the public within this period, in which case the date of the first such publication or the first such communication to the public, whichever is the earlier. Phonogram producers the date the fixation is made, unless the phonogram is lawfully published or lawfully communicated to the public during this period, in which case the date of the first such publication or the first such communication to the public, whichever is the earlier. Film producers the date the fixation is made, unless the film is lawfully published or lawfully communicated to the public during this period, in which case the date of the first such publication or the first such communication to the public, whichever is the earlier. Broadcasting organisations the first transmission of a broadcast, whether this broadcast is transmitted by wire or over the air, including by cable or satellite.
Авторлық құқықтарды қалпына келтіру
Жаңа авторлық құқық шарттары күшке енген кезде, Еуропалық соттың Butterfly ісінде көрсетілгендей, бұрын қоғамдық доменге өткен туындыларға да қолданылды. Бұл шарттар 1 шілде 1995 жылы кем дегенде бір мүше мемлекетте қорғалған туындыларға қатысты, бірақ көптеген мүше мемлекеттер оларды қорғау мерзіміне сәйкес келетін барлық туындыларға қолдануды жөн көрді, басқа елдерде қорғалуына қарамастан: бұл тәсіл ұлттық соттар үшін шетелдік заңнаманы қарастыру қажеттілігін жойғандықтан, қолдануға әлдеқайда ыңғайлы. Бұл тәсілдің нәтижесі Еуропалық соттың Puccini ісі бойынша шешімінде көрінді, онда директива күшке енгенге дейінгі жағдайлар қарастырылды. Германияның Гессен штаты 1993/94 маусымында Висбадендегі Гессен мемлекеттік театрында авторлық құқық иесінің рұқсатынсыз Пуччинидің «Богема» операсын қойды. Опера алғаш рет Италияда жарық көрді, ал Пуччини 1924 жылдың 29 қарашасында қайтыс болды. Ол кезде Италияда авторлық құқық мерзімі 56 жылды құрады, сондықтан итальяндық қорғау 1980 жылдың соңында аяқталды. Ал Германия неміс авторларының туындылары үшін 70 жылдық мерзімді және шетелдік туындыларға «қысқа мерзім ережесін» (Берн конвенциясының 7.8-бабы) қолданды. Сот шешімі бойынша, мүше мемлекеттер арасындағы қысқа мерзім ережесін қолдану Еуропалық қауымдастықты құру шартының 12-бабында бекітілген дискриминацияға жол бермеу принципін бұзу болып табылады: демек, туынды Италияда қорғалмаған болса да, Германияда қорғалуға тиіс еді. Директива іске асырылғаннан кейін мұндай жағдайлар енді тумауы керек.
The new copyright terms applied also to works which were already in existence when it came into force, as was held by the European Court of Justice in the Butterfly case, even if they had previously entered the public domain. Strictly, they applied to works which were protected in at least one Member State on 1 July 1995, although most Member States chose to apply them to all works which would qualify on the basis of the protection terms, regardless of protection elsewhere: this approach is much simpler for national courts to apply, as they do not have to consider foreign laws. The effect of the approach was shown by the judgment of the European Court of Justice in the Puccini case, which covered facts arising before the directive entered force. The State of Hesse in Germany had staged the opera La Bohème by Puccini during the 1993/94 season at the Hessische Staatstheater Wiesbaden without the permission of the copyright holder. The opera was first published in Italy and Puccini died on 29 November 1924. At the time, Italy applied a copyright period of 56 years pma, so Italian protection had expired at the end of 1980: Germany, however, applied a 70 years pma period to works of German authors and the "rule of the shorter term" (Art. 7.8 Berne Convention) to foreign works. The Court ruled that the application of the rule of the shorter term between Member States was a breach of the principle of non discrimination enshrined in Article 12 of the Treaty instituting the European Community: hence the work should have been protected in Germany even if it was no longer protected in Italy. Such cases should no longer arise with the implementation of the directive.
