Кіріспе

Жер бетіндегі Лейте, Филиппин астанасы, Илоило муниципалитеті

Маасин (IPA: [mɐˈʔasin]), ресми түрде Маасин қаласы (; , ), 4-ші санаттағы құрамдас қала және Филиппиннің Оңтүстік Лейте провинциясының астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 87 446 адамды құрайды. Онда 70 бараңгай бар және қала провинцияның батыс бөлігінде орналасқан. Маасин қаласы Оңтүстік Лейте және Лейте аралының оңтүстік-батыс бөлігінің сауда және діни орталығы болып табылады. 2000 жылдың 10 тамызында Маасин қала мәртебесіне ие болды. Маасин епархиясы 1968 жылдың 14 тамызында құрылды.

Тарих

1521 жылы португалдық туған испандық саяхатшы және теңізші Фердинанд Магеллан және оның экипажы жағаға шығып, аралда алғашқы католик миссасын өткізді. Магеллан екі филиппин билеушісімен – Раджа Коламбумен және Раджа Сианимен бейбітшілік орнатты, олар кейіннен христиан дініне көшті. Лимасавадағы белгі олардың достық және одақ туралы қанды келісімінің жасалған жерін көрсетеді. Оңтүстік Лейте ғасырлар бойы Лейте аралының бір бөлігі болды. Испан кезеңінде аймақта халық тым аз болды. Моролдардың үздіксіз шабуылдары басқа ірі қалалардың құрылуы мен тұрақтандырылуына кедергі келтірді. 19 ғасырда Себу және Бохол провинцияларынан келген иммигранттар аймақтың халқын көбейтіп, жерді егіншілікке ашты. Оңтүстік Лейтедегі ең көне қалалардың бірі – Маасин, қазір Маасин қаласы деп аталады. Оның испандықтарға дейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Испан миссионерлері өздерінің миссияларында белсенділік танытқанда, Маасин қауымының ұйымдасқан, халқының достыққа дайын және католик дінін қабылдауға қызығушылық танытқанын анықтады. Қоғамды 1700 жылдары Иса қоғамының миссионерлері ресми түрде құрды және оны "нипа" деп атады. Бұл туралы ұзақ уақыттан бері қиратылған монастырьдың тасында: "Pa. De Tagnipa año 1776" деген жазу бар. Маасин қаласының атын өзгерту оқиғасы испандықтардың су ішуге мұқтаж болғанда, жағалауды қарап, Кантуринг өзенін тапқан кезде байланысты. Олар өзенге қарай ыммен қарап, испан тілінде: "Que pueblo es este?" деп сұрады. Жергілікті тұрғындар испандықтар судың дәмі туралы сұрап жатыр деп ойлап, "Маасин" (тұзды) деп жауап берді. Сол кезден бастап бұл жер Маасин деп аталды. Қала 1700 жылдары иезуит діни қызметкерлері алғашқы шіркеуін салғаннан кейін тез өсті, оның қираған жерлері бүгінге дейін Абгао және Мантахан аудандары арасында сақталған. 1700 жылдан 1768 жылға дейін иезуиттер билік жүргізді. Кейіннен, 1768 жылдан 1843 жылға дейін Аугустин әкелері приходты өздеріне алды, осы кезеңде қала тұрғындары испан шіркеу билігінің басшылығымен бірінші шіркеудің қираған жерінен шамамен бір шақырым қашықтықта орналасқан қаланың екінші бетон шіркеуін салды. Шіркеу бүгінге дейін тұр, бірақ табиғаттың және адамның салдарынан бірнеше рет жөндеуден және жаңартудан өтті. 1843 жылы францискан миссионерлері приходты басып алып, 1896 жылға дейін басқарды, содан кейін олар төңкеріс салдарынан оны тастап кетуге мәжбүр болды. Содан кейін жергілікті діндарлар оны басқарды. Испан билігі кезінде Маасин дамып, ұйымдасқан муниципалитетке айналды. Бұл қала жақын маңдағы Себу, Бохол және Минданао аралдарымен сауда-саттық жасайтын көрікті теңіз портына айналды. Бұл оқиғаның тарихи дәлелі - 1880 жылдан 1894 жылға дейін осы муниципалитеттегі "гобернациллолардың" тізімін көрсететін құжат. Маура кодексі бойынша Кортес Генералдер қабылдаған алғашқы жергілікті атқарушы "Губернадорцильодан" "Капитан Муниципаль" болып өзгертілді. Соңғы губернатор 1892 жылдан 1894 жылға дейін қызмет еткен Алехо Алкантара болды, содан кейін Капитан Муниципаль Хулио Раагас (1894-1896) және Флавиано Агилар (1897-1898). Филиппин революциясы Испанияға қарсы қысқа мерзімді болды және жергілікті үкіметте өзгерістерге әкелді. 