Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс еврей этнографы, тарихшысы және араб тілі маманы (1900–1985)
German Jewish ethnographer, historian and Arabist (1900–1985)
Шеломо Дов Гойтейн (3 сәуір 1900 – 6 ақпан 1985) – неміс еврей этнографы, тарихшысы және араб тілі маманы. Ол ислам орта ғасырларындағы еврейлердің өмірі, әсіресе, Каир генизасы туралы зерттеулерімен белгілі.
Shelomo Dov Goitein (April 3, 1900 – February 6, 1985) was a German Jewish ethnographer, historian and Arabist known for his research on Jewish life in the Islamic Middle Ages, and particularly on the Cairo Geniza.
Өмірбаян
Шеломо Дов (Фриц) Гойтен Германияның Жоғарғы Франкониядағы Бургкунштадт қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, доктор Эдуард Гойтен, Венгрияда ұзақ тарихы бар раввиндер отбасында туған. Гойтейн тегі Моравиядағы Кожетин қаласынан шыққан болуы мүмкін. Ол секулярлық және талмудистік біліммен тәрбиеленді. 1914 жылы әкесі қайтыс болды, ал отбасы Франкфурт-на-Майнеге көшіп, ол орта мектепті және университетті бітірді. 1918–1923 жылдары ол Франкфурт университетінде әйгілі ғалым Йозеф Хоровицтің жетекшілігімен араб және ислам тілдерін оқыды, сонымен қатар жеке репетитормен талмудистік білімін жалғастырды. Ол исламдағы дұға туралы диссертациямен университетті бітірді. 1923 жылы Гойтен өмір бойғы арманына қол жеткізіп, Гершом Шолеммен бірге Палестинаға көшіп, онда отыз төрт жыл тұрды. Ол Хайфада төрт жыл тұрды, содан кейін екі жыл бұрын ашылған Иерусалимдегі Еврей университетінде лекция оқуға шақырылды. Иерусалимде ол балаларға арналған әндер мен пьесалар жазған эвритмика оқытушысы Тереза Готтлибке (1900–1987) үйленді. Олардың Аяла Гордон, Офра және Илон деген үш баласы болды. 1957 жылы ол АҚШ-қа көшіп барды. Ол Филадельфияда қоныстанды және Пенсильвания университетінде профессор болды ("Penn"). Ол 1957 жылдан 1971 жылға дейін Penn университетінің Шығыстану факультетінде жұмыс істеді. Зейнетке шыққаннан кейін ол Принстон қаласындағы Жоғары оқу институтында жұмыс істеді, онда 1983 жылы МакАртур стипендиясын жеңіп алды; ол сол кезде стипендия алған ең үлкен жастағы адам болды.
Shelomo Dov (Fritz) Goitein was born in the town of Burgkunstadt in Upper Franconia, Germany. His father, Dr. Eduard Goitein, was born in Hungary to a long line of rabbis. The name Goitein may be derived from Kojetín (in Moravia) as the city of origin of the family. He was brought up with both secular and Talmudic education. In 1914, his father died and the family moved to Frankfurt am Main, where he finished high school and university. During 1918–23, he studied Arabic and Islam at the University of Frankfurt under the guidance of the famous scholar Josef Horovitz while continuing his Talmudic study with a private teacher. He left the university with a dissertation on prayer in Islam. In the year 1923, Goitein fulfilled his lifelong dream and, together with Gershom Scholem, immigrated to Palestine, where he stayed for thirty four years. He lived in Haifa for four years before being invited to lecture at the Hebrew University of Jerusalem, which had been inaugurated two years earlier. In Jerusalem, he married Theresa Gottlieb (1900–1987), a eurhythmics teacher who composed songs and plays for children. They had three children, Ayala Gordon, Ofra, and Elon. In 1957, he moved to the United States. He settled in Philadelphia and became a professor at the University of Pennsylvania ("Penn). He remained on the Penn faculty, in the Department of Oriental Studies, from 1957 to 1971. After retiring, he later worked at the Institute for Advanced Study in Princeton where, in 1983, he won a MacArthur Fellowship; he the oldest recipient of the fellowship at the time.
