Кіріспе

1710 жылы Ұлыбританияда авторлық құқықты реттейтін заңнама

Аннаның заңы, сондай-ақ 1709 жылғы Авторлық құқық туралы заң немесе 1710 жылғы Авторлық құқық туралы заң (8 Ann. c. 21 немесе 8 Ann. c. 19 ретінде сілтеме жасалады), оған сәйкес, туындының авторлық құқығы аяқталады және материал қоғамдық доменге өтеді. «Кітап сатушылардың шайқасы» деп белгілі бір тұрақсыздық кезеңіне қарамастан, заң бойынша авторлық құқықтың бастапқы мерзімі аяқталып бастағанда, Аннаның заңы 1842 жылғы Авторлық құқық туралы заңмен алмастырылғанға дейін күшінде болды. Бұл заң «Англо-американдық авторлық құқық тарихындағы маңызды кезең болып саналады, баспагерлердің жеке құқығы авторлық құқыққа айналып, қоғамдық құқыққа берілді». Заң бойынша авторлық құқық алғаш рет баспагерлерге емес, авторларға берілді; сонымен қатар, заңдық сақтау схемасы сияқты қоғамдық мүдделерді қамтитын ережелер де енгізілді. Бұл заң авторлық құқық заңнамасына көптеген басқа елдерде, соның ішінде АҚШ-та да әсер етті, тіпті 21-ғасырда да «қазіргі судьялар мен ғалымдар авторлық құқықтың пайдалы негіздерін бейнелейтін заң ретінде жиі сілтеме жасайды».

Өмірбаян

1476 жылы Уильям Кэкстон Англияға баспа станогын әкелгеннен кейін, басылған еңбектер көбірек таралды және экономикалық тұрғыдан маңыздырақ болды. 1483 жылы Ричард III әдеби еңбектердің құндылығын мойындап, оларды үкіметтің протекционистік заңнамасынан ерекше босатып, құрмет көрсетті. Келесі елу жылдың ішінде үкімет экономикалық реттеулерді күшейтті, 1534 жылғы Принтерлер мен кітап байлаушылар туралы заңмен (Англия Парламенті актілерінің тізімін қараңыз, 1509-1535) бұл ереже жойылды. Бұл заң шетелдік еңбектерді импорттауға тыйым салып, лорд-канцлерге ағылшын кітаптарына баға белгілеу құқығын берді. Одан кейін цензура күшейді. 1538 жылғы тағы бір жарлық, лютерандық ілімнің таралуын тоқтатуға бағытталған болатын, онда Генрих VIII «бірқатар даулы және жаман пікірлер, бұрыс оқыту және нашар кітаптар арқылы Англия патшалығында өсіп, дамыды» деп атап өтті және барлық авторлар мен баспагерлер баспаға жібермес бұрын кітаптарын Ұлы Кеңеске немесе олардың өкілдеріне қарауға және цензуралауға рұқсат беруі керек екенін жариялады.