Фильмдер мен фотосуреттер
Сондай-ақ, бұл директива Еуропалық Одақтың барлық мемлекеттерінде кинофильмдер ("кино және басқа да аудиовизуалды туындылар") мен фотосуреттерге авторлық құқықпен қарауды үйлестіреді. Фильмдер келесі тұлғалардың соңғысы қайтыс болған күннен бастап 70 жыл бойы қорғалады [Ст. 2(2)]: бас режиссер, сценарий авторы, диалог авторы және кино немесе аудиовизуалды туынды үшін арнайы жазылған музыканың авторы. Бұл, фильм авторлығына қатысты ұлттық заңнама ережелеріне қарамастан, мүше мемлекеттер арасында авторлық құқықтың бірдей мерзімін қамтамасыз етеді. Фильмнің бас режиссері әрқашан фильмнің авторы болып есептеледі, бірақ ұлттық заңнамада басқа да авторлар қарастырылуы мүмкін [2-бап, 1-тармақ]. Бұл директиваға дейін, мүше мемлекеттер фотосуреттерді авторлық құқықпен қорғау үшін әртүрлі түпнұсқалық және шығармашылық критерийлерін қолданды. Бұл критерийлер 6-бап арқылы үйлестірілді, онда толық қорғаудың (70 жыл pma) жалғыз қабылданатын шарты – фотосуреттің "автордың жекелеген ой-қиялының өнімі" болуы болып табылады. Мүше мемлекеттер осы талапқа сай келмейтін фотосуреттерді sui generis түріндегі туысқандық құқықтармен қорғауға құқылы.
The directive also harmonises the copyright treatment of films ("cinematographic and other audiovisual works") and photographs throughout the European Union. Films are protected for 70 years from the death of the last of the following people to die [Art. 2(2)]: the principal director, the author of the screenplay, the author of the dialogue and the composer of music specifically created for use in the cinematographic or audiovisual work. This applies regardless of the provisions of national law regarding the authorship of the film, ensuring a common duration of copyright between Member States. The principal director of the film is always considered as an author of the film, although national legislations may provide for other co authors [Art. 2(1)]. Before the directive, different Member States had applied widely different criteria of originality and creativity to the copyright protection of photographs. These were harmonised by article 6, which states that the only permissible criterion for full protection (70 years pma) is that the photograph is "original in the sense that [it is] the author's own intellectual creation". Member States may protect photographs which do not meet this criterion by sui generis related rights.
Бұрын жарық көрмеген шығармалары
Директива бұрын жарияланбаған, жалпыға қолжетімді шығарманың жариялаушысына жарияланған күнінен бастап 25 жылға жариялау құқығын береді (4-бап). Шығарма "заңмен жарияланған" болуы тиіс. Кейбір елдерде (мысалы, Францияда) авторлар мен олардың мұрагерлері шығарманы жариялауға рұқсат беруге (немесе рұқсат бермеуге) мәңгілік құқыққа ие, және мұндай жағдайларда жариялау шығарманың авторлық құқығының иелерінің келісімімен жүзеге асырылуы керек.
The directive accords a publication right to the publisher of a public domain work which was previously unpublished, for 25 years after the date of publication (Art. 4). The work must have been "legally published". In some countries (e. g. France), authors and their heirs have a perpetual right to authorise (or not) the publication of a work and, in these cases, publication must be with the consent of the holders of the moral rights in the work.
Басқа ережелер
Авторлық құқық саласындағы қалыпты жағдай бойынша, барлық қорғау мерзімдері олар әдетте тоқтатылатын күнтізбелік жылдың соңына дейін жалғасады (8-бап). Мүше мемлекеттер "қоғамдық доменге өткен шығармалардың маңызды және ғылыми жарияланымдарын" ең көп дегенде отыз жылға қорғауға құқылы (5-бап). Адамгершілік құқықтарды қорғау ұлттық заңнамамен реттеледі (9-бап).
As is normal in the field of copyright law, all periods of protection run until the end of the calendar year in which they would otherwise expire (Art. 8). Member states may protect "critical and scientific publications of works which have come into the public domain" for a maximum of thirty years (Art. 5). The protection of moral rights is left to national legislation (Art. 9).