1899 жылдың басында генерал Лукбан Маасинге келіп, қысқа өмір сүрген Филиппин Республикасының басқаруындағы муниципалды үкіметті орнатты. Испандықтардың 13 тамызда 1898 жылы американдықтарға жеңілуінен бұрын Маасинде бірінші сатыдағы сот, "Promoter Fiscal" (облыстық прокурорға тең) және "Administrador de Hacienda" (облыстық қазынашыға тең) құрылған болатын. Суверендік биліктің өзгеруімен лауазымдар жойылды, бірақ алыс қалалардан келген істерге қызмет көрсетуді жалғастырған прокурорлық қызмет сақталды. Алайда, Таклобан-Маасин арасындағы көлік мәселелері және Таклобандағы мемлекеттік істерді күрделі басқару салдарынан Лейте аралының екі жеке провинцияға бөлінуіне қатысты заң жобалары ұсынылды. 1919 жылы өкіл Сириако К. Канглион бірінші заң жобасын ұсынды, бірақ Сенатта бір дауыспен жеңілді. 1922 жылы Томас Оппус No. 254 Заң болып табылады. 3117-ге дейін. Өкінішке қарай, бұл заң күшіне енген жоқ, өйткені оны генерал-губернатор жарияламады. ХХ ғасырдың басында американдықтардың келуі және американдық билікке қарсылық көрсетушілердің басылуы Филиппиннің тәуелсіздігі туралы барлық армандарды тоқтатты. Алайда, президент Маккинлидің Филиппин оларды пайдалану үшін емес, өзін-өзі басқару және тәуелсіздік өнеріне оқыту үшін берілгені туралы тарихи жариялануы филиппиншілдерге жаңа үміт сыйлады. Сөздеріне сәйкес, американдықтар осы елде демократиялық институттарын орнатты. Маасин осы ағартушы американдық саясатының иегері болды. Мекемелер құрылды, бизнес дамыды және гүлденді, Маасин Оңтүстік-Батыс Лейтедегі ең прогрессивті қалаға айналды (әлі де солай). Маасин Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін демократияның құрметті жемістерін тамашалады. 3 маусымда 1942 жылы жапондықтар Маасинге басып кірді және бірден әскери жағдай енгізді. Көптеген қала тұрғындарының бірденгі міндеті – тірі қалу және жапондық әскерлердің зорлық-зомбылықтарынан, қиянаттарынан және кісі өлтірушілік әрекеттерінен құтылу екенін түсінді. Олар табиғат ананың сыйларына сүйене отырып, тауларда және төбелерде паналады. Полковник Руперто Канглион, Альфонсо Кобиле және басқа да көптеген батырлар жапондық басқыншылармен күресті, Маасин партизандарының тарихында жарқын бетке айналды. Американдықтар 1944 жылдың соңында оралғанда Маасин өркендеу жолына қайта оралды. Бұл Себу, Бохол және Минданао аралдарымен сауда жасайтын көрікті теңіз портына айналды. Өзінің көшбасшыларының бастамасымен Маасин Оңтүстік Лейтедегі сауда және өнеркәсіп орталығы ретінде дамуын жалғастырды. 1953 жылы Франсиско М. Пажао Лейте аралын бөлу мәселесін қайта қарастырды, бірақ оны аяқтауға ештеңе жасай алмады. Сондықтан сенатор Руперто К. Канглион, Сириако К. Канглионның кіші інісі, Сенат заң жобасы No. 2140 ұсынды және қабылдады. Өкілдер палатасы заң жобасын мақұлдады. Содан кейін 1957 жылы конгрессмен Никанор Эспина Инигес кіші үй заң жобасын ұсынды, ол бастапқы атауын Батыс Лейтеден немесе Оккиденталь Лейтеден "Оңтүстік Лейтеге" өзгертті. 22 мамыр күні, жұма күні сағат 10:00-де президент Карлос П. Гарсия заң жобасын Республикалық заң No. 2227 ретінде қол қойды. Қол қоюға куәгерлердің арасында конгрессмен Инигес, Маасин мэрі Альфредо К. Бантуг, адвокат Мануэль Энаге ағасы, Эрлинда Капили және адвокат Флоро Канглион болды. 1 шілдеде 1960 жылы Оңтүстік Лейте ресми түрде Маасин (провинциялық үкіметтің орталығы және орны болып табылатын муниципалитеттерді қоса) Малитбог, Бонток, Согод, Либагон, Пинтуян, Сан-Франсиско, Сент-Бернард, Кабалиан (қазіргі Сан-Хуан), Анахаван, Хинундаян, Хинунаган және Силаго провинциясы ретінде ашылды. Кейіннен тағы үш муниципалитет құрылды, атап айтқанда, Сан-Рикардо (Пинтуяннан), Томас Оппус (Малитбогтан) және Лимасава (Падре Бургастан). Маасин ондаған жылдар бойы дамып, гүлдене берді. 8 сәуірде 1998 жылы конгрессмен Анисето Г. Салудо кіші үй заң жобасы No. 7201 ұсынды, ол Маасин муниципалитетін Оңтүстік Лейте провинциясының құрамына кіретін қалаға айналдыруды көздеді, осылайша Маасин қаласы болды.