Қағазханашылар компаниясы

Бұл цензура 1557 жылғы 4 мамырда Мэри I ресми түрде Stationers' Company компаниясын құру туралы патшалық жарлық шығарған кезде өршіп, шегіне жетті. Цензураның бұрынғы әдісі Екінші күшін жою заңымен шектелген еді, ал Мэридің танымалдылығы төмендеген сайын, қолданыстағы жүйе сынға ұшыраған туындылардың көбеюіне шыдамады. Оның орнына, патшалық жарлық осы билікті Компанияға жүктеді. Бұл Компанияның баспагерлері ғана кітап басып, таратуға құқылы екендігін жарлықпен бекітілді. Олардың күзетшілеріне кез келген баспаханаға кіруге, заңсыз туындыларды жоюға және оларды жасағандарды түрмеге қамауға өкілеттік берілді. Осылайша, үкімет «баспагерлердің жеке мүдделерін патшалық ынталандырудың омырауына бағындырып», Компанияға берілген экономикалық монополия арқасында мүшелері ережелерді орындайтынына кепілдік берді. Ұзақ Парламент Жұлдыз палатасы мен Жоғары комиссия сотын таратып, осы жарлықтың құқықтық негізін жойды, бірақ Ұзақ Парламент оны 1662 жылғы Лицензиялау заңымен алмастыруды жөн көрді. Бұл Компанияның бастапқы өкілеттіктерін сақтап қалумен қатар, баспаға қосымша шектеулер енгізді; Патша хабаршыларына заңсыз баспаханаларды іздеу үшін кез келген үйге немесе кәсіпорынға кіруге рұқсат берілді. Заңнама екі жылда бір рет жаңаруды талап етті және үнемі қайта бекітіліп тұрды. Бұл қазіргі түсініктегідей «авторлық құқық» емес еді; көшіруге монополиялық құқық болғанымен, ол авторларға емес, баспагерлерге қолжетімді болды және автоматты түрде берілмеді; ол тек Компания қабылдап, жариялаған кітаптарға қатысты болды. Компания мүшесі кітапты тіркейтін болса, одан кейін оның баспаға, көшіруге және жариялауға мәңгілік авторлық құқығына ие болады, оны жалға беруге, басқаларға беруге немесе мүшесі қайтыс болған жағдайда мұрагерлеріне қалдыруға болады. Бұл ережеден бір ғана ерекшелік болды: егер біреу авторлық құқыққа ие материалды көшірмелеуге тырысып, авторлық құқықтың иесін (яғни баспагерді) ескертіп, иесі оны алты ай ішінде қайта басып шығармаса, онда ол адам баспаға жалғастыра алады (материал авторы қарсы болмаған жағдайда), ол пайданың «үлесін» авторлық құқықтың иесіне береді. Бұл авторлық құқықтың жоғалуын білдірмейді, бірақ басқа баспаларға қолжетімсіз кітаптарды қайта басып шығаруға рұқсат беруді білдіреді. Авторлардың өздері 18-ғасырға дейін ерекше құрметке ие болған жоқ және Компанияның мүшелері болуға рұқсат етілмеді, Компанияның не жарияланатынын шешуге егемендік билігіне қарамастан, оның лицензияларын әзірлеуде немесе пайдалануда ешқандай рөл атқармады. Кейбір авторлардың өздерінің туындыларын көшіру және өзгерту құқығы бар екендігін Компанияның өзі мойындағандығы туралы дәлелдер бар; бұл авторлар біркелкі түрде олардың жариялануын қамтамасыз ететін экономикалық тұрғыдан тиімсіз кітаптардың авторлары болды. Компанияның монополиясы, цензурасы және авторларды қорғауға қабілетсіздігі жүйені өте танымал емес етті; Джон Милтон Компаниямен болған тәжірибесінің нәтижесінде «Areopagitica» атты туындысын жазды, Парламентті «кейбір ескі патент иелері мен кітап сату саудасындағы монополистердің алаяқтығына» алданғанын айыптады. Ол жүйені сынға алған алғашқы жазушы емес еді, Джон Локк 1693 жылы Лицензиялау заңы жаңартылып жатқан кезде депутат Эдвард Кларкқа ресми хат жолдап, қолданыстағы жүйенің идеялар мен білім алмасуын шектегенін және Компания мүшелеріне әділетсіз монополия бергенін айтты. Академик Марк Роуз Милтонның «бұржуазиялық қоғамдық кеңістікті» насихаттаудағы күш-жігерін, Даңқты революцияның саяси жүйеге енгізген өзгерістерін және қоғамдық кофеханалардың өркендеуін жүйеге наразылықтың күшеюіне себеп болған факторлар ретінде қарастырады. Сонымен қатар, бұл кезеңде нақты беделді саяси партиялар қалыптасып, тұрақты сайлаулар уәдесімен қоғамның саяси процеске маңыздылығы арта түсті. Нәтижесінде «дамып келе жатқан қоғамдық кеңістік [бұрынғы баспасөзді бақылаудың құлауына мүмкіндік берді».

