Кіріспе

Мина муниципалитеті (Филиппин, Илоило провинциясы) – Филиппиннің Илоило провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 24 042 адамды құрайды.

Испанияның отарлауы (15211898)

1870 жылға дейін Мина бұрын Пототанның қарамағындағы Баррио Мантугауи деп аталатын. 1864 жылдың 20 маусымында осы барионың ықпалды азаматтары мен тұрғындары Висаяның генерал-квартирмейстеріне осы барионы Пототаннан тәуелсіз жаңа қалаға көтеруді ресми түрде өтінді. Аталған барионы пуэблоға көтеру туралы өтініштің себептері: 1) қала мен барио арасындағы үлкен қашықтық; 2) сол кезде аталған барионың тұрғындары қажетті күндері мессаға қатысу үшін Пототанға баруда қиындықтарға тап болды; 3) барио тұрғындарының бірі қандай да бір жұқпалы ауруға шалдығып, жандары үшін Ақпараттық май жағу рәсімін алмай қайтыс болды. Бұл барионың көптеген тұрғындары католик болғандықтан, шіркеудің үйреткеніндей діни рәсімдерді қабылдау және бата алу маңызды болды. 4) Тағы бір мысал, бала туғанда ауырлап қайтыс болған әйелдер соңғы діни рәсімнен өту мүмкіндігіне ие бола алмады, ал 5) олардың нәрестелері шомылдыру рәсімінен өтпей қайтыс болды. Осы себептерге байланысты, олар оның ризашылығын тілеп, мақұлдауын сұрады. 1864 жылдың 30 шілдесінде Пототанның діни қызметкері мен князьдері Илоилоның саяси-әскери үкіметіне мыңнан астам салық төлеушілердің және он алты Барангай басшысының эскиздері мен тізімдерін ұсынып, Барио Мантугауиді қалаға көтеру қажеттігін хабарлады. Сондай-ақ, осы өтінішті Филиппиннің генерал-губернаторының қарауына жеткізуді сұрады. Осы қала құрылған кезде көптеген даулар туды. Мольтоның бір бөлігі болуға тиіс басқа бариолар, шекаралар және "трибутос" салық төлеушілер туралы пікірталастар негізгі мәселе болды. Баррио Паранганин ел Майя Талароканмен біріктіріліп, енді Толарукан аталды және Мольтоның бір бөлігі болды. Пототан мен Джаниуай муниципалитеттерінің Талароканның юрисдикциясы үшін болған дауы кешіктірді. 1868 жылдың 20 қаңтарында сол кездегі Висаяның саяси-әскери губернаторы бұйрық шығарды, онда осы округтегі полиция күштерінің капитаны Дон Эваристо Фернандеске тиісті шекараларды зерттеу тапсырылды. Сауалнама аяқталғаннан кейін Мантугауи мен Джаниуай арасындағы шекараға қатысты ұсынысқа Джаниуай шіркеуінің діни қызметкері Фр. Мигель Клоро қарсылық білдірді, сондықтан бекітілуі кешікті. 1869 жылдың 30 наурызында Яро епискобы осы провинцияның заңгері Дон Хуан Манзано и Вазкесті тағайындады және "Пуэбло де Мольто" деп аталатын жаңа қала құру үшін ресми шекараларды белгілеу жөніндегі комитет құруға міндеттеді. Комитетте Пототан мен Джаниуайдың діни қызметкерлері, сондай-ақ Мантугауи бариосының басшылары болды, олар Джаниуай шіркеуінің діни қызметкерінің қарсылығына қатысты іс бойынша да жұмыс істеді. Бұл комитеттің тағы бір маңызды міндеті - Мольтоның жаңа қаласы мен оның құрамына кіретін бариолардың орналасқан жерін анықтау және көрсету, сондай-ақ қоғамдық ғимараттар үшін жерді белгілеу болды. 1870 жылдың 5 сәуірінде комитет аталған округтің саяси-әскери губернаторына "Пуэбло де Мольто" шекарасының соңғы есебін ұсынды. 1870 жылдың 1 шілдесінде генерал Карлос Ма. Де ла Торренің Жоғарғы үкіметі жаңа қаланың шекарасын және белгілерін белгілеп, оны "Пуэбло де Мина" деп атады. Ол кезде жаңа приходты құру үшін қажетті талаптар, мысалы шіркеу, діни қызметкердің үйі, монастырлық мектеп, сот, муниципалитет құрылысы толық орындалмағандықтан, ешқандай діни қызметкер тағайындалмады. 1873 жылдың 30 шілдесінде барлық талаптар орындалғаннан кейін, Республика Үкіметі бекіткен жаңа Мина қаласын толыққанды приход етіп құру туралы жарлық шығарылды. Жаро епискобы арқылы құрылған епархия жаңа Мина қаласындағы алғашқы діни қызметкер болуға испандық діни қызметкер Тибурсио Касбресананы тағайындады. Мина приходіне "Nuestra Sra. Del Pilar" немесе "Біздің Пиллер ханым" деген ресми атақ берілді.

