Кіріспе
Жаңа Келісімнің аяты; Иеміздің дұғасының бөлігі. Матай 6:11 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының алтыншы тарауындағы он бірінші аят және Таудағы уағыздың бір бөлігін құрайды. Бұл аят – Иеміздің дұғасының үшінші бөлігі, барлық Жаңа Келісімнің ең танымал бөліктерінің бірі. Бұл қысқа аятта Құдайға төртінші тілек айтылады.
Matthew 6:11 is the eleventh verse of the sixth chapter of the Gospel of Matthew in the New Testament and forms part of the Sermon on the Mount. This verse is the third one of the Lord's Prayer, one of the best known parts of the entire New Testament. This brief verse contains the fourth petition to God.
Түсіндірме
Бұл аятты түсіндірудің бірнеше жолы бар, негізінен epiousios сөзінің нақты аудармасы белгісіз болғандықтан. Алғашқы сөз ἐπιούσιος (epiousios), көбінесе "күнделікті" деп сипатталады, және ол ежелгі грек әдебиетінің барлығында тек Иеміздің дұғасында ғана кездеседі. Бұл сөз – дерлік бір рет қолданылған сөз (hapax legomenon), ол тек Луқа мен Матайдың Иеміздің дұғасы нұсқаларында ғана кездеседі, ал басқа грек мәтіндерінде жоқ. Жаңа өсиеттегі басқа да бірнеше терминдер "күнделікті" деп аударылады, бірақ олардың бәрі осы мағынада қолданылмаған гемеранға (ἡμέραν, "күн") сілтеме жасайды.
Тағам
Жаңа өсиет заманында нан ең маңызды тағам болған, әсіресе Иса Тау уағызында жиі айтқан кедей және мұқтаж халықтың арасында. Нан диетаның маңызды бөлігі болғандықтан, осы терминді жай ғана тағам деп аудару заманауи түсінікке жақын болуы мүмкін. Борингтің пікірінше, басқа да метафоралық мағыналары болуы мүмкін, бірақ нанның осы негізгі мағынасы – күнкөріс, әрқашан осы аятта оқылған. "Күнделікті" түсіндіруді алғаш қабылдағандарға Vetus Latina қолжазбалары, Иоанн Златоуст, Ниссалық Григорий және Мопсуэстиялық Феодор кіреді. Иероним Матфейді аудармағанда, Лұқадағы уағыздағы сол сөзді аударғанда quotidianum аудармасын қолданды. Католик литургиясында Quotidianum термині стандартты терминге айналды, себебі Раббыңның дұғасы Вульгатадан бұрынғы аударманы пайдаланған. Бұл түсініктегі бір мәселе – Матай 6:31 аятында Иса шәкірттеріне тағам сияқты нәрселерге алаңдамау керектігін айтады. Реймонд Э. Браун дұғаның қалған бөлігі анық метафоралық және эсхатологиялық болғандықтан, нақты түсіндіруді қабылдамайды, ал нан сұрау орынсыз. Барклей М. Ньюменнің 2010 жылы Біріккен Киелі кітап қоғамдары басылып шыққан «Жаңа өсиеттің қысқаша грек-ағылшын сөздігінде» келесі жазба бар: ἐπιούσιος, ον (εἰμί) мағынасы күмәнді, бүгінгі күн үшін; алдағы күн үшін; тіршілік үшін қажет. Сондықтан бұл сөзді ἐπί (epi) префиксінен және εἰμί (eimi) етістігінен шығарады, соңғысынан οὐσία (ousia) сияқты сөздер туындайды, оның мағыналары «Грек-ағылшын сөздігінде» көрсетілген. «Күнделікті» аудармасы ең көп таралған. Уильям Хендриксеннің айтуынша, баламалы оқылымдарды қолдайтын нақты дәлелдер болмаса, оқырманға таныс дәстүрлі аударманы тастаудың қажеті жоқ. Оның айтуынша, «күнделікті» деген сөз «тіршілік үшін қажет» және «алдағы күн үшін» деген мағыналарға жақын, бұл мағыналар ғалымдар арасында ең танымал.
ἐπι|ούσιος, ον (εἰμί) of doubtful meaning, for today; for the coming day; necessary for existence It thus derives the word from the preposition ἐπί (epi) and the verb εἰμί (eimi), from the latter of which are derived words such as οὐσία (ousia), the range of whose meanings is indicated in A Greek English Lexicon. Daily remains the most common translation. William Hendriksen observes that, without any real proof for alternate readings, there is no need to abandon the traditional translation that readers are familiar with. "Daily", he says, is also quite close to both the "necessary for survival" and "for the coming day" meanings, which are the most popular among scholars.
Эсхатологиялық
Бұл тармақты сондай-ақ эсхатологиялық контекстте қарастыруға болады. "Епиосий" сөзін "ертеңгі нан" немесе "келешек нан" деп аударуға болады. Иероним де осы аударманы мүмкіндік ретінде ұсынады. Құдайдың Мысырдан шығу кезінде израильдіктерге берген маннасы, адалдар соңында Құдайдан күте алатын сыйлықты білдіруі мүмкін. Осылайша, бұл дұға жаңа эсхатологиялық шығуға шақыру болуы мүмкін.
Чиркесі аталарының түсініктемелері
Августин: Сондықтан, бұрынғы тілектерде сұралған осы үш нәрсе осы дүниеде басталады және біздің қабілетімізге қарай бізде арта түседі; бірақ соңғы өмірде, біз үміттенгендей, олар мәңгілік толықтықпен ие болады. Ал қалған төрт тілекте біз мәңгілік нығметтерге қол жеткізу үшін қажетті уақытша нығметтерді сұраймыз; нан, ол кезегімен келесі тілек, қажеттілік.