Лицензиялау туралы заңның қолданылуының мерзімі

Бұл жағдайдың нәтижесінде 1662 жылғы Лицензиялау туралы заңның күші жойылды. 1694 жылдың қарашасында палата мүшелері қандай заңдардың "жақында тоқтаған, аяқталып бара жатқан және қайта жаңартуға және жалғастыруға лайықты" екенін анықтау үшін комитет тағайындады. Комитет 1695 жылдың қаңтарында есеп берді және Лицензиялау актісін жаңартуды ұсынды; бұл "Кезеңдеу туралы заңға" енгізілді, бірақ 11 ақпанда Халық палатасы қабылдамады. Лордтар палатасына жеткенде, Лордтар лицензиялық актіні қайта енгізді және заң жобасын Халық палатасына қайтарып берді. Осыған жауап ретінде екінші комитет тағайындалды – оған Эдвард Кларк төрағалық етті және Халық палатасы лицензиялық актінің енгізілуіне неге келіспейтінін көрсететін баяндама жасады. Бұл комитет көп ұзамай Халық палатасына есеп берді, ал Кларкқа Лордтарға акт бойынша конференция өткізуді сұрайтын хабарламаны жеткізуге бұйрық берілді. 1695 жылдың 18 сәуірінде Кларк Лордтар палатасының өкілдерімен кездесті және олар Лицензиялау туралы заңды жаңартусыз Кезеңдеу туралы заң жобасын қабылдауға келісті. Осылайша "Лордтардың шешімі мемлекет пен Стационарлар компаниясы арасындағы он алтыншы және он жетінші ғасырларда қалыптасқан қарым-қатынастың аяқталғанын жариялады", жаңадан пайда болған баспагерлердің авторлық құқықтарына және қолданыстағы цензура жүйесіне нүке айтты. Джон Локк пен Кларк арасындағы тығыз қарым-қатынас, оның беделі, ғалымдар бұл шешімге әкелген деп санайды. Локк 1690-шы жылдардың басында заңға қарсы науқан жүргізді, өлі авторлардың шығармалары авторлық құқықта мәңгілік сақталатынын "күлкілі" деп санады. Кларкқа жазған хатында ол қазіргі жүйенің ақымақтығына толы екендігін, оның авторларға деген әділетсіздікке наразылығын білдірді және "Локтің түсіндірмесі мен Лордтарға 1662 жылғы актіні жаңартудан бас тарту үшін Халық палатасы ұсынған себептер арасындағы ұқсастықтар көзге түседі". Оған Заңның монополиялық аспектілеріне қарсы шыққан бірқатар тәуелсіз баспашылар мен кітап сатушылар көмектесті және 1693 жылдың ақпан айында Заң олардың өз ісін жүргізуге кедергі келтірді деп өтінішхат ұсынды. "Қоғамдық сфераның дамуы" және қазіргі жүйе екі ірі саяси партияға келтірген зиян да фактор ретінде қарастырылады. Лицензиялау туралы заңның жаңартылмауы шатастырды және оң және теріс нәтижелерге әкелді; үкімет енді басылымдарды цензуралауда рөл атқармады, ал компанияның баспаға монополиясы бұзылды, бірақ авторлық құқық заңды ұғым болып табыла ма, жоқ па деген күмән болды. Экономикалық дағдарыс та туды; компания енді монополияны жүзеге асыра алмай қалғандықтан, провинциялық қалалар баспаханалар құрып, Лондон кітап сатушыларына қарағанда арзан кітаптар шығара бастады. Цензура ережелерінің болмауы Ұлыбританияны халықаралық баспа кітаптарына нарық ретінде ашты, олар британдық баспаханалар шығаратын кітаптарға қарағанда арзан болды.

Орнын ауыстыруға тырысу

Қолданыстағы жүйеге наразылық білдіру жалпы қолдауға ие болған жоқ, және оны алмастыруға бағытталған он екі әрекет сәтсіз аяқталды. Алғашқысы 1695 жылғы 11 ақпанда Халықтар палатасына ұсынылды. Кларк басқаратын комиссия «Баспа және баспа машиналарын жақсарту туралы заң жобасын» әзірлеуге міндетті болды. Бұл заң жобасы, негізінен, Лицензиялау туралы заңның көшірмесі болды, бірақ оның құзыреті шектеулі болды: дін, тарих, мемлекеттік істер немесе заң туралы кітаптарға ғана ресми рұқсат қажет болады. Ол ұсынылғаннан кейін төрт күн өткен соң, Stationers өтініш беру үшін Халықтар палатасына бірлесіп жүгінуге келісіп, шұғыл отырыс өткізді, себебі заң жобасында кітаптар мүлік ретінде қарастырылмағандықтан, олардың көшіру монополиясы жойылды. Кларк та ережелерге қатысты мәселелер көтерді, және талқылау Парламент сессиясының соңына дейін жалғасты, бірақ заң жобасы қабылданбады. Парламент сессиясының аяқталуымен 1694 жылғы Үшжылдық заң бойынша алғашқы жалпы сайлау өтті, ол монархты парламентті әр 3 жыл сайын таратуға және жалпы сайлау өткізуге міндеттеді. Бұл ағылшын сайлаушыларының «алтын ғасырына» әкелді және екі ірі саяси партияның – Уигтер мен Торилердің құрылуына жағдай жасады. Сонымен қатар, Лицензиялау туралы заңды жаңартпау саяси баспасөздің дамуына ықпал етті. Заң күшіне енген кезде бір ғана ресми газет болды: үкімет шығарған «Лондон газеті». Оның тоқтатылуынан кейін «Flying Post», «Evening Post» және «Daily Courant» сияқты бірқатар газеттер пайда болды. Газеттер белгілі бір партияларды жақтады, «Courant» және «Flying Post» Уигтерді, ал «Evening Post» Торилерді қолдады, нәтижесінде екі партияның саясаткерлері сайлаушыларға әсер ету үшін тиімді үгіт-насихат машинасының маңыздылығын түсінді. Бұл Парламенттің жаңа сессияда Лицензиялау туралы заңның екі жаңа жаңартуын қабылдамау шешіміне жаңа көзқарас қосты. Авторлар, сондай-ақ Stationers жаңа лицензиялау жүйесін қажет етуді талап етті. Джонатан Свифт лицензиялауды ынталандырды, ал Дэниел Дефо 1705 жылғы 8 қарашада лицензияның болмауы туралы былай деп жазды: «Бір адам жеті жыл бойы оқып, дайын туынды әлемге ұсынады, ал пират баспагер оның көшірмесін дереу қайта басып шығарып, бағасының төрттен біріне сатады. Мұндай жағдайлар Парламент актісін талап етеді». Мұны көріп, Компания өз тәсілдерін және аргументтерін өзгертуге мүмкіндік алды. Олар заңнаманың жоқтығы олардың саудасына тигізген әсері үшін лоббилеудің орнына авторлардың атынан лоббилеуге кірісті, бірақ сондай-ақ бірдей мақсаттарды көздеді. Бұл тәсілдегі өзгерістің алғашқы белгісі 1706 жылғы Джон Хаудың «Оқуды ынталандыру және баспа өнерін жақсарту туралы заң жобасын ұсынудың қарапайым себептері» атты памфлетінен көрінді. Бұл баспагерлерге емес, лицензиялауға қайта оралуды талап етті, өйткені авторларды қорғамай және оларға табыс кепілдігін бермейінше «білімді адамдар білім мен әдебиеттің ең пайдалы бөліктерін таратудан толығымен бас тартады». Осы жаңа тактиканы және авторлардың қолдауын пайдаланып, Компания 1907 және 1909 жылдары Парламентке авторлық құқық туралы заң жобасын енгізу үшін қайтадан өтініш жасады.

