Сахара халық қаһарманы: Эль Уали Мустафа Саид өмірі мен күресі
El-Ouali Mustapha Sayed
Ел Уали Мұстафа Саид – Сахрауи ұлттық қозғалысының басшысы, ПОЛИСАРИО фронтының негіз қалаушысы. Өмірі, күресі және Сахрауи Араб Республикасы тарихы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сахаралық президент 1976 жылы
Сахаралық халық тобы
Sahrawi President in 1976
the Sahrawi folk group
Эль Уали Мустафа Саид (El Uali, El Wali, Luali немесе Lulei; الوالي مصطفى السيد; 1949 – 9 маусым 1976) – Сахаралық ұлтшыл көшбасшы, Полисарио фронтының негізін қалаушылардың бірі және екінші бас хатшысы.
El Ouali Mustapha Sayed (also known as El Uali, El Wali, Luali or Lulei; الوالي مصطفى السيد
; 1949 – 9 June 1976) was a Sahrawi nationalist leader, co founder and second Secretary General of the Polisario Front.
Жастық шағы мен шыққан тегі
Эль Оуали 1949 жылы Испанияның шығыс Сахарасындағы немесе Мавританияның солтүстігіндегі сахаралық көшпелілер тірегінде дүниеге келді. Кейбір дереккөздер оның туған жерін Бир Лехлу деп көрсетеді, бұл орын Полисарио майданы үшін Сахара Араб Демократиялық Республикасының (САДР) жарияланғандығымен байланысты символдық мәні бар. Оның ата-анасы кедей болған, әкесі мүгедек еді. Сол жылы Сахарадағы қатыгез құрғақшылық пен Ифни соғысының салдарынан отбасы сахаралықтардың дәстүрлі бедуин өмір салтынан қол үзді және 1950 жылдардың аяғында Тан Танға (қазіргі Марокконың оңтүстігі) жақын жерге қоныстанды.
El Ouali was born in 1949 in a Sahrawi nomad encampment somewhere on the hammada desert plains in eastern Spanish Sahara or northern Mauritania; some sources give his place of birth as Bir Lehlou, a location that is symbolic for the Polisario Front, for being the place of the proclamation of the Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR). His parents were poor and his father disabled, and with the sum of the severe drought on the Sahara that year, and the consequences of the Ifni War, the family had to abandon the traditional bedouin lifestyle of the Sahrawis, settling near Tan Tan (nowadays southern Morocco) at the late 1950s.
Полисарио майданы
Ел Оуали Испанияның сол кездегі Испандық Сахарадағы отаршылдық үкіметінен көріне түсті алаңдады, және ол ешқашан «Харакат Тахрир» қозғалысына қатыспаса да, Земла интифадасы туралы жаңалық оған терең әсер етті. Полисарио құрылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Эль Оуали мен Брахим Гали 1973 жылғы 20 мамырда Эль Хангаға шабуыл жасады (Эль Ханга – шөлдегі испандық әскери бекеті), бұл Полисарио майданының алғашқы қарулы әрекеті болды. Эль Оуали мен тағы бір жауынгер қысқа мерзімге тұтқындалды, бірақ Гали басқарған қалған жасақ нашар дайындалған испан әскерлерін жеңген кезде қашып құтылуға үлкерді. Хангаға жасалған шабуылдан кейін, Полисарио қару-жарақ және жабдық жинаған оқшауланған нысаналарға ұқсас шабуылдар жасады, содан кейін толыққанды партизандық соғысқа қатыса алды. 1974 жылдың сәуір айында Эль Уали Ливияның Бенгази қаласында өткен Панафрикалық жастар қозғалысының мәжілісіне қатысқан Полисарио делегациясын басқарды. 1974 жылдың тамызында Эль Уали Полисарионың бас хатшысы болып сайланды, Брахим Галиді осы лауазымнан алмастырды. 1974-1975 жылдары Полисарио майданы елдегі шөлді аймақтың бақылауын бірте-бірте өз қолына алып, елдегі ең маңызды ұлтшыл ұйымға айналды. 1975 жылға қарай Испания ірі жағалау қалаларына шегінуге мәжбүр болды және билікті беру туралы келіссөздерді көңілі толмастан қабылдады. Осы кезде Полисарио шамамен 800 жауынгер мен белсендіден тұратын салыстырмалы түрде шағын ұйым болып қала берді, бірақ оған үлкен симпатия білдіретін желілердің көптеген өкілдері қолдау көрсетті. Александр Мехди Беннунаның «Héros Sans Gloire» кітабында айтылғандай, Эль Оуали Марокконың азаттық армиясының мүшесінің ұлы болған. Ол Мароккодағы студенттер одағының (UNEM) мүшесі болды және Мохамед Беннуна оны «Танзимге» (Ұйым немесе Құрылым) қосылуға шақырды, ол Хасан II монархиясын құлату мақсатымен құрылған араб ұлттық және социалистік ұйым болды және Сирия, Ливия және Алжирден қолдау алды. Эль Уали Ливияда оқыды, ал оның ұстазы «Немри» есімді адам болды. Беннуна Махмуд пен Немридің қазасы, сондай-ақ Танзим мен Алжир арасындағы қарым-қатынастың өзгеруі Полисарио майданының құрылуына әкелді деп мәлімдейді. Беннуна мұны Мароккодағы қарулы төңкеріс және Марокко үкіметіне қарсы саяси оппозицияның бір бөлігі деп санайды.
