Германияға көші-қон тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Германияға иммиграция, елдің қазіргі шекараларында да, оған дейінгі көптеген саяси құрылымдарда да, ел тарихы бойында орын алған. Бүгінде Германия әлемдегі иммигранттар үшін ең танымал елдердің бірі, 2013 жылдан бері жыл сайын 1 миллионнан астам адам көшіп келеді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Германияда 13,7 миллионға жуық адам, яғни халықтың 17%-ы бірінші буын иммигранттар. Германия 1871 жылы ресми түрде құрылғанға дейін, оның алдыңғы мемлекеттері, мысалы, Киелі Рим империясы мен Германия конфедерациясы иммигранттарды қабылдау орталықтары болды. Алғашқы мысалдардың бірі – діни еркіндік іздеген протестанттар мен Польшаның бөлінісінен қашқан адамдар. Шығыс Еуропадан келген еврейлердің иммиграциясы да маңызды рөл атқарды. 20-ғасырда антисемитизм мен ксенофобияның күшеюі неміс еврейлерінің жаппай эмиграциясына және Холокостқа әкелді, оның салдарынан қалған неміс еврейлерінің барлығы және неміс ромалары сияқты көптеген этникалық және діни топтар жүйелі түрде қырылды. Осыдан кейінгі онжылдықтарда Германияға, әсіресе Шығыс және Оңтүстік Еуропадан, Түркиядан және Таяу Шығыстан жаңа иммиграция ағыны басталды. 1990 жылдан бері Германия әлемдегі ең танымал бес елдің бірі саналады. 2016 жылғы федералды статистика басқармасының мәліметтеріне сәйкес, әрбір бесінші немістің кем дегенде бір бөлігі шетелде туған. Қазіргі Германияда иммиграция көбінесе ел экономикасымен байланысты өрлеу мен төмендеу кезеңдерін басынан өткізеді. 2010-жылдардағы экономикалық өсім және көптеген ЕО азаматтары үшін жұмыс визасының талаптарын жою, Еуропаның басқа аймақтарынан тұрақты иммиграция ағынына ықпал етті. Экономикалық тенденциялардан бөлек, елде бірнеше ірі иммиграциялық толқындар болды. Оларға екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс Еуропадан этникалық немістердің мәжбүрлеп қоныс аударуы, 1950-1970 жылдардағы «қонақ жұмысшылар» бағдарламасы және Совет Одағының ыдырауынан кейін бұрынғы коммунистік мемлекеттерден келген этникалық немістердің отанына оралу құқығын талап етуі жатады. Германия 1990-жылдары Югославия соғыстарынан және 2010-жылдары Сириядағы азаматтық соғыстан да көптеген босқындарды қабылдады. Төменгі туу деңгейі мен жұмыс күшінің жетіспеуіне байланысты, Германия үкіметінің иммиграцияға қатысты саясаты 1950-жылдардан бері салыстырмалы түрде либералды болып келеді, бірақ консервативті саясаткерлер Германияның иммигранттар елі ретінде қалыптасуына қарсылық көрсетті, сондықтан азаматтық беру туралы заңдар 2000-жылдардың ортасына дейін салыстырмалы түрде шектеулі болды. 2005 жылы иммиграциялық заңға енгізілген маңызды реформа нәтижесінде мемлекет алғаш рет жаңадан келгендерді интеграциялауға қаржы жұмсады және білікті мамандар үшін еңбек нарығын едәуір либералды етіп, білікті емес жұмысшылар үшін оны шектеді. 2009, 2012 және 2020 жылдардағы шағын иммиграциялық реформалар да либерализацияның жалпы үрдісіне үлес қосты.