Өту

Екі заң жобасы да сәтсіз аяқталғанымен, олар Дефо мен Хоудың күшейткен БАҚ қысымын тудырды. 1709 жылдың 3 желтоқсанында жарияланған Дефоның «Білімділікті, өнерді және өнеркәсіпті қолдау үшін қазіргі парламентте кітаптардың авторларына немесе редакторларына меншік құқығын қамтамасыз ету туралы заң» деген талабына жауап ретінде, Хоудың «Баспа және кітап сатудың қазіргі жағдайы туралы ойлар» атты еңбегі Парламенттің «кітаптарға меншік құқығын заңмен қорғауға лайық деп тануына» үміттенді. 6 желтоқсанда Дефо тағы бір мақала жариялады, онда тіпті заң жобасының нұсқасын ұсынды. 12 желтоқсанда Stationers мәселе бойынша заң қабылдауды сұрап, тағы бір петиция ұсынды, ал Өкілдер палатасы үш депутатқа – Спенсер Комптон, Крейвен Пейтон және Эдвард Вортлиге – жобалау комитетін құруға рұқсат берді. 1710 жылдың 11 қаңтарында Вортли бұл заң жобасын ұсынды, оны «Білімділікті қолдау және кітаптардың көшірмелеріне заңды иелеріне меншік құқығын қамтамасыз ету туралы заң жобасы» деп атады. Заң жобасы лицензияланбаған немесе шетелдік кітаптарды импорттаған немесе сауда жасаған кез келген адамға айыппұл салды, авторлық құқықпен қорғалатын әрбір кітапты Stationers тізіліміне енгізуді талап етті, корольдік кітапхана, Оксфорд және Кембридж университеттеріне негізделген заңды депозиттік жүйені қарастырды, бірақ авторлық құқықтың мерзімін шектеу туралы ештеңе айтпады. Сондай-ақ, кітаптар меншік екені нақтыланды, авторлардың еңбегі үшін авторлық құқыққа лайық екеніне баса назар аударылды. Stationers ынталанды, Парламентке заң жобасын қабылдауға шақырды, ол 9 ақпанда екінші оқылымда қабылданды. 21 ақпанда толық комитет жиналып, оны түзетті, ал 25 ақпанда ол Өкілдер палатасына қайта жіберілді. Осы кезеңде жасалған түзетулерге кішігірім өзгерістер кірді, мысалы, заңды депозиттік жүйені Сион колледжі мен Адвокаттар факультетіне дейін кеңейту, сондай-ақ авторлық құқық берілетін мерзімге шектеу қою сияқты маңызды өзгерістер енгізілді. Тілдік түзетулер де жасалды; преамбулада авторлардың кітаптарға басқа да мүлік сияқты ие екенін атап көрсеткен жол алынып тасталды, ал заң жобасы «кітаптардың көшірмелеріне меншік құқығын заңды иелеріне қамтамасыз ету» үшін «білімділікті қолдау, баспа кітаптарының көшірмелерін авторларға немесе осындай көшірмелерді сатып алушыларға беру арқылы» заң жобасына айналды. Тағы бір түзету кез келген адамға кітаптардың көшірмелерін иеленуге және сауда жасауға мүмкіндік берді, бұл Stationers-тің ықпалын азайтты. Заң жобасы Лордтар палатасына жіберілгенде тағы өзгерістер енгізілді және ақыры 5 сәуірде ол Өкілдер палатасына қайтарылды. Нәтижесінде қабылданған заңның мақсаты туралы пікірталас бар; Ронан Дизли бұл заңның мақсаты автордың, баспагердің және қоғамның құқықтарын теңгеріп, еңбектердің ең көп таралуын қамтамасыз ету болғанын болжайды, ал басқа ғалымдар заң жобасы компанияның монополиясын қорғауға немесе керісінше, оны әлсіретуге бағытталғанын айтады. Беркли технологиялық құқық журналында жарияланған Орен Брачаның пікірінше, осы нұсқалардың қайсысы дұрыс екенін қарастырғанда «барлығы да дұрыс болуы мүмкін». Себебі қандай болса да, заң жобасы 1710 жылдың 5 сәуірінде қабылданды және королева Аннаның тұсында қабылданғандықтан, әдетте Аннаның заңы деп аталады.