Академиялық мансап
1918-1923 жылдары Гойтейн Франкфурт және Берлин университеттерінде оқыды және Йозеф Хоровиц басшылығымен ислам тарихын зерттеді. Оның Ph.D. диссертациясы исламдағы дұға туралы болды. Ол еврей тануды да жалғастырды және сионистік жастар қозғалысының жетекшісі болды. 1923 жылы Палестинаға көшіп, Хайфадағы Реали мектебінде Киелі кітап пен еврей тілін оқытты. 1927 жылы ол 1171 жылы Блуадағы қанға қастандық туралы «Пулцелина» атты пьеса жазды. 1928 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінде Ислам тарихы және Исламтану профессоры болып тағайындалды. Ол Азия және Африка тану мектебінің және Израильдің Шығыстану қоғамының негізін қалады. 1928 жылы Йемендегі еврейлердің тілі, мәдениеті және тарихын зерттеуді бастады. 1949 жылы ол Аденде зерттеулер жүргізді, осы кезде Йемендегі еврейлер жаңа құрылған еврей мемлекетіне көшірілуге жиналды. 1938-1948 жылдары Палестинадағы білім беру жөніндегі аға шенеунік болып қызмет етті – еврей және араб мектептеріне жауапты болды, сондай-ақ Киелі кітапты және еврей тілін оқыту әдістемелері туралы кітаптар жариялады. Гойтейн 9-ғасыр мұсылман тарихшысы Аль-Баладуридің «Арабтердің шежірелері» еңбегінің 1938 жылы жарық көрген нұсқасын, бір жыл бұрын 1936-1939 жылдардағы Палестинадағы араб көтерілісі кезінде араб шабуылынан қаза тапқан Леви Биллигке арнады. 1948 жылдан бастап Гойтейн Қаһир генизасы құжаттары бойынша өмірлік жұмысын бастады. Ескі Қаһирде 9-дан 13-ға дейінгі ғасырларға жататын мыңдаған құжаттары бар, корреспонденциясының үлкен көлемімен ерекшеленетін аса бай гениза табылды. Көптеген еврейлер хаттары мен құжаттарын «Құдайдың көмегімен» деген сөздермен бастағандықтан, бұл құжаттар Солтүстік Африка және Жерорта теңізіне жақын елдердегі күнделікті өмірдің барлық қырларын көрсетеді. Құжаттарда Тунис пен Мысырдан Йеменге, содан кейін Үндістанға жол тартқан еврей саудагерлерінің көптеген хаттары бар. Бұл құжаттар негізінен еврей-араб әрпімен жазылған. Құжаттарды түсіндіргеннен кейін, Пенсильвания университетінде профессор болып жұмыс істеген кезінде (1955-1971) және Қаһир генизасы материалдары бойынша, ол бұл саланың ең білікті ғалымы саналды. Агнонның әйелі Эстер Франкфурт университетінде оқып жүргенде Гойтейнмен жеке түрде араб тілін оқыған. Гойтейн Иерусалимге көшкеннен кейін ол Агнонмен жақын дос болып қалды. Хаттардың көп бөлігі 1950-ші жылдардың ортасынан бастап, Гойтейн Израильден кеткеннен кейін жазылған, оған Агнон қатты қарсы болған. Ол 1984 жылы «Жертеңіздік қоғам» төртінші томы үшін Ұлттық еврей кітап сыйлығының стипендиясын алды.
From 1918 to 1923, Goitein attended the Universities of Frankfurt and Berlin and studied Islamic history under Josef Horovitz. His Ph. D. thesis was on prayer in Islam. He also pursued Jewish studies, and was a leader in the Zionist youth movement. In 1923, he immigrated to Palestine, where he taught Bible and Hebrew language at the Reali School in Haifa. In 1927, he wrote a play called Pulcellina about the blood libel killings in Blois in 1171. In 1928, he was appointed professor of Islamic History and Islamic Studies at the Hebrew University of Jerusalem. He was founder of the School of Asian and African studies and of the Israel Oriental Society. In 1928, he began his research of the language, culture, and history of the Jews of Yemen. In 1949, he did research in Aden as Yemenite Jews gathered for their evacuation to the nascent Jewish State. In 1938 1948, he served as a senior education officer in Mandatory Palestine—responsible for Jewish and Arab schools—and published books on methods of teaching the Bible and Hebrew. Goitein dedicated his version of Genealogies of the Nobles by 9th century Muslim historian Al Baladhuri, published in 1938, to fellow Hebrew University Arabist Levi Billig, who had been murdered a year earlier by an Arab assassin during the 1936 1939 Arab revolt in Palestine. From 1948, Goitein began his life's work on the Cairo Geniza documents. An especially rich geniza with a large volume of correspondence was discovered in Old Cairo containing thousands of documents dating from the 9th to the 13th centuries. As many Jews began letters and documents with the words "With the help of God," the papers reflected all aspects of everyday life in the countries of North Africa and bordering the Mediterranean. The documents included many letters from Jewish traders en route from Tunisia and Egypt to Yemen and ultimately to India. The papers were mostly written in Judeo Arabic characters. After deciphering the documents, and during his time as a professor at the University of Pennsylvania (1955 71), and the Cairo Geniza material, of which he was considered the preeminent scholar. Agnon's wife, Esther, had studied Arabic privately with Goitein while she was a student at the University of Frankfurt. When Goitein moved to Jerusalem, he and Agnon became close friends. Most of the letters are from the mid 1950s onwards, after Goitein left Israel, a move of which Agnon was highly critical. He received the National Jewish Book Award Scholarship for A Mediterranean Society Vol. IV in 1984.