Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Pelargonium radens, қабыршақты жапырақты пеларгония – Pelargonium туысының бір түрі. Ол Pelargonium crispum және Pelargonium tomentosum түрлерімен бірге Pelargonium туысының ішкі туысы болып табылады.
Сипаттама
Пеларгония раденсі - мәңгі жасыл, көп жылдық өсімдік, биіктігіне дейін өседі. Оның терең тілімделген, үшбұрышты, иісті сұр жасыл жапырақтары бар және жазда шағын қызғылт-күлгін гүлдері шоғырланып гүлдейді, одан кейін кішкентай, бұйраланған құйрықтары бар қоңыр түйіндер пайда болады. Бұл өсімдік Оңтүстік Африканың оңтүстік және шығыс Кейп аймақтарынан шыққан, ол шатқалдарда немесе тіршіктерде, өзендердің жанында немесе тау беткейлеріндегі бұталар арасында өседі.
Этимология
Пеларгония грекше πελαργός (пеларгос) сөзінен шыққан, ол "лелек" деген мағынаны білдіреді. Пеларгонияның тағы бір аты – жемісінің пішініне байланысты "лелек мұны" деп аталады. "Раденс" – жалпақ, тікенді жапырақтарын сипаттайды.
Өсімдіктер және будандар
Пеларгония раденсінің бірнеше сорттары мен гибридтері бар. Олардың ішінде:
Pelargonium 'Lara Candy Dancer' A rose scented variety. The flowers are less marked than the species. AGM
Pelargonium 'Crowfoot' A minty rose scented variety. Pelargonium 'Dr Livingstone' (Synonym 'Skeleton Rose') A rose scented variety with less dissected leaves that the species. Pelargonium 'Radula' A rose scented variety. Often thought of as a synonym of the species or a named clone. Pelargonium 'Red Flowered Rose' A reddish pink flowered variety that could be a hybrid between one of the other rose scented species. Pelargonium 'Graveolens' (Synonym P. × asperum) A rose scented hybrid between Pelargonium capitatum and P. radens. This hybrid is the most commonly used pelargonium in the perfume industry.
Пеларгония 'Лара Кенди Дансер' – гүлдері түріне қарағанда нашар белгіленген, раушаным иісті сорт. AGM
Пеларгония 'Crowfoot' – жалбыз тәрізді раушаным иісті сорт.
Пеларгония 'Dr Livingstone' (синонимі 'Skeleton Rose') – түріне қарағанда жапырақтары аз тілімделген, раушаным иісті сорт.
Пеларгония 'Radula' – раушаным иісті сорт. Көбінесе түрдің синонимі немесе атаулы клоны деп есептеледі.
Пеларгония 'Red Flowered Rose' – қызғылт-қызыл гүлді сорт, ол басқа раушаным иісті түрлердің бірімен гибридтесу нәтижесі болуы мүмкін.
Пеларгония 'Graveolens' (синонимі P. × asperum) – Pelargonium capitatum және P. radens арасындағы гибрид, раушаным иісті. Бұл гибрид парфюмерия индустриясында ең көп қолданылатын пеларгония.
Pelargonium 'Lara Candy Dancer' A rose scented variety. The flowers are less marked than the species. AGM
Pelargonium 'Crowfoot' A minty rose scented variety. Pelargonium 'Dr Livingstone' (Synonym 'Skeleton Rose') A rose scented variety with less dissected leaves that the species. Pelargonium 'Radula' A rose scented variety. Often thought of as a synonym of the species or a named clone. Pelargonium 'Red Flowered Rose' A reddish pink flowered variety that could be a hybrid between one of the other rose scented species. Pelargonium 'Graveolens' (Synonym P. × asperum) A rose scented hybrid between Pelargonium capitatum and P. radens. This hybrid is the most commonly used pelargonium in the perfume industry.
Қолданылуы
Дәстүр бойынша жеуге жарамды жапырақтары желелерге және шөп шайларына хоштандыру үшін қолданылған. Жапырақтары мен гүлдерінен алынған эфир майы тамаққа дәм беру және қоспа ретінде коммерциялық түрде пайдаланылады (герань майы, раушан герань майы). АҚШ-тың FDA мекемесі бұл эфир майын азық-түлікке шағын мөлшерде қосылғанда "Қауіпсіз деп мойындалған" деп санайды. Пеларгония раденсі үй өсімдігі ретінде қолданылады. Одан әрі, мысалы, Солтүстік Америкада USDA 10-11 төзімділік аймақтарында сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Көбейту тұқымдар және сабақ кесінділері арқылы жүзеге асырылады.