none

Immigration to Germany, both in the country's modern borders and the many political entities that preceded it, has occurred throughout the country's history. Today, Germany is one of the most popular destinations for immigrants in the world, with well over 1 million people moving there each year since 2013. As of 2019, around 13.7 million people living in Germany, or about 17% of the population, are first generation immigrants. Even before Germany's formal founding in 1871, its predecessor states, such as the Holy Roman Empire and the German Confederation, were destinations for immigrants. Early examples include Protestants seeking religious freedom and refugees from the partitions of Poland. Jewish immigration, mostly from Eastern Europe, was also significant. In the 20th century, rising antisemitism and xenophobia resulted in the mass emigration of German Jews and culminated in the Holocaust, in which almost all remaining German Jews and many other religious or ethnic groups, such as German Roma, were systematically murdered. In the decades since, Germany has experienced renewed immigration, particularly from Eastern and Southern Europe, Turkey and the Middle East. Since 1990, Germany has consistently ranked as one of the five most popular destination countries for immigrants in the world. According to the federal statistics office in 2016, over one in five Germans has at least partial roots outside of the country. In modern Germany, immigration has generally risen and fallen with the country's economy. The economic boom of the 2010s, coupled with the elimination of working visa requirements for many EU citizens, brought a sustained inflow from elsewhere in Europe. Separate from economic trends, the country has also seen several distinct major waves of immigration. These include the forced resettlement of ethnic Germans from eastern Europe after World War II, the guest worker programme of the 1950s–1970s, and ethnic Germans from former Communist states claiming their right of return after the breakup of the Soviet Union. Germany also accepted significant numbers of refugees from the Yugoslav wars in the 1990s and the Syrian civil war in the 2010s. Motivated in part by low birth rates and labour shortages, German government policy towards immigration has generally been relatively liberal since the 1950s, although conservative politicians resisted the normalization of Germany as a country of immigrants and citizenship laws accordingly remained relatively restrictive until the mid 2000s. A major reform of immigration law in 2005 saw the state commit, for the first time, resources to the integration of newcomers and significantly liberalised the labour market for skilled professionals while restricting it for unskilled labourers. Smaller immigration reforms in 2009, 2012 and 2020 contributed to the broad trend of liberalisation,

Біріктіру алдындағы кезең

16-17 ғасырлардағы Контрреформация салдарынан көптеген протестанттар қасиетті Рим империясының протестанттық немесе, кем дегенде, діни төзімділік көрсететін княздіктері мен қалаларына қоныс аударды, олардың көп бөлігі кейін Германияға айналды. Бір дерек бойынша, 17 ғасырда Хабсбургтердің жерінен қазіргі Оңтүстік және Орталық Германияға барлығы 100 000 протестант көшіп келген.

Қонақ жұмысшы бағдарламалары

1950 және 1960 жылдары «экономикалық керемет» (Wirtschaftswunder) кезінде жұмысшылар тапшылығына байланысты Батыс Германия үкіметі 1955 жылы Италиямен, 1960 жылы Грекиямен, 1961 жылы Түркиямен, 1963 жылы Мароккомен, 1964 жылы Португалиямен, 1965 жылы Туниспен және 1968 жылы Югославиямен екіжақты жұмысқа алу келісімдеріне қол қойды. Бұл келісімдер неміс компанияларына шетелдік азаматтарды Германияда жұмыс істеуге қабылдауға мүмкіндік берді. Жұмыс рұқсаттары бастапқыда екі жылға беріліп, содан кейін жұмысқа алынған жұмысшылар өз елдеріне оралуы тиіс еді. Алайда, көптеген компаниялар жұмыс рұқсаттарын қайта-қайта жаңартты, ал кейбір екіжақты шарттар жұмысшыларға келгеннен кейін тұрақты тұру құқығын беру үшін жаңартылды. Нәтижесінде, көптеген адамдар өз елдеріне қайтып оралғанмен, бірнеше миллион жұмысқа алынған жұмысшылар мен олардың отбасылары Германияда тұрақты қоныс тепті. Дегенмен, үкімет келіп жеткен иммигранттарды уақытша қонақ жұмысшылар (Gastarbeiter) ретінде қабылдауды жалғастырды және олардың неміс қоғамына интеграциялануына көп жылдар бойы аз көңіл бөлді. Шығыс Германия да ұқсас шетелдік жұмысқа алу жүйесін құрды, бірақ ол көлемі әлдеқайда кішкентай болды және тек басқа социалистік мемлекеттермен ғана жасалды. Шығыс Германияға жұмысқа алынған шетелдік жұмысшылардың көпшілігі Солтүстік Вьетнамнан (шамамен 60 000), Кубадан (30 000), Мозамбиктен (21 000) және Анголадан (6 000) келді. Үкімет Шығыс Германияны нәсілшілдік жойылған қоғам ретінде көрсетіп, шетелдік жұмысшыларды социалистік «достар» деп атады, олар өз елдерінде пайдалана алатын дағдыларды үйренеді. Бірақ шындығында, нәсілшілдік пен қанаушылық кең таралған еді. Жұмысшылар көбінесе жергілікті тұрғындардан бөлініп, олар істегісі келмейтін жұмыстарды атқарды. 1990 жылы Германияның бірігуінен кейін, бұрынғы Шығыс Германияда тұрған шамамен 90 000 шетелдік жұмысшының көпшілігі Батыс жүйесінде иммигрант жұмысшы ретінде заңды мәртебеге ие болмады. Осының салдарынан көптеген адамдар депортацияға ұшырады немесе олардың тұру және жұмыс істеу рұқсаттары мерзімінен бұрын тоқтатылды, сондай-ақ жұмыс орнында ашық дискриминация мен күнделікті өмірде нәсілшілдікке тап болды. Көпшілік бөлігі өз елдеріне оралды.