Топография

Оңтүстік Лейте жері жағалау жазықтарындағы халық қоныстанған салыстырмалы түрде тегіс жерлермен және ішкі аймаққа қарай тік және таулы болуымен сипатталады. Онда, кемінде, Кантуринг (Маасин қаласы), Ампаро (Макрохон), Дивисория (Бонток), Субанг Даку (Согод), Лавиган және Хитонгао (Сент-Бернард), Камугао (Хинундаян), Магкаса (Сан-Хуан), Дас ай және Пондол (Хинуннанган) және Мааг (Силаго) өзендерін қоса алғанда, көптеген шағын өзендер де бар.

Климат

Наурыз-мамыр аралығы 22-32 °C аралығындағы температурамен ыстық әрі құрғақ деп есептелгенімен, жалпы алғанда, аймақта құрғақ маусым жоқ. Бұл жыл бойы біркелкі таралатын жауын-шашынға байланысты. Маусымнан қазанға дейін көбінесе жаңбыр жауады, ал қарашадан ақпанға дейін температура 22-28 °C аралығында салқын болады. Жыл бойына орташа ылғалдылық шамамен 76% құрайды.

Тіл

Маасинхон және Оңтүстік Лейте тұрғындары Себуано тілінде сөйлейді. Олардың мәдени және тілдік жақындығы оларды Себу, Бохол және Лейте провинциясының батыс жағалауында тұратын адамдардан ерекшелендіреді. Көптеген адамдар еңбекқорлығымен және шаруашылдығымен белгілі егіншілер мен балықшылар.

Дін

Халықтың шамамен 50% -ы Рим-католик шіркеуінің жақтастары болса да, қалғандары өздерін нағыз Құдайға сенушілер деп есептейді, бірақ дәстүрлі халықтық сенімдер мен шарбақтық наным-сенімдер әлі де олардың біразына әсер етеді. Кейбір шаруалар егін егу маусымы басталар алдында құрбандықтар мен сыйлықтар беруге байланысты көне және консервативті сенімдерін сақтайды. Кейде мол өнім алу үшін рухтарды ынталандыру мақсатымен тауық немесе шошқа құрбандыққа шалынады.

