Кіріспе

Американдық социолог Эрих Гуд – девианттық әлеуметтану саласында маманданған американдық ғалым. Ол осы сала бойынша, сондай-ақ нақты бұрмаланған құбылыстар туралы көптеген кітаптар жазған. Ол Нью-Йорк штатының Стони-Брук қаласындағы мемлекеттік университетінде профессор болды.

Өмірбаян

Гуд 1960 жылы Оберлин колледжінде бакалавр, ал 1966 жылы Колумбия университетінде социология ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ол Колумбия, Нью-Йорк, Флорида Атлантикалық университеті, Солтүстік Каролина университеті және Иерусалимдегі Еврей университетінде оқытумен айналысты. Қазіргі уақытта ол Нью-Йорк штатының Stony Brook қаласындағы мемлекеттік университетінің зейнеткер профессор. Сондай-ақ, ол Мэриленд университетінде дәріс оқиды. Гуд девианттылыққа конструкциялық көзқараспен келеді. Оның пікірінше, мінез-құлық девиантты болып есептелетіні тек қана қоғам оны солай қабылдаса ғана мүмкін. Мінез-құлықты девиантты деп жіктеуге қатысты кең ауқымды әлеуметтік факторлар зерттеуге лайықты тақырып болып саналады. Оның зерттеулері девиантты жеке тұлғаларға (және мінез-құлыққа), сондай-ақ осы мінез-құлықты девиантты деп жіктеуге қатысатын жеке тұлғалар мен топтарға бағытталған. Әлеуметтанушы ретінде Гуд ешқандай мінез-құлықты "жаман" немесе "зұлым" деп бағаламайды және девианттылықты қоғамның оны девиантты деп қабылдауына толығымен тәуелді тақырып деп санайды. Осы көзқарас бойынша, белгілі бір мінез-құлық бір қоғамда девиантты, ал екіншісінде қалыпты болып көрінуі мүмкін. Бұл эссенциализм көзқарасымен қарама-қайшы келеді, ол мінез-құлықтың "шын мәнінде" девиантты немесе "ешқандай девиантты емес" екенін айтады және әлеуметтанушының міндеті осы мәселедегі шындықты анықтап, баяндау болып табылады, ал қоғамның сенімдері көбінесе маңызды емес. Гудтың конструкциялық аясында "девианттылықтың" бір мысалы нақты мінез-құлықтан толығымен бөлек, тек әлеуметтік құрылым ретінде болуы мүмкін. Басқаша айтқанда, өмірде болмаған құбылысқа жауап ретінде қызықты әлеуметтанулық мінез-құлықты тудыратын "құбылмалы девианттылық" болуы мүмкін. Қазіргі заманда шайтандық ритуалдық зәбірлеу осыған мысал, ал ежелгі замандағы сиқыршылық аулау осыған ұқсас жағдай. Бұлар көбінесе "моральдық паника" деп аталады және Гуд оларды девианттылықты зерттеу үшін жарамды (немесе тіпті идеалды) тақырып деп санайды. Эрих Гуд "моральдық паника" тұжырымдамасын зерттеуімен және ашып көрсетуімен белгілі. Ол әлеуметтік девианттылықты зерттеуде "залалды азайту" тәсілін қолданады. Бұл міндеттеме зерттеліп отырғандар туралы құндылықтық бағалаулар жасамай немесе эссенциалистік талаптар қоймай әлеуметтік зиянды азайтуға бағытталған. Гуд 2002 жылы жарияланған мақаласында 1980-ші жылдардағы Семіздікті қабылдау жөніндегі ұлттық қауымдастырығы (NAAFA) бойынша жүргізген зерттеуінің қатысушыларымен кездейсоқ жыныстық қатынасқа түскенін мойындағаннан кейін әлеуметтану қауымдастығында сынға ұшырады. Мұндай мінез-құлық зерттеушілер үшін әдетте этикалық емес деп есептеледі. Сыншылар Гудтың тергеуші ретіндегі позициясы оның жұмысына қатысқан әйелдерді пайдаланғанын айтады.

Гудтың есірткі қолданудың төрт түрі

1. Заңдық құралдық қолдану Симптомдарды жеңілдету немесе емдеу үшін тағайындалған дәрі-дәрмектерді және рецептсіз дәрі-дәрмектерді қабылдау. 2. Заңдық ойын-сауыққа қолдану Белгілі бір психикалық күйге жету үшін заңды (тәмәкі, алкоголь, кофеин) заттарды қолдану. 3. Заңсыз құралдық қолдану Міндетті орындау немесе мақсатқа жету үшін рецептсіз дәрі-дәрмектерді қабылдау. 4. Заңсыз ойын-сауыққа қолдану Ұнану немесе қуаныш үшін, эйфорияны сезіну үшін заңсыз есірткілерді қолдану.