Due to a shortage of laborers during the Wirtschaftswunder ("economic miracle") in the 1950s and 1960s, the West German government signed bilateral recruitment agreements with Italy in 1955, Greece in 1960, Turkey in 1961, Morocco in 1963, Portugal in 1964, Tunisia in 1965 and Yugoslavia in 1968. These agreements allowed German companies to recruit foreign citizens to work in Germany. The work permits were at first issued for a duration of two years, after which the recruited workers were supposed to return to their home countries. However, many companies repeatedly renewed the work permits; some of the bilateral treaties were even updated to give workers permanent residency upon arrival. As a result, even though many did ultimately return to their countries of origin, several million of the recruited workers and their families ended up settling in Germany permanently. Nevertheless, the government continued to encourage the public perception of the arriving immigrants as temporary guest workers (Gastarbeiter) and for many years made little provision for their integration into German society. East Germany set up similar foreign recruitment schemes, although at much smaller scales and exclusively with other socialist states. Most foreign workers recruited to East Germany, known locally as Vertragsarbeiter, came from North Vietnam (ca. 60,000), Cuba (30,000), Mozambique (21,000) and Angola (6,000). The government portrayed East Germany as a post racial society and called the foreign workers socialist "friends" who would learn skills which could then be applied in their home countries. In reality, racism and exploitation were widespread. The workers were generally strictly segregated from locals and did menial work that locals refused to do. Following German reunification in 1990, many of the roughly 90,000 foreign workers living in what had been East Germany had no legal status as immigrant workers under the Western system. Consequently, many faced deportation or premature termination of residence and work permits, as well as open discrimination in the workplace and racism in everyday life. The vast majority ultimately returned to their home countries.

Аусиедлер

Шығыс блогы елдері 1980 жылдары шекараларын біртіндеп аша бастағанда, осы елдерден көптеген этностық немістер Германияға көшіп келе бастады. Сол кездегі Германия заңдары неміс тегіндес адамдарға, олардың миллиондаған адамдары Кеңес Одағында, Польшада және Румынияда тұрды, оралуға дерлік шексіз құқық берді. Германия бастапқыда жылына шамамен 40 мың адамды қабылдады. 1987 жылы бұл көрсеткіш екі есеге артты, 1988 жылы тағы да екі есеге өсті, ал 1990 жылы 400 мыңға жуық адам қоныс аударды. Германияға келген этностық немістер Негізгі заңның 116-бабына сәйкес бірден азаматтыққа ие болды және көптеген қаржылық және әлеуметтік жеңілдіктер алды, соның ішінде көптегендері неміс тілін білмегендіктен тіл курстары да ұсынылды. Этностық немістер Германия азаматтығына құқылы болғанына қарамастан, әлеуметтік интеграция көбінесе қиын болды, себебі көптеген немістер оларды неміс деп санамады. 1991 жылы шектеулер енгізілді, этностық немістер белгілі бір аймақтарға орналастырылды және көшсе, жеңілдіктерінен айырылды. Германия үкіметі бұрынғы Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропада тұратын шамамен миллиондаған этностық немістерді сол жерде қалуға ынталандырды. 1993 жылдан 1999 жылға дейін Германия үкіметі этностық немістердің иммиграциясын жылына 220 мың адаммен шектеуді белгіледі, кейін бұл көрсеткіш 100 мың адамға дейін төмендетілді.