Маасин епархиясы

1968 жылғы 14 тамызда Маасин епархиясы 1968 жылғы 23 наурыздағы Папаның жарлығымен канондық тұрғыдан құрылды. Сол жылдың маусым айында Масбате, Масбате қаласының пастырі болған Висенте Т. Атавиадо, Д. Д. оның алғашқы епископы болып тағайындалды. 1968 жылғы 8 тамызда ол шіркеу қызметіне бекітілді және 14 тамызда Оңтүстік Лейте облысының астанасы Маасиндегі Біздің Анамыздың Көтерілуі шіркеуінде Маасиннің бірінші епископы ретінде орнатылды. 1595 жылдан 1910 жылға дейін қазіргі Маасин епархиясы Себу епархиясының құрамында болды. 1910 жылдан 1937 жылға дейін ол Калбайог епархиясына қарасты. 1937 жылдан 1968 жылға дейін Лейтедегі Пало епархиясының басшылығында болды. Бүгінде ол Себу архиепископиясының суфраган епархиясы болып табылады. Епархия Оңтүстік Лейте облысының барлық аумағын және Лейте облысындағы Маталом, Бато, Хилонгос, Хинданг, Инопакан және Байбай қалаларын қамтиды. Маасин шіркеуінің соборы епархияның орталығы болып табылады. Оның 2505 шаршы километр аумағында 38 пастырлық округ және 1 квази-пастырлық округ орналасқан. Әкімшілік жұмысты жеңілдету үшін бұл пастырлық округтер 6 викариатқа біріктірілген. Соңғы жылдары мирян жамағаттарының жергілікті шіркеудегі маңызды рөлін білуі байқалады – бұл шіркеудегі «ұйықтап жатқан алыпты» оятуға бағытталған епархиялық бағдарламалардың нәтижесі. Әр пастырлық округте діни қызметкерлерге көмектесетін мирян қызметкерлерінің саны артты, сондай-ақ ерікті катехизаторлардың саны да өсті. Маасин епархиясы бүгін Филиппиннің екінші пленарлық кеңесінің көзқарасына назар аударуды бастады. Әдеттегі діни қызметтер мен қасиеттіліктерден басқа, дін қызметкерлері адамдардың санасына еніп, орманды қайта жарату сияқты басқа да мәселелерге көңіл бөлуге жете алды. Әлеуметтік әрекет орталығы жеткілікті капиталы жоқ адамдарға кәсіптік жобаларға көмек көрсетуде жомарттық танытты. Бұл абака бизнесінде сәттілікке жеткізді. Қазіргі таңда орталық тағы көптеген кәсіптік жобаларға мүмкіндіктер ашу үстінде. Жастар комиссиясы епархияның барлық пастырлық округтерінде жастармен кездесулер мен көшбасшылыққа оқыту арқылы жастарды тәрбиелеуге көмектеседі. 1993 және 1995 жылдар аралығында үш епархиялық жазғы жастар лагерін ұйымдастырды, оған мыңнан астам делегат қатысты. 1993 жылы Маасин епархиясы епархия ретінде құрылғандығының 25 жылдығын тойлады.

Жолдар

Оңтүстік Лейтедегі қазіргі жол желілері Лейте провинциясына жалғасатын негізгі магистральдық автомобиль жолдарынан тұрады, олар батыс жағындағы екі маңызды бағыттан өтеді: Маасин-Махаплаг-Бейбай жолы; және орталық жағындағы Махаплаг-Согод жолы Махарлика тас жолы арқылы.

Әуежай

Облыста Маасин қаласында орналасқан бір әуе жолағы бар. Ұшу-қону жолағының ұзындығы 1200 метр, ені 30 метр болатын бұл әуе жолағы қарапайым қосымша қону алаңы ретінде қарастырылады. Air Juan (AO) арқылы Себу мен Маасин және Тагбилараннан Маасинге дейін жүйелі рейстер бар. Ұшу-қону жолағы 12 000 фунттан асатын салмақты ұшақтарды қабылдауға шамасы жетпейді деген күдік бар. COA аэропорт құрылысымен байланысты дауларды анықтады, нәтижесінде Дамиан Меркадо лауазымынан алынды.

Теңіз порттары

Weesam Express жылдам паром Маасин ұлттық портынан Себуға үш сағатта жетеді, күн сайын сағат 9:00-де. Cokaliong Shipping 'Roll on' кемелері аптасына төрт рет екі бағытта да қатынайды, саяхат уақыты бес пен жеті сағат аралығында. Cokaliong кемелері сондай-ақ жүк пен көліктерді тасымалдайды. Маасин ұлттық портын жүк тасымалдаушы кемелер үнемі пайдаланады, көбінесе цемент әкеліп, копра экспорттайды.