Американы отарлау (18981946)

Америкалықтар Филиппиндегі үкімет құрылымын оккупацияның басында өзгертті. 1903 жылдың 4 сәуірінде Илоило провинциясының 50 қаласы 719 нөмірі заң қабылдануымен 17 қалаға дейін азайтылды. Дингел және Мина қалалары, сондай-ақ басқа да көршілес бариолар Пототан қаласының басқаруына берілді. Мина Пототанның "аррабал"ы болды, ол кезде өзінің шіркеуі болғандықтан ең ірі "аррабал" деп есептелді. Бірақ Мина тұрғындары Әйелдердің Құдай анасының мерекесін тойлауды жалғастырды.

Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Минада жапондық оккупацияның ықпалы да сезілді, сондықтан үш жыл бойы Минадағы Абат ауылындағы шіркеу Мина приходінің орны болды, онда 12 қазандағы Құтырушы Марияның мерекесі әр жыл сайын миссамен тойланды. Азаттыққа қол жеткеннен кейін, приход бастапқы орнына – қала алаңына қайта оралды. 1947 жылы приходтың діни қызметкері, приходтағы халықтың экономикалық жағдайының қиын екенін байқағаннан кейін, 30 желтоқсанға дейін 12 қазандағы діни мерекені ауыстырды. Бұл өзгерістің мақсаты – приход мүшелеріне лайықты және қуанышты мереке тойлауға мүмкіндік беру болды. Екі жыл бойы діни іс-шаралар мен мерекелер 30 желтоқсанда өткізілді, содан кейін мереке күні бастапқы күніне қайтарылды, Испаниядағы осы мереке тойлануымен бірге. Осыдан бері Мина қаласы жыл сайын 12 қазанда діни мереке тойлайды. Минада тұратын жергілікті көшбасшылар тобы Минаны Пототаннан тәуелсіз қала ретінде бөлу туралы петиция жасады. 1964 жылдың 1 қазанында сол кездегі президент Диосдадо Макапагал Мина муниципалитетін құратын №106 жарлыққа қол қойды. Минаның муниципалитет мәртебесі даулы болды. Сол кездегі сенатор Эммануэль Пелаезтің шағымы Жоғарғы Сотқа жетті. Бұл президент Диосдадо Макапагалдың Мина муниципалитетін құру туралы жарлық шығаруымен байланысты болды, Пелаез бұл жарлықты конституцияға қайшы деп тапты. Муниципалитет құру Конгресте қабылданған заң жобасы арқылы жүзеге асырылуы керек. Президент Макапагалдың №106 жарлығының заңдылығы күмәндалған. Нәтижесінде Жоғарғы Сот Пелаездің пайдасына шешім шығарып, Минаны Пототанның қалалық айманы ретінде қайтаруға бұйырды. Оның тәуелсіз муниципалитет ретіндегі өмірі қысқа болды, тек 14 ай ғана, 1965 жылдың 1 қаңтарынан 1966 жылдың 18 ақпанына дейін. 1968 жылы Мина муниципалитетін құру туралы №16661 заң жобасын Илоило облысының төртінші округінің конгрессмені Рикардо И. Ладридо жазды және ұсынды. 1968 жылдың 9 қыркүйегінде №5442 заң қабылданды, Мина Илоило облысының муниципалитеті деп жарияланды. 1969 жылдың 11 қарашасында жаңадан құрылған қала үшін арнайы сайлау жалпы (президенттік) сайлаумен бірге өтті. 25 жастағы заңгер Артур Д. Дефенсор алғашқы сайланған муниципалитет мэрі болды.

География

Мина провинцияның орталық бөлігінде орналасқан. Ол Илоило қаласынан шалқақтап жатыр. Минаның жалпы жер аумағы 4340 гектарды құрайды және 22 барангайдан тұрады. Көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысатындықтан, оның жер аумағының 97% ауылдық болып саналады.

Демография

2020 жылғы санақта Мина, Илоилоның халқы 24 042 адамды құрады, халық тығыздығы .

Экономика

Тұрғындардың басты табыс көзі – күріш шаруашылығы. Азаматтардың бір бөлігі шошқа өсіру/майлау, құс шаруашылығы және шағын бизнес кәсіпорындары сияқты күнкөріс жобаларымен айналысады.