Босқындар

Сонымен қатар, 1980 жылдардың ортасынан бастап үшінші иммиграция толқыны – соғыс тұрғындары болды. Батыс Германия басқа Батыс Еуропа елдеріне қарағанда олардың көбін қабылдады, себебі елде тегеурінді босқындық құқық болды. 1979 мен 1986 жылдар аралығында Иран революциясынан кейін 300 мыңға жуық ирандық қуғын-сүргіннен қашып келді. 1980 жылғы әскери төңкерістен соң және Түркиядағы түркі күрдтерінің қуғын-сүргінге ұшырауынан кейін көптеген адамдар Түркиядан пана сұрады. Ливан азамат соғысынан Германияға бірнеше мың адам баспана іздеді.

Югославиялық босқындар

1991 жылы Югославия соғыстарының басталуына байланысты көптеген босқындар Германияға және басқа да Еуропа елдеріне бет бұрды. 1990 және 1992 жылдар аралығында біріккен Германияда 900 000-ға жуық адам пана сұрады. Ал АҚШ-та сол жылы шамамен 100 000 адам ғана пана сұрады. Пана сұраушылардың санының артуы Бундестагты Германиядағы бұрынғы шектеусіз пана құқығын қысқартуға мәжбүр етті. Бұл құқықты бұрынғы неміс босқындары "нацистік режимнен қашу үшін оған сенгендіктен қасиетті деп санайтын" және конституциялық түзетуді талап еткен. Өтініштердің тек 5 пайызы мақұлданса және шағымдарды қарау жылдарға созылса да, көптеген пана сұраушылар Германияда қалып, үкіметтен қаржылық және әлеуметтік көмек алды.

2015 жылғы көші-қон дағдарысы

2015 жылдың маусым айында Сирия, Ирак және Ауғанстандағы соғыстардан қашып келген босқындар ағыны, жылдар бойына бірте-бірте артып келген болатын, күрт өсуге ұшырады. 2015 жылдың соңына дейін Германияға 450 мың адам баспана іздеп келеді деген алғашқы болжам тамыз айында 800 мыңға, ал қыркүйек айында 1 миллионнан астамға түзетілді. Нақты соңғы көрсеткіш 1,1 миллионды құрады.