Автобустық терминалдар

Оңтүстік Лейтеде бес белгіленген автобус терминалы бар: Маасин, Лилоан, Согод, Хинунаган және Силаго. Бұл терминалдар автобустарды тұрақтату/жолаушыларды күту аймағы ретінде пайдаланылатын ашық кеңістіктер ғана, олар ғимараттармен және басқа да жабдықтармен жабдықталмаған. Манила – Маасин бағытында кем дегенде төрт автобус компаниясы жұмыс істейді: Philtranco, DLTB, Ultrabus және CUL. Bachelor компаниясы Ормок – Маасин – Давао бағытын пайдаланады. Маасин қаласынан құрлықпен Таклобан қаласына шамамен бес сағат, Пасай немесе Кесон қаласына жиырма үш сағат, ал Лилоан паром арқылы Давао қаласына он тоғыз сағат саяхаттауға болады.

Қуат / Энергия

Оңтүстік Лейтедегі электр қуатының/электр энергиясының басты көзі – Ормоктағы Тононан геотермальдық электр станциясы, ол Ұлттық электр корпорациясы арқылы Оңтүстік Лейте электр кооперативі (SOLECO) жүзеге асырады. Провинцияның негізгі электр тарату желілері 69 кВ Толоса, Лейтеден басталып, 69 кВ Бонтокқа, Оңтүстік Лейтеге, содан кейін Маасин қаласына, ал 69 кВ Байбай, Лейтеден Маасин қаласына электр қуаты аясында жалғасады. Тынық мұхитындағы қалаларды, әсіресе Сент-Бернард және Сан-Хуанды қамтамасыз ету үшін Хинабиан, Катмон, Сент-Бернардта 810 кВт сыйымдылықтағы шағын гидроэлектр станциясы салынды. Электр энергиясын өндірудегі маңызды табыс – 2003 жылы пайдалануға берілген, 50-100 мегаватт қуаты бар Сан-Хуандағы Оңтүстік Лейте геотермальдық жобасы. Оның 25 жылға жуық экономикалық қызмет етуі күтілуде. Іске кіріспе фазасындағы жұмыстар жолға қойылды.

Байланыс

Пошта байланысы жүйесі провинцияның барлық муниципалитеттеріндегі басты байланыс құралы болып табылады. Ішкі және халықаралық қоңырауларды қамтамасыз ету үшін провинцияда бес телефон компаниясы жұмыс істейді, атап айтқанда PLDT, PT&T, RCPI/Bayan Tel, Evtelco және Телекоммуникация бюросы (Butel); Согодтағы DYSL және Маасин қаласындағы DYDM екі AM радио станциясы. Басқа байланыс түрлеріне мемлекеттік кеңселер үшін SSB радиолары, ал мемлекеттік және жеке сектор үшін ұялы телефондар жатады. TV5, GMA Network және ABS CBN қалада жаңа телеарна ашуға дайындалып жатыр.

Денсаулық сақтау мекемелері

1996 жылы провинцияның денсаулық сақтау және медициналық қажеттіліктерін сегіз мемлекеттік аурухана, алты жеке аурухана мен клиника, жиырма ауылдық денсаулық сақтау бөлімі немесе қалалық орталықтар, тоқсан үш денсаулық сақтау станциясы және он амбулаториялық жеке клиника қамтамасыз етті. Мемлекеттік ауруханалардың жалпы төсек-орын саны 265, ал жеке ауруханалардың саны 110. Облыстағы денсаулық сақтау мекемелерінің қазіргі саны әлі нақтыланып жатыр. Маасин қаласы Шығыс Висаядағы темекі шегуге тыйым салынған қала ретінде белгілі.