Мәтін

11 бөлімнен тұратын Аннаның жарлығы ресми түрде «Онда белгіленген мерзім ішінде басылған кітаптардың авторларына немесе көшірмелерін сатып алушыларға тиесілігі арқылы білімді дамыту туралы акт» деп аталады. Жарлықтың кіріспесі заңның мақсатын – кітап саудасына тәртіп келтіруді – көрсетеді:
Жарлық авторлық құқықтың мәнін түсіндіре берді. Берілген құқық – көшіру құқығы; кітаптарды басып шығару және қайта басып шығаруды толық бақылауда ұстау, сатудан кейін осы құқықтың иесіне ешқандай пайда әкелмейтін ереже болмады. Бұл құқық, бұрын Stationers' Company мүшелеріне тиесілі болған, кітап жарияланғаннан кейін авторға автоматты түрде беріледі, бірақ олар осы құқықтарды басқа біреуге лицензиялауға құқылы болды. Авторлық құқықты алудың екі қадамы болды; біріншісі, кітаптың басылымын Компанияда тіркеу, кездейсоқ құқық бұзушылықтың алдын алу үшін, екіншісі, кітаптың көшірмелерін Stationers' Company, патшалық кітапхана және түрлі университеттерге тапсыру. Авторлық құқықты шектеудің бірі – кітаптарға шамадан тыс жоғары баға қоюға тыйым салған «қиын жүйе», ол авторлардың көшірмелерге қанша ақы алуын шектеді. Латын және грек классикасынан басқа, шетелдік туындыларды импорттауға тыйым салынды. Тіркеу аяқталғаннан және салымдар енгізілгеннен кейін авторға кітапты көшіруді бақылауға эксклюзивті құқық берілді. Бұл құқықты бұзу үшін жазалар қатаң болды, барлық бұзушы көшірмелер жойылды және авторлық құқық иесіне де, үкіметке де ірі айыппұл салынды; алайда, іс қозғауға үш айлық мерзім ғана берілді. Бұл эксклюзивті құқықтың ұзақтығы кітаптың қашан жарияланғанына байланысты болды. Егер кітап 1710 жылдың 10 сәуірінен кейін жарық көрсе, авторлық құқықтың мерзімі 14 жыл, ал осы күнге дейін жарық көрсе, 21 жылды құрады. Авторлық құқық мерзімі аяқталғанға дейін тірі қалған авторға қосымша 14 жыл берілді, ал ол мерзім аяқталғаннан кейін туындылар жалпыға қолжетімді болады. Бұл жарлық бойынша авторлық құқық Шотландия мен Англияға, сондай-ақ 1800 жылы одаққа қосылған Ирландияға қолданылды.