Осы кезеңде Еуропаға келген босқындардың көп бөлігі "Балқан жолы" деп аталатын құрлық арқылы келді. Еуроодақтың заңнамасына (Дублин ережесі) сәйкес, босқындар алғашқы Еуропа елдерінде баспана алуға өтініш беруі және өтініш қарастырылып біткенше сол елде болуы тиіс еді. Көптегендер үшін бұл Венгрия болды. Нәтижесінде 2015 жылдың тамызына дейін Венгрияда 150 мың баспана іздеуші тіркелді. Алайда, осы босқындардың басым көпшілігі Венгрияда қалуға ниеттемеді және Батыс немесе Солтүстік Еуропаға өтуді қалады, бұл елде "қалқып қалған" босқындардың көп санын тудырды. Венгрия үкіметі босқындарды нашар жағдайдағы лагерьлерде орналастыра бастады. Көші-қон және босқындар жөніндегі федералдық басқарма келіп түскен баспана алуға өтініштердің көптігіне байланысты босқындарды Венгрияға қайтаруға басымдық бере алмады және Сирия азаматтары үшін Дублин ережесін тоқтата тұруға шешім қабылдады. Соның салдарынан, Венгриядағы босқындар Германияға баруға рұқсат сұрады, және бірнеше мың адам Венгрия мен Австрия арқылы Германияға қарай жаяу жолға шықты. Босқындарға өтініштерді тиісті түрде өңдей алмайтынын мәлімдеген Венгрия, оларға Австрия шекарасына автобустарды ұсынды. Венгрияда полицияның қатыгездігі мен босқындардың контрабандистердің қолынан қаза табуының кеңінен тараған бейнелеріне жауап ретінде, халықтың жанашырлық толқынына және босқындарды күш қолданусыз елден шығара алмауына байланысты, Германия мен Австрия канцлерлері Ангела Меркель мен Вернер Файман босқындарды қабылдауға шешім қабылдады. Бұл шешімнің жариялануы жүздеген мыңдаған Сирия азамат соғысынан қашып, Германияға бет бұрды. Олар жұмыссыздық статистикасында артық өкілдік етеді, сарапшылар бұл жағдайды бюрократиялық кедергілер мен босқындардың тұрғын үй табудағы қиындықтарымен байланыстырады. 2015-2016 жылдардағы босқындар ағынындағы ең көп таралған екі ұлт – сириялықтар мен ауғандардың арасындағы жұмыспен қамту деңгейі 2017 және 2018 жылдар аралығында тиісінше 79% және 40% қабылдады. 2018 жылы Элвангендегі полиция шабуылы, онда босқындар баспанасының тұрғындары полицияның депортациялауға тырысқан баспана іздеушіні қорғау үшін тәртіпсіздік тудырды, маңызды саяси пікірталасқа себеп болды. 2015 жылы көптеген немістер Германияға келіп жатқан босқындардың көптігін қолдады. Канцлер Ангела Меркель сөйлеген сөзінде "Біз мұны істей аламыз" деді, бұл сөз жаңалықтар құралдары мен халық арасында дағдарыс кезіндегі оның саясатын анықтау үшін кеңінен қолданылды. 2015 жылы Еуропадағы көші-қон дағдарысының негізгі ауыртпалығы Германияға тиді, 890 мың босқын шекараны кесіп өтіп, баспана сұрады, олардың көпшілігі Сирия соғысынан қашып келгендер еді. 2018 жылға қарай Германияда тұратын 700 мың сириялықтың 670 мыңы 2011 жылдан бастап Сириядағы ішкі қақтығыстар мен соғыстың салдарынан көшіп келген. 2015 жылғы сауалнама көрсеткендей, Германия халқының 46% -ы босқындарға қандай да бір көмек көрсеткен. Германия азаматтары барлық жерде баспана іздеушілерге қолдау көрсету үшін бастамалар мен топтар құрып, босқындарға көмектесу үшін өз уақытын жұмсады. БАҚ Германия халқының көзқарасын қалыптастыруға және иммиграцияның құрбандарын көрсету арқылы үкіметке қысым көрсетуге көмектесті, олардың жеке басының тағдырларын көрсете отырып, оларды жақындастырды. 2015 жылдың Жаңа жылдық түні болған жыныстық шабуылдар, күдіктілердің көп бөлігі баспана іздеушілер болғандықтан, босқындарға қатысты БАҚ жарияланымдары мен халық пікірінің өзгеруіне әкелді, бірақ үкімет босқындар жергілікті тұрғындарға қарағанда қылмыс жасауға бейім емес екенін атап өтті. 2010 мен 2016 жылдар аралығында Германияда тұратын мұсылмандардың саны 3,3 миллионнан (халықтың 4,1%) 5 миллионға (6,1%) дейін өсті. Германияда мұсылман халқының өсуіне ең маңызды фактор – иммиграция. Содан бері Германияға босқындарды қабылдау жыл сайын азайып келеді, ал депортациялар көбейіп, шамамен 20 мыңға жетті.