Туризм

17 ғасырда салынған Маасин соборы, әлдебір ең үлкен ғана емес, сонымен қатар Маасин қаласындағы ең көне шіркеу болуы мүмкін. 1968 жылдан бері діни орталық. Шіркеу әсемделген алтарь және әулиелердің суреттерімен безендірілген, Оңтүстік Лейте халқының діни сеніміне куәлік етеді. Дон Анаталио Гавиола алаңы, ол Маасиннің сол кездегі мэріне арналған. Бұл орын әлі де туристер мен жергілікті тұрғындар үшін баруға кеңес берілетін жерлердің бірі. Гинсохотан үңгірі – қала орталығынан 15 км қашықтықта, теңіз деңгейінен 276 метр биіктікте орналасқан үлкен үңгір. Үңгірге кіргендер су арқылы өтіп немесе жүзіп кірсе, кішкентай үңгірдегі шарлауықтар, жартастар мен әсерлі тас формаларын таба алады. Кагнитуан лагунасы – Гинсохотан үңгірінен шыққан су каскадтармен төмен ағып, суға түсушілер мен емдік сулар іздеушілердің жиі баратын табиғи лагунаны құрайды. Екі көрнекті орын (Гинсохотан үңгірі мен Кагнитуан лагунасы) Канитоан ауылында орналасқан, ал Мария Клара ауылынан Хабаль-хабальмен жетуге болады. Жолдың соңғы бөлігі – жаяу жүруге арналған: сіз шағын үйлердің, егістік жерлердің және пальма ағаштарының қасынан өтесіз. Артқы жағынан таулар көрінеді. Камп Данао орман паркі теңіз деңгейінен 335 метр биіктікте және қаладан 15 км қашықтықта орналасқан. Онда 2010 жылы Филиппин скауттарының ұлттық іс-шарасы өтті. Бұл Маасин қалалық орман паркі деп те аталады және 2010 жылы Филиппин скауттарының ұлттық іс-шарасына ұйымдастырылды. Балаларымен саяхаттаушылар үшін бұл жақсы орын, себебі зоопаркта жолбарыстар, крокодилдер, арыстандар, түйелер, жыландар, маймылдар және түрлі құстар сияқты әртүрлі жануарларды көруге болады. Маасин зообагы мен ойын-сауық паркі (2012 жылдың басында ашылды). Бұл зообақтың ерекшелігі – жануарлар торларда емес, «табиғи» кедергілермен бөлектеліп ұсталады. Бого құс жұмағы (жеке меншік), қаладан шамамен 4 км қашықтықта орналасқан, өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің арасындағы тау-кен орны. Мұнда жасыл өсімдіктер, құстардың әуенді әндері, таудан құлап түсетін шарлауықтар мен құстардың жыр-жырлары кездеседі. Оны Комбадо ауылынан табуға болады. Өкінішке орай, табиғаттың бұл бұрынғы жабайы және әсем бөлігі экономикалық кеңеюдің құрбаны болды, сондықтан су сапасы бұрынғыдай жақсы емес, ал бұрынғы жабайы лагуна бассейнмен алмастырылды. Абиэра өнер мұражайы, Маасин қаласындағы тағы бір көрнекті орын, ол сирек кездесетін артефактілер, антиквариаттар, суреттер, сақталған жануарлар, монеталар, асыл тастар және тарихи жәдігерлер жинағын көрсетеді. Мұражай Абиэра отбасының меншігінде болса да, қызығушылық танытқандар оны көре алады. Ол қаланың орталығындағы Тунга-Тунга ауылында орналасқан. Жалека төбелеріндегі Успенская шіркеуі – Филиппиндегі ең биік жеке меншікке тиесілі ғибадатхана. Аңкестің өзіне және жақын маңдағы шіркеуге 300-ден астам сатылы баспалдақ арқылы жетуге болады. Бұл Маасин қаласы мен Оңтүстік Лейтедегі ең көп талданған діни орындардың бірі. Бұл әсерлі орын күндіз ғана емес, түнде де, жарықтандырылған кезде алыстан көрінеді. Сан-Франциско Хавьер паломниктік орталығы, 400 метр биіктікте орналасқан ғажайып шіркеу. Оған бір сағаттық саяхат жасап, ағаштар мен жабайы бұталар арасынан өту керек. Әрбір тілек орындалады және әрбір дұғаға жауап беріледі делінеді. Монте-Куэва ғибадатханасы, сондай-ақ, Исаның ең қымбат қаны мен Марияның ең қымбат қанының ғибадатханасы деп аталады, бұл Маасин епархиясына Одонг пен Лоринг Чунг филантроптарының сыйы. Бұл орын паломниктік сапаршылар мен ізбасарларға пана болады. 30 фут биіктіктегі Мария иконасы Крест жолы мен Қайта тірілу жолының үстіндегі биік жерден көрінеді. Үңгірдегі собор Маасин қаласынан 2 км қашықтықта орналасқан табиғи кереметтің шыңы.