El Ouali grew increasingly disturbed by the oppressive Spanish colonial rule over what was then known as Spanish Sahara, and although never involved with the Harakat Tahrir, news of the Zemla Intifada made a deep impression on him. Days after the POLISARIO's foundation, El Ouali and Brahim Gali led a group of six poorly armed guerrillas in the 20 May 1973 El Khanga raid, the first armed action of the Polisario Front (El Khanga was a Spanish military post in the desert). El Ouali and another fighter were briefly captured, but they managed to escape when the remaining patrol headed by Gali overran the ill prepared Spanish troops. The Khanga strike was to be followed by similar attacks on isolated targets, in which the POLISARIO gathered weapons and equipment, until they were finally able to enter into full scale guerrilla warfare. In April 1974, El Uali headed the POLISARIO delegation that took part in the Pan African Youth Movement meeting in Benghazi, Libya. In August 1974, El Uali was elected secretary general of the Polisario, replacing Brahim Gali on the post. In 1974–75 the Polisario Front slowly seized control over the desert countryside, and quickly became the most important nationalist organization in the country. By 1975 Spain had been forced to retreat into the major coastal cities, and reluctantly accepted negotiations on the surrender of power. At this point, the Polisario remained a relatively small organization of perhaps 800 fighters and activists, although supported by a vastly larger network of sympathizers. According to claims by Alexander Mehdi Bennouna in his book Héros Sans Gloire, El Ouali was the son of a member of the Moroccan Army of Liberation. Allegedly, he was a member of Union National des Étudiants Marocains (UNEM), the students union in Morocco and was recruited by Mohamed Bennouna to join the "Tanzim" (The Organisation or the Structure), an Arabic nationalist and socialist organization which was created to overthrow the monarchy under Hassan II and obtained support from Syria, Libya, and Algeria. El Ouali was supposedly trained in Libya and his mentor was a man named "Nemri". Bennouna claims the death of Mahmoud and Nemri, as well as the fluctuating relationship between Tanzim and Algeria led to the creation of the Polisario Front. Bennouna personally views this as part of the armed revolution in Morocco and of the political dissidence against the Moroccan regime.
Шөгеру мен соғыс
1975 жылдың соңында Марокко мен Мавританияның Батыс Сахараға бірлесіп басып кіргенінен кейін, және Марокконың сахаралық босқындар колонналарына жасаған әуе шабуылдарынан соң, Эль Уали оларды Алжирдің Тиндуф босқындар лагеріне қашқындыққа шығарды. Сол жерде, Полисарионың бас хатшысы ретінде ол Сахрау Араб Демократиялық Республикасын құруға төрағалық етті. Сахаралық республика 1976 жылы Тиндуф босқындар лагерінде орналасқан 50 000 – 60 000 адамды қамтитын үкіметке айналды. Осы кезде Алжир мен Ливия қолдауымен Полисарио майданы Марокко мен Мавританияға қарсы партизандық соғысты күшейтті. Марокко мен Мавританияның әскері мен қару-жарағы айтарлықтай көп болды, олардың көп бөлігі француз және испандық шығу тегінде болды. Полисарио партизандарының әдеттегі тактикасы – Тарфая, Амгала немесе Гельта-Земмурдегі марокколық әскери бекеттер сияқты әскери нысандарға, немесе Бу Кра фосфат конвейері, Зуэрат темір кендері және Мавритания темір жолы сияқты экономикалық нысандарға шабуыл жасаудан тұрды. Барлық есептер бойынша, Эль Уали өте харизматикалық болды және босқындар лагерінде жиі қоғамдық сөздер жасады. Ол лагерьге келген шетелдік журналистермен жиі кездесіп, сахаралықтардың күресін жариялаудың маңыздылығын мойындады. Ол әскерлерімен бірінші қатарда күресуге дағдыланғаны үшін отандастары арасында кең құрметке ие болды, бірақ бұл ақырында өлімге әкелетін шешім болып шықты.
After the joint Moroccan–Mauritanian invasion of Western Sahara in late 1975, and the Moroccan air raids on Sahrawi refugees columns in the desert, El Ouali escorted them into exile in the refugee camps of Tindouf, Algeria. From there, as the secretary general of Polisario he presided over the establishing of the Sahrawi Arab Democratic Republic. The Sahrawi republic effectively became the government of some 50,000–60,000 people in 1976, housed in the Tindouf refugee camps. At that point, the Polisario Front, backed by Algeria and Libya, reinforced a guerrilla war against Morocco and Mauritania, who had substantially larger forces and armament, mostly from French and Spanish origin. The usual tactic of the Polisario guerrillas consisted in raids (sometimes of hundreds of km) on military objectives like Moroccan military posts on Tarfaya, Amgala or Guelta Zemmur, or economic objectives, as the Bou Craa phosphate conveyor belt, the Zouerat iron mines and the Mauritania Railway. By all accounts, El Ouali was intensely charismatic, and often made public speeches in the refugee camps. He frequently met with foreign journalists visiting the camps, acknowledging the importance of publicizing the Sahrawi struggle. He was widely respected by his compatriots for his habit of fighting at the front line with his troops, although this would ultimately prove a fatal choice.