Most of the refugees entering Europe around this time came by land via the so called "Balkan route." According to an EU law (the Dublin regulation), refugees were required to file asylum claims in the first EU country they set foot in, which for many was Hungary, and remain there while the claim is processed. As a result, Hungary registered 150,000 asylum seekers by August 2015. However, the vast majority of these refugees had no desire to remain in Hungary and wanted to move on to Western or Northern Europe, leading to a sizable population of refugees "trapped" in the country. The Hungarian government began to house refugees in camps under squalid conditions. The Federal Office for Migration and Refugees, overwhelmed with the task of processing the sheer number of incoming asylum claims, was unable to prioritize deporting refugees to Hungary and decided to suspend enforcement of the Dublin regulation for Syrian nationals. As a result, refugees in Hungary requested to be allowed leave for Germany; several thousand began making their way across Hungary and Austria towards Germany on foot. Claiming it was no longer able to process asylum claims properly, Hungary began providing buses for refugees to the Austrian border. Responding to a wave of public sympathy in reaction to widely broadcast scenes of police brutality and refugees dying at the hands of smugglers in Hungary, and unable to keep the migrants out of the country without resorting to brutal force, the German and Austrian chancellors, Angela Merkel and Werner Faymann decided to allow the refugees in. The publicity from this decision led hundreds of thousands of people fleeing the Syrian civil war to make for Germany. as a group they remain overrepresented in unemployment statistics, which experts ascribe to a combination of red tape and refugees' difficulty in finding housing. Employment among Syrians and Afghans, the two most common nationalities among the 2015 2016 refugee arrivals, rose by 79% and 40%, respectively, between 2017 and 2018. The 2018 Ellwangen police raid, in which residents of a migrant shelter rioted to prevent police from deporting an asylum seeker whose claim had been deemed invalid, sparked a significant political debate. In 2015, most Germans were very supportive of the large numbers of refugees arriving in Germany. Then chancellor Angela Merkel declared in a speech, “Wir schaffen das" (roughly, "we can do this"), which was widely used by news media as well as the public as a defining statement of her policy during the crisis. In 2015, the brunt of the European immigration crisis was placed on Germany when 890,000 refugees crossed the border and applied for asylum, most of them fleeing from the Syrian War. By 2018, 670,000 out of 700,000 Syrians living in Germany immigrated as a result of internal strife and conflict in Syria beginning in 2011. A 2015 survey shows that 46% of the entire German population was facilitating help in some way for refugees. All over, German citizens were creating initiatives and support groups for asylum seekers as well as donating their time to help on site with refugees. Media helped shape German attitudes as well as put pressure on the government by covering the victims of immigration and by showing individual stories, which humanized them. The widespread sexual assaults on New Year's Eve of 2015, for which a significant number of suspects were asylum seekers, marked a shift in the tone of media coverage and public opinion towards refugees, though the government noted refugees were, statistically, no more likely than locals to commit crimes. Between 2010 and 2016, the number of Muslims living in Germany increased from 3.3 million (4.1% of the population) to nearly 5 million (6.1%). The most important factor in the growth of Germany’s Muslim population is immigration. Since then, Germany's intake of refugees has consistently dropped each year, while deportations increased and leveled out at around 20,000.

Ресей-Украина соғысының босқындары

2022 жылдың 24 ақпанында Ресей 2014 жылы басталған ресей-украин соғысының күрт шиеленісуі аясында Украинаға басып кірді. Екі тараптан да ондаған мың адам қаза болды, сонымен қатар бұл басып кіру Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Еуропадағы ең ірі босқындар дағдарысын тудырды. Шамамен 7,5 миллион украиндық елден қашып кетті, ал халықтың үштен бірі қоныс аударды. Осыған байланысты, 2022 жылдың қазан айына дейін Германия 2022 жылдың бірінші жартысында Украинадан 750 000 адамның таза иммиграциясын тіркеді, деп Германияның қоғам, экономика және қоршаған орта туралы ақпарат жинауға жауапты кеңсесі хабарлады. Бұл иммиграция Германияның халық өсімін жылдың бірінші жартысында 1%-ға, шамамен 843 000 адамға дейін жеткізді. 2022 жылы Германия халқының саны 84,3 миллион адамға жетті – бұл тарихи максимум.