Әсері

Аталған заң бастапқыда "көпшілік білім мен білімге қолжетімділікті арттыру мақсатында автор, баспагер және көпшілік арасындағы "прагматикалық келісім" жасауды көздеп, "қауіпсіз кітап саудасына тұрақтылық" әкелді. Алайда, кітаптарды сақтау талабы туралы ереже сәтті деп танылмады. Кітаптар сақталмаса, 5 фунт стерлинг айыппұлмен қатар қатаң жазалар қарастырылды. Бірақ, қажетті сақтау саны оны елеулі жүк етті; бір басылымның көлемі 250 дана ғана болуы мүмкін, ал оларды басып шығару өте қымбат болса, заңды елемеу арзанға түсуі мүмкін еді. Кейбір кітап сатушылар сақтау талабы тек тіркелген кітаптарға ғана қатысты деп, жауапкершілікті азайту үшін тіркеуден қасақана бас тартты. Бұл, Бекфорд пен Худтың арасындағы сот шешімімен одан әрі күшін жойды, онда Корольдік сот тіркеусіз де авторлық құқықты бұзушыларға қарсы қолдануға болатынын растады. Брахтың көрсетуінше, тағы бір кемшілік заңның не қамтығанында емес, қамтымағанында жатыр. Заң авторларды анықтаудың ешқандай құралын ұсынбады, авторлық туындыларды анықтамады және "мүлікті" жалпы тұрғысынан қарастырған кезде де тек "кітаптарды" қамтыды. Сонымен қатар, берілген құқық тек "нақты көшірмелер жасау және сату" құқығы болды. Көбінесе, жаңа тәртіп ескі станциялық жеңілдіктерге ұқсас болды, бірақ ол жалпыға бірдей, уақыт бойынша шектелген және ресми түрде баспагерлерге емес, авторларға берілді. Заңның авторларға тигізген әсері де аз болды. Бұрын баспагерлер жазушылардан түпнұсқа қолжазбаны біржолғы төлеммен сатып алатын; заң қабылданғаннан кейін олар дәл солай істеді, бірақ енді қолжазбаның авторлық құқығымен бірге. Компанияның қалған экономикалық күші оларға кітап сатушылар мен дистрибьюторларға бұрынғы келісімдерін жалғастыруға қысым жасауға мүмкіндік берді, яғни теориялық түрде "қоғамдық доменде" болған туындылар да іс жүзінде авторлық құқықпен қорғалған болып саналды.

Кітап сатушылар шайқасы

1731 жылы заң күшіне енгенге дейін жарық көрген туындыларға берілген авторлық құқықтың мерзімі аяқталай бастағанда, Stationers' Company және олардың баспагерлері статус-квоны сақтау үшін қайтадан күреске кірісті. Олардың бірінші қадамы Парламент болды, онда авторлық құқықтың мерзімін ұзарту үшін жаңа заң қабылдауға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталған соң, олар сотқа жүгінді. Олардың басты аргументі авторлық құқық Анн заңымен құрылмағаны, ол бұрыннан, жалпы құқықта бар болғаны және мәңгілік екендігі болды. Осылайша, заңда белгілі бір мерзім қарастырылса да, заңда белгіленген авторлық құқықтың мерзімі аяқталғаннан кейін де, барлық туындылар жалпы құқық бойынша авторлық құқықта сақталады. 1743 жылдан бастап "Кітап сатушылардың шайқасы" деп аталатын отыз жылдық науқан басталды. Олар алдымен Канцелярия сотына жүгініп, басқа баспагерлерге өздерінің туындыларын басып шығаруға тыйым салатын бұйрық беруді сұрады, және бұл бастапқыда сәтті болды. Алайда, келесі бірнеше жылдағы сот процестері заңды түсініксіз күйде қалдырды. Жағдайды түсіндіру үшін жасалған алғашқы маңызды қадам Миллерге қарсы Тейлор ісі болды. 1729 жылы британдық баспагер Эндрю Миллер Джеймс Томсонның "Төрт маусым" туындысының авторлық құқығын сатып алды. Авторлық құқықтың мерзімі аяқталғаннан кейін, Роберт Тейлор атты қарсылас баспагер оның туындысының көшірмелерін шығара бастады. Миллер сотқа жүгінді және Корольдік соттан бұйрық алып, жалпы құқық бойынша мәңгілік авторлық құқықты қорғауға тырысты. Төрешілер алқасы Миллер ұсынған фактілердің дұрыстығын растады және судьялардан жалпы құқық бойынша авторлық құқықтың бар-жоғын анықтауды сұрады. Алғашқы аргументтер 1767 жылғы 30 маусымда айтылды, Джон Даннинг Миллерді, ал Эдвард Турлоу Тейлорды өкілдік етті. 7 маусымда Уильям Блэкстоун Миллер үшін екінші аргументтерді ұсынды, ал 1769 жылғы 20 сәуірде үкім шығарылды. Лорд Мэнсфилд жазған және Астон мен Уиллс судьялары бекіткен соңғы шешімде Анн заңына "бұрынғы және тәуелсіз" принциптерге сүйенген жалпы құқық бойынша авторлық құқық бар екендігі расталды, себебі "автор өзінің ой-қиялы мен еңбегінен ақшалай пайда табуға құқылы" болды. Басқаша айтқанда, заңға қарамастан, жалпы құқық бойынша мәңгілік авторлық құқық бар еді. Яйтс судьясы авторға баса назар аудару "адамзаттың қалған бөлігіне" тигізер әсерді жасырады деген негізде қарсылық білдірді, бұл қоғамға зиян келтіретін және "білімді таратуға ынталандыру" деп қарастырылмауы керек монополия құрады. Бұл шешім Stationers' Company үшін жеңіс болғанымен, ол ұзаққа соқпады. Миллерден кейін "Төрт маусым" журналын басып шығару құқығы Томас Беккетті қоса алған баспагерлер коалициясына сатылды. Шотландиялық Александр мен Джон Дональдсон есімді екі баспагер лицензиясыз басылым шығара бастады, ал Беккет оларды тоқтату үшін бұйрық алды. Бұл шешімге Дональдсонға қарсы Беккет ісінде шағым жасалды және ақырында Лордтар палатасына жіберілді. Корольдік сот, жалпы сот және Exchequer соттарының судьяларымен кеңескеннен кейін, Лордтар авторлық құқық мәңгілік емес екенін және Анн заңында рұқсат етілген мерзім баспагерлер мен авторлар үшін заңдық қорғаудың ең ұзақ мерзімі екенін мәлімдеді.