Жарыста қайтыс болғандар
1976 жылғы 9 маусымда Эль Уали Мавританияның астанасы Нуакшотқа жасалған ірі Полисарио шабуылынан қайтып келе жатып, басына шрапнель тиіп қаза тапты. Олар президенттік сарайды бомбалаған болатын. Шегіну кезінде, Мавритания әскерлері, бронетранспортты машиналар мен авиациямен қуыла жөнелгенде, Оуалимен бірге болған топ негізгі колоннадан бөлініп, астананы сумен қамтамасыз ететін су құбырын жою мақсатымен Бенишабқа (Нуакшоттан солтүстікке шамамен 100 км қашықтықта) бет бұрды. Басқа дереккөздер келесі шайқас Ақжойттың солтүстігінде болғанын мәлімдейді, және ол әлі де сол жерде жатыр. Оның Бас хатшы лауазымын Махфуд Али Бейба уақытша міндетін атқарды, ал 1976 жылғы тамызда Полисарионың III жалпыхалықтық съезінде оны Мохаммед Абделазиз ауыстырды.
On 9 June 1976 El Ouali was killed by a shrapnel piece through the head returning from a major Polisario raid on the Mauritanian capital, Nouakchott, in which they bombarded the Presidential palace. In the retreat, pursued by Mauritanian troops, armored vehicles and aviation, a group with Ouali separated from the principal column, going to Benichab (about 100 km north of Nouakchott) with the intention of destroying the water pipeline that supplied the capital. Other sources claim that the subsequent combat took place north of Akjoujt. where it still lies. His position as Secretary General was briefly assumed in an interim capacity by Mahfoud Ali Beiba, who was then replaced by Mohammed Abdelaziz at the Polisario's III General Popular Congress in August 1976.
Эпонимдер
Эль Уали Мустафа Саид арнайы мектебі, Куба мемлекеттік білім беру мекемесі, Гавананың Марианао ауданында орналасқан. Шаһид Ел Вали Мостафа әскери мектебі, Сахрауи әскери мекемесі, Сахрауи босқындар лагерінде, Алжирдің Тиндуф провинциясында орналасқан.
El Uali Mustapha Sayed Special School, Cuban public educational institution, located in Marianao, Havana. Martyr El Wali Mostapha Military School, Sahrawi military institution, located in the Sahrawi refugee camps, Tindouf province, Algeria.
Монеталар
Эль Оуали бейнесі 1997 жылы Батыс Сахараның 40 000 сахара песетасынан шығарылған 2 алтын монетада бейнеленген. Бір монетаның салмағы 15,5 грамм, тазалығы 1000-нан 900, соғылған монета саны: 90 дана, екінші монетаның салмағы 15,52 грамм, тазалығы 1000-нан 999, соғылған монета саны: 10 дана, сапасы – түйірленген (proof). Екі монетада да Эль Оуали Симон Боливармен бірге бейнеленген және Батыс Сахара мен Венесуэла арасындағы 15 жылдық достықты еске алу мақсатында соғылған.
El Ouali image appears on 2 Gold coins of 40,000 Sahrawi Pesetas of Western Sahara minted in 1997. One coin weighs 15.5 grams, purity 900 out of 1,000, Mintage: 90 Pieces, the other coin weighs 15.52 grams, purity 999 out of 1,000, Mintage: 10 Pieces has a Proof quality. Both coins depict El Ouali alongside of Simon Bolivar and were minted to commemorate 15 years of friendship between Western Sahara and Venezuela.
Музыка
Сахроуидің дәстүрлі музыка тобы "Шахид әл Хафед Буйема" оның шайқаста қаза болғаннан кейін дереу "Шахид әл Уали" деп атын өзгертті.
The Sahrawi traditional music group "Shahid El Hafed Buyema" changed their name to "Shahid El Uali" shortly afterwards his death in combat.
Ұлттық мерекелер
Сахаралық босқындар Ел Уалиді Ұлттың әкесі деп құрметтейді, ал шөлде оның құрметіне қарапайым тас ескерткіш орнатылған. Оның қайтыс болған күні, 9 маусым, шейіттер күні деп жарияланды – тәуелсіздік үшін күресте қаза тапқан барлық сахаралықтарды құрметтейтін республика мейрамы. Мавританияда президент Мохтар Ульд Дадда 9 маусымды Мавритания қарулы күштерінің күні деп жариялаған.
El Ouali is revered as a Father of the Nation by the Sahrawi refugee population, and there is a simple stone memorial built to his honour in the desert. The day of his death, 9 June, has been declared The Day of the Martyrs, a holiday of the republic that honors all Sahrawi victims in the war for independence. In Mauritania, the 9 June was declared by President Mokhtar Ould Daddah the day of the Mauritanian Armed Forces.