Демография

2014 жылы Германияда иммигрант тегі бар шамамен 16,3 миллион адам тұрды, бұл әрбір бесінші адамды құрайды. Осы 16,3 миллион адамның 8,2 миллионы Германия азаматтығын алған жоқ, бұл бұрынғыдан да көп көрсеткіш. Олардың көпшілігі түрік, Шығыс Еуропа немесе Оңтүстік Еуропадан келген адамдар еді. 2014 жылы Германияға келген жаңа шетелдіктердің көп бөлігі Польша, Румыния, Болгария және Хорватия сияқты жаңа ЕО мүше мемлекеттерінен, сондай-ақ Албания, Солтүстік Македония, Швейцария және Норвегия сияқты ЕО-ға кірмеген Еуропа елдерінен, Таяу Шығыстан, Африкадан, Шығыс Азиядан, Оңтүстік Азиядан, Оңтүстік-Шығыс Азиядан, Оңтүстік Америкадан, Солтүстік Америкадан, Австралиядан және Жаңа Зеландиядан келді. Таяу Шығыстағы үздірілмейтін қақтығыстарға байланысты көптеген адамдар Еуропалық Одақ және Германияда пана табуға үміттенеді. Көшіп келгендердің басым көпшілігі Германияның ескі штаттарында тұрады.

ЕО азаматтары

Еуропалық Одақтың жұмыскерлердің еркін қозғалысы принциптері барлық ЕО мүше мемлекеттерінің азаматтарына азаматтығына қарамастан Германияда жұмыс іздеу және алу құқығын береді. Осы еркін қозғалыс ережелерінің негізгілері Еуропалық Одақ туралы шарттың 39-бабында жазылған.

ЕО-ға мүше емес азаматтардың иммиграциялық мүмкіндіктері

Германияға ЕО азаматы емес адамдардың көшіп келуі білікті немесе жоғары білімі бар жұмысшылар мен олардың жақын туыстарымен шектеледі. 2012 жылдың сәуір айында Германияда Еуропалық Көк карта заңнамасы қабылданып, ЕО-ға жатпайтын жоғары білікті азаматтарға Германияда жұмыс істеуге және тұруға қолайлы жағдай жасады. Бағдарлама қолданысқа енгізілгеннен бері қатысушылар саны тұрақты түрде өсіп келеді, бірақ оның қолданылуы әлі де шамалы; 2018 жылы Германияда шамамен 27 000 Көк карта берілді. Жеке кәсіпкерлік қызметті бастау үшін кемінде 250 000 евро көлемінде бастапқы инвестиция жасау және кемінде 5 жұмыс орнын құру қажет.

2019 жылғы білікті көші-қон туралы заң

2020 жылы 2019 жылғы білікті иммиграция заңына жауап ретінде жаңа ережелер қабылданды. Жаңа ережелерге сәйкес виза алу үшін үміткерлер Германия үкіметі мойындаған сертификаттау органынан кәсіби біліктіліктерін ресми мойындауы тиіс. Германияның көші-қон және босқындар жөніндегі федералды басқармасының (BAMF) зерттеуі бойынша, Германияда оқыған шетелдік студенттердің шамамен 54 пайызы бітірген соң елде қалуды шешеді.