Кеңейту және жою

Ол жойылғанға дейін авторлық құқық заңына қатысты көптеген кеңейтулер Анн статутындағы ережелерге негізделген. 1730 жылдары лоббилеудің нәтижесінде қабылданған, 1739 жылдың 29 қыркүйегінде күшіне енген бір табысты заң жобасы, шетелдік кітаптарды импорттауға тыйым салған ережелерді кеңейтіп, бастапқыда Ұлыбританияда басылған, шетелдік елдерде қайта басылып, Англия мен Уэльске жіберілген кітаптарды импорттауға да тыйым салды. Бұл Ирландиядан арзан кітаптардың көптеп келуін тоқтатуды көздеді, сонымен қатар Анн статутындағы баға шектеулерін жойды. Тағы бір өзгеріс – заңның заңды депозиттік ережелеріне қатысты, оны көптеген кітап сатушылар әділетсіз деп тапты. Алғашқы уақытта орындалғанмен, кейбір кітапханаларға кітаптардың түсірілімдерін беру қағидасы, ішінара жарғылық ережелердің қиындығына, ішінара баспагерлердің ынтымақтастығының болмауына байланысты жойылды. 1775 жылы Оксфорд университетінің канцлері Лорд Норт заңдық депозиттік ережелерді қайта бекітіп, университеттерге өздерінің еңбектеріне мәңгілік авторлық құқық берген заң жобасын қабылдады. Авторлық құқыққа ие болуға болатын тағы бір сала болды. Заң тек кітаптарды атады, ал Парламент актісі болғандықтан, зияткерлік меншіктің басқа түрлерін қамту үшін қосымша заңнама қабылдау қажет болды. 1734 жылғы Авторлық құқық туралы заң авторлық құқықты гравюраларға, 1789 және 1792 жылдардағы заңдар маталарға, 1814 жылы мүсіндерге авторлық құқық берді, ал 1833 және 1842 жылдары пьесалар мен музыканың орындалуына авторлық құқық берілді. Авторлық құқықтың мерзімі де өзгертілді; 1814 жылғы Авторлық құқық туралы заң авторлық құқықтың мерзімін 28 жылға немесе автордың ғұмырына белгіледі, егер ол мерзім ұзақ болса. Осы кеңейтулерге қарамастан, кейбіреулер авторлық құқық жеткілікті күшті емес деп санай берді. 1837 жылы Томас Ноун Талфорд авторлық құқықтың аясын кеңейту туралы заң жобасын Парламентке енгізді. Көптеген әдебиетшілердің досы болған Талфорд авторлар мен суретшілерге лайықты сыйақы беруді мақсат етті. Ол авторлық құқықтың автордың өмірі бойы, одан кейін тағы 60 жылға дейін сақталуын қалады. Ол сондай-ақ қолданыстағы заңдарды заң жобасына сәйкес жүйелеуді ұсынды, осылайша Анн статуты төңірегінде туындаған сот практикасы нақтылана түсті. Талфордтың ұсыныстары қарсылық тудырды, ол жыл сайын олардың өңделген нұсқаларын қайтадан енгізді. Баспаханалар, баспагерлер және кітап сатушылар түпнұсқа туындыларға және авторлық құқығы тоқтап қалған туындыларды қайта басып шығаруға байланысты шығындар туралы алаңдады. Парламенттегі көптеген адамдар заң жобасы қоғамдық мүдделерді ескермейтінін айтты, соның ішінде 1841 жылы Талфордтың заң жобасын жеңген лорд Маколей де осы пікірде болды. 1842 жылғы Авторлық құқық туралы заң қабылданды, бірақ "Талфордтың авторлық құқықтың бірыңғай, дәйекті, жүйеленген заңы туралы арманынан қалыс қалды". Ол авторлық құқықтың мерзімін өмір бойы және жеті жылға дейін ұзартты және жүйелеу шараларының бөлігі ретінде Анн статутын жойды.

