Жаңа өсиеттегі Матай 6:9 аяты және «Пәктік дұға» туралы зерттеулер

Кіріспе

Жаңа Келісімнің Матай 6:9 аяты – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының алтыншы тарауындағы тоғызыншы аят және Таудағы уағыздың бір бөлігі. Бұл аят – "Пәділдемең" дұғасының бастауы, Жаңа Келісімнің ең белгілі бөліктерінің бірі.

Талдау

Бұл жолдың басында былай делінеді: «Осыдан кейін дұға жасауға үйреніңіздер». Бұл кіріспе осы дұғаны Исаның өзі емес, оның ізбасарлары айтуға арналғанын нақты көрсетеді. Бұл христиан теологиясы үшін маңызды, себебі дұғада күнәларды кешіру туралы айтылады, ал Иса күнәсіз деп есептеледі. Исаның осы нұсқауының қаншалықты нақты екені туралы пікірталас бар. Кейбір ғалымдар Исаның бұл сөздері нақты дұға емес, дұғаның қандай болуы керек екені туралы жалпы нұсқау екенін санайды. Жаңа өсиетте басқа да дұғалар келтірілген, соның ішінде Лұқа кітабындағы осыған ұқсас дұға да бар. Жаңа өсиетте Исаның шәкірттері бірнеше рет дұға еткендері айтылады, бірақ олардың осы дұғаны қолданғандары туралы ешқандай мәлімет жоқ. Францияның айтуынша, дұғаның басындағы көпше түрдегі сөз тіркесі оның жеке қайталау үшін емес, қауымдық құлшылық үшін арналғанын көрсетеді. Жаңа өсиетте де шәкірттер Құдайды атау үшін «Әке» деген сөзді қолданғаны айтылады. Бұл дұғаны тек кешірілгендер ғана оқуы керек, сондықтан ол дінге келгендерге арналған. Матайдың бұл жердегі сөздері сол кездегі еврей еңбектеріндегідей болып келеді. Лұқа 11:2-4-тегі Лұқаның дұғасында «Біздің Әкеміз» емес, тек «Әкеміз» делінеді, мұндай қолданыс сол кездегі еврей әдебиетінде кездеспеген. Матайдың «Біздің Әкеміз» дегені қарым-қатынасты сәл алыстатады және еврей сезімталдығына көбірек сай келеді. «Әке» деген сөз грек тілінде «абба» деп аударылады. Бұл балалар әкесіне айтатын сөз. Дегенмен, ересек балалар да оны қолданатын, сондай-ақ қоғамдағы кез келген үлкен еркекке деген құрметті білдіретін жалпы термин ретінде де қолданылатын. Боринг «папа» деген аударманың түпнұсқа мағынасына жақын және тура мағыналы аударма болатынын айтады. «Сенің атың қасиетті болсын» деген сөздер синагог дұғаларының бірінен, қадис дұғасынан алынған. «Қасиетті» деген грек сөзі сирек кездеседі, ағылшын тіліндегідей, көбінесе діни мәтіндерде ғана қолданылады. Ол құрметтеу, қадірлеу, сондай-ақ құлшылық ету және мақтау мағыналарын білдіреді. Яһуди дінінде Құдайдың аты өте маңызды, ал оны қадірлеу – құдайшылдықтың негізгі бөлігі. Хендриксен бұл дәуірде есімдерді жай ғана белгілер емес, объектінің табиғатын көрсететін нәрсе деп қарастырғанын атап өтеді. Сондықтан Құдайдың атын қадірлеу – Құдайды қадірлеумен тең. Бір пікір бойынша, бұл тілек Құдайға және оның бұйрықтарына бағынуды талап етеді. Грин Құдайдың атын қасиетті ету дұғадағы үш тілектің біріншісі ретінде әдейілеп қойылғанын, осылайша Құдайдың барлық нәрседен жоғары екенін көрсетуге бағытталғанын айтады. «Қасиетті» сөзі пассивтік және болашақ уақытта тұр, сондықтан осы қасиеттіліктің қалай орын алуы белгісіз. Бір түсіндірме бойынша, бұл барлық сенушілерді Құдайдың атын қадірлеуге шақыру. Бұл дұғаны эсхатологиялық деп санайтындар үшін бұл дұға емес, соңғы заманда Құдайдың күші оның атын бүкіл әлемде қадірлеуін қамтамасыз ететін шақыру болып табылады және бұл тілек қазіргі уақытқа арналған кеңес емес.

The verse opens with an instruction to pray in the manner that follows. This opening makes clear that this is not a prayer to be given by Jesus himself, rather it is one to be spoken by his followers. This is important to Christian theology as the prayer mentions forgiveness for sins, and Jesus is held to be sinless. How specific Jesus' instruction a matter of some debate. The prayer that follows has been repeated word for word billions of times, but some scholars believe that Jesus was here giving a general guideline for what prayers should contain rather than a specific prayer. That the New Testament gives other prayers, including a similar one in Luke, is one indication that different wordings are acceptable. The New Testament also reports Jesus disciples praying on several occasions, but never describes them using this prayer. The opening pronoun is plural, which France notes indicates that the prayer was likely intended for communal worship, rather than private repetition. The New Testament also makes clear that father is a title used by disciples to refer to God. Only those already redeemed should use it, and this prayer is thus for those already converted. Matthew's wording here reflects that of Jewish works of this period. Luke's very similar prayer at Luke 11:2 4 far more radically has simply Father, rather than our Father, a usage unheard of in Jewish literature of the period. Matthew's our Father makes the relationship somewhat more distant, and more acceptable to Jewish sensibilities. The word translated as father is abba. This is a somewhat informal term that would have been used by young children to address their father. However, it was a term that adult children would sometimes use, and a general term of reverence for any elder male in a community. Boring writes that papa would be a more literal translation, and be closer to the sense of the original. "Hallowed be thy name" is similar to a portion of the synagogue prayer known as the Qaddish. The Greek word for hallowed was a rare one, and like the English term almost only found in a Biblical context. It means to honour or revere, but also to worship and glorify. In Judaism the name of God is of extreme importance, and honouring the name central to piety. Hendriksen notes that in this era names were not simply labels, but were seen as true reflections of the nature of the object. Thus revering God's name is the equivalent of revering God. One view is that this petition is thus calling for obedience to God and to His commands. Green argues that the hallowing of God's name is deliberately the first among the three petitions in the prayer, in order to reassert the primacy of God over all other things. Hallowed is in the passive voice and future tense, which makes it unclear how this hallowing is meant to occur. One interpretation is that this is a call for all believers to honour God's name. For those who see the prayer as primarily eschatological the prayer is instead a call for the end times when God's power will ensure his name is universally honoured, and that this petition is not necessarily advice for the present.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Glossa Ordinaria: Өзінің басқа құтқарушылық нұсқаулары мен илаһи сабақтарының арасында, сенушілерге берген кеңестерімен қатар, ол бізге қысқа сөздермен дұға етудің үлгісін көрсетті; осылайша, ол бізді осы дұғаның тез қабыл етілетініне сендіреді, себебі ол бізді осылай қысқа ғана дұға етуге шақырады.