Пана іздеушілер мен босқындар

Германияның пана туралы заңдары 1993 жылы Негізгі заңның 16а-бабына енгізілген түзетулерге, сондай-ақ 1951 жылғы қауіпкерлердің мәртебесі туралы конвенцияға және 1967 жылғы оған қосымша хаттамаға негізделген. Қауіпкерлердің мәртебесі туралы конвенцияға сәйкес, Германия өз нәсілі, діні, ұлты немесе ерекше топқа жататындығы үшін қудалауға ұшыраған адамдарға пана беруші мәртебесін тағайындайды. 2005 жылдан бері, мойындалған пана берушілер мен баспана алған адамдар бірдей құқықтарға ие. Германияның депортацияға қатысты ұлттық тыйымы, егер оларды қауіпті жағдайға түсірсе немесе Еуроодақтың адам құқықтары заңнамасын бұзса, пана берушілерді өз елдеріне қайтаруға рұқсат етпейді. Бұл саясат Сирия азаматтық соғысы басталғаннан кейін сириялық пана берушілердің көптеп келуіне ықпал етті. Пана берушілерді федералдық штаттар арасында бөлу "Königsteiner Schlüssel" арқылы есептеледі, ол жыл сайын қайта есептелінеді. Германия Түркиядан тыс жерде тұратын түрік халқының ең көп санына ие. Германиядағы барлық түрік пана берушілерінің 80-90 пайызын күрдтер құрайды, ал қалғандары 2016 жылдың шілдесіндегі төңкеріс әрекетінен кейін авторитарлық үкіметтен қашқан бұрынғы түрік әскери шенеуніктері, мұғалімдер және басқа да мемлекеттік қызметкерлері. Германиядағы ирак пана берушілерінің шамамен 50 пайызы күрдтерді құрайды. Германияда шамамен 1,2 миллион күрд тұрады. Мюнстердегі сот-медицина институты 2019 жылы 594 жалғыз келген кәмелетке толмағандардың жасын анықтады, нәтижесінде 234 (40%) 18 жасқа толған немесе одан үлкен болып шықты, сондықтан олар билік органдары тарапынан ересектер ретінде қарастырылады. Үлгінің көп бөлігі Ауғанстан мен Гвинеядан келген ер адамдардан тұрды. 2015 жылы Балқан елдерінен (Сербия, Албания, Косово және Черногория) пана алуға көптеген сұраныстар түскендіктен, Германия үкіметі осы елдерді өңдеу процесін жеделдету үшін "жалпы алғанда қауіпсіз" деп ресми түрде жариялады.

Еуропалық Одақтың басқа елдерімен салыстыру

Еуростат мәліметінше, 2010 жылы Еуроодақта тұратын 47,3 миллион адам өздерінің тұратын елінен тыс жерде дүниеге келген, бұл жалпы Еуропалық одақ халқының 9,4%-ына сәйкес келеді. Олардың 31,4 миллионы (6,3%) - ЕО-дан тыс жерде, ал 16,0 миллионы (3,2%) - ЕО-ның басқа бір мемлекетінде дүниеге келген. ЕО-дан тыс жерде туғандардың ең көп саны Германияда (6,4 миллион), Францияда (5,1 миллион), Ұлыбританияда (4,7 миллион), Испанияда (4,1 миллион), Италияда (3,2 миллион) және Нидерландыда (1,4 миллион) тіркелген.

Ел | Жалпы халық саны (мың) | Шетелде туғандар саны (мың) | % Басқа ЕО мемлекетінде туғандар (мың) | % ЕО-дан тыс жерде туғандар (мың)
---|---|---|---|---
EU | 501,098 | 47,348 | 9.4 | 15,980 | 3.2 | 31,368 | 6.3
Германия | 81,802 | 9,812 | 12.0 | 3,396 | 4.2 | 6,415 | 7.8
Франция | 64,716 | 7,196 | 11.1 | 2,118 | 3.3 | 5,078 | 7.8
Ұлыбритания | 62,008 | 7,012 | 11.3 | 2,245 | 3.6 | 4,768 | 7.7
Испания | 45,989 | 6,422 | 14.0 | 2,328 | 5.1 | 4,094 | 8.9
Италия | 60,340 | 4,798 | 8.0 | 1,592 | 2.6 | 3,205 | 5.3
Нидерланды | 16,575 | 1,832 | 11.1 | 428 | 2.6 | 1,404 | 8.5
Грекия | 11,305 | 1,256 | 11.1 | 315 | 2.8 | 940 | 8.3
Швеция | 9,340 | 1,337 | 14.3 | 477 | 5.1 | 859 | 9.2
Австрия | 8,367 | 1,276 | 15.2 | 512 | 6.1 | 764 | 9.1
Бельгия (2007) | 10,666 | 1,380 | 12.9 | 695 | 6.5 | 685 | 6.4
Португалия | 10,637 | 793 | 7.5 | 191 | 1.8 | 602 | 5.7
Дания | 5,534 | 500 | 9.0 | 152 | 2.8 | 348 | 6.3