Маңыздылығы

Анн статуты дәстүрлі түрде «авторлық құқықтың дамуындағы тарихи сәт» және әлемде авторлық құқық туралы алғашқы заң ретінде қарастырылады. Крейг Джойс пен Лайман Рей Паттерсон «Эмори» құқық журналында жазған мақаласында, мұны «заңның бастауын елемейтін тым қарапайым түсінік» деп атап, ол Лицензиялау туралы заңның туындысы ғана екенін айтады. Дегенмен, тіпті осыны ескерсек те, Анн статуты «Англо-американдық авторлық құқық тарихындағы шешуші оқиға болды, бұл баспагерлердің жеке құқығын қоғамдық құқыққа айналдырды». Паттерсон жеке жазбасында Лицензиялау туралы заң мен Анн статуты арасындағы айырмашылықтарды атап өтеді; 1710 жылға қарай цензура мәселесі күн тәртібінен түсіп қалған, және осы тұрғыдан заң цензураны көздемейді. Бұл сондай-ақ авторлық құқық алғаш рет баспагерге емес, авторға берілгенін, және баспагерлердің авторларға жасаған зиянды әрекеттері алғаш рет мойналғандығын білдірді. Авторлар қандай келісімге қол қойса да, авторлық құқықтың екінші 14 жылдық мерзімі оларға автоматты түрде қайтарылады. ХХІ ғасырда да Анн статуты «қазіргі заманғы судьялар мен ғалымдар авторлық құқық заңдарының пайдалы негізін көрсетеді деп жиі сілтеме жасайды». Мысалы, *IceTV v Nine Network* ісінде Австралияның Жоғарғы соты заңның атауы «біраз 17-шы ғасыр философтарының білімге және оның адамзат прогресіне ықпалына берген маңыздылығын нақты көрсетеді» деп атап өтті. «Жалпы мойындалған кемшіліктеріне» қарамастан, Заң Ұлыбританияда да, халықаралық деңгейде де авторлық құқық туралы үлгі заңға айналды. Кристоф Гейгер Анн статуты мен ерте француз авторлық құқығы арасындағы байланысты талдауды «қиын, тіпті мүмкін емес» деп санайды, себебі тікелей байланыс табу қиын, және олар туралы үздіксіз пікірталас әр елдің заңдарын түбегейлі түрлендіре түсіндіруге әкелді. Сол сияқты, Бельгия заңға немесе ағылшын авторлық құқығының теориясына тікелей ықпал етпеді, бірақ Гент университетінің Жорис Дине «екі деңгейде» жанама ықпалды анықтады: авторлық құқықпен қорғалатын материалды анықтау критерийлері, ол Локк пен Эдвард Янг сияқты ағылшын теоретиктерінің еңбектерінен шыққан, және авторлық құқық заңдарының негіздемесі. Бельгияда бұл негіздеме авторлық құқық қоғамдық мүддеге қызмет етеді, сонымен қатар авторлық құқық жеке авторлардың мүддесіне қызмет ететін «жеке құқық» болып табылады. Екі теория да *Donaldson v Beckett* ісінде, сондай-ақ Анн статутын әзірлеу кезінде ескерілді, және Дине олардың кейіннен Бельгияның алғашқы авторлық құқық заңдары туралы пікірталастарына әсер еткенін болжайды. АҚШ-та АҚШ Конституциясының Авторлық құқық ережесі және алғашқы Федералды авторлық құқық заңы, 1790 жылғы Авторлық құқық туралы заң, екеуі де Анн статутына сүйенеді. 1790 жылғы заңда авторлық құқықтың 14 жылдық мерзімі және 1790 жылға дейін өнімдерін жариялаған авторларға арналған бөлімдер бар, бұл екеуі де 80 жыл бұрынғы заңмен ұсынылған қорғанысты көрсетеді.