Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2000 жылы БҰҰ Батыс Сахара қақтығысын шешу үшін Бейкер жоспарын ұсынды, сондай-ақ үшінші әлем елдерінің қарызын жеңілдетуді көздеді.
2000 UN proposed solution to the Western Sahara conflict
the Baker Plan to ease Third World debt
Бейкер жоспары (ресми атауы – Батыс Сахара халқының өзін-өзі анықтау жөніндегі бейбітшілік жоспары) – Батыс Сахараға өзін-өзі анықтау құқығын беруге бағытталған Біріккен Ұлттар Ұйымының бастамасы. Ол 1991 жылғы Елдестіру жоспарын алмастыру мақсадында жасалған, ал оның егжей-тегжейлі сипаттамасы 1997 жылғы Хьюстон келісімінде берілген.
The Baker Plan (formally, Peace Plan for Self Determination of the People of Western Sahara) is a United Nations initiative to grant self determination to Western Sahara. It was intended to replace the Settlement Plan of 1991, which was further detailed in the Houston Agreement of 1997.
Өмірбаян
1975 жылдан бері Марокконың Батыс Сахараны басқаруына көршілес Алжирде сүргінде өмір сүріп жатқан Полисарио жасақтары қарсы тұрып келеді. 1991 жылдан бері тараптардың екеуі де БҰҰ тәуелсіздік туралы референдум өткізетінін түсініп, атысты тоқтату келісіміне қол қойды. Алайда, 1991 жылғы референдум жоспары сайлауға қабілетті азаматтарды анықтау мәселесіндегі келіспеушіліктерге байланысты тоқтап қалды. Марокко аумақта қазір тұратын барлық адамды, соның ішінде барлық марокколық қоныс аударушыларды сайлау тізіміне енгізуді талап етті. 1975 жылғы «Жасыл наурызға» дейін Марокко мемлекеті мыңдаған марокколықтарды Батыс Сахараның Марокко бақылауындағы бөлігіне (аумақтың 80%) қоныстандыру схемаларын қолдады. 2015 жылғы есептерге сәйкес, марокколық қоныс аударушылар 500 мың тұрғынның кем дегенде үштен екі бөлігін құрады. Полисарио фронты тек 1974 жылғы испан халқының санағында тіркелгендер мен олардың ұрпақтарын енгізуді қалады; 1974 жылғы санақ 1991 жылғы келісімде сайлаушылар тізімін жасау үшін негіз ретінде көрсетілген. «Минурсо» ұйымының арнайы топтары аумақтың түпкілікті тұрғындары деп саналатын 80 мың сайлаушыны анықтады. Бұл көрсеткіш 75 мың адамды қамтитын испан санағымен сәйкес келді, нәтижесінде Марокко марокколық тараптан ұсынылған 100 мыңнан астам өтініштің қабылданбауына байланысты сайлаушылар тізіміне шағымдануға мәжбүр болды. Бұл процесс тоқтап, 1990 жылдардың соңында Марокко референдумды «көзсіз жол» деп жариялай бастады.
Western Sahara's administration by Morocco since 1975 is challenged by Polisario guerillas living in exile in neighbouring Algeria. Since 1991, a ceasefire has been in place, accepted by both parties with the understanding that the UN would organize a referendum on independence. The 1991 referendum plan was stalled, however, due to disagreements on voter eligibility. Morocco demanded the inclusion of all people now living in the territory, including all Moroccan settlers. Following the 1975 Green March, the Moroccan state has sponsored settlement schemes enticing thousands of Moroccans to move into the Moroccan occupied part of Western Sahara (80% of the territory). By 2015, it was estimated that Moroccan settlers made up at least two thirds of the 500,000 inhabitants. The Polisario Front insisted on inclusion of only found in the 1974 final Spanish census and their descendants; the 1974 census had been mentioned as the basis of voter lists in the 1991 agreement. Specialized Minurso identification teams eventually found in favor of some 80,000 voters deemed to be indigenous to the territory. That number corresponded quite closely to the Spanish census of 75,000 persons, which caused Morocco to launch appeals against the voter list on behalf of over 100,000 rejected applicants from the Moroccan side. This stalled the process, and by the late 1990s, Morocco had begun declaring the referendum a "dead option."
Бейкер I және II
Бейкер I немесе Негізгі келісім деп аталатын жоспардың алғашқы нұсқасын БҰҰ арнайы елшісі Джеймс Бейкер 2000 жылы таратты, бірақ оны Қауіпсіздік Кеңесіне ресми түрде ұсынбады. Бейкердің ұсыныстарына негізделгенімен, жобаны Марокконың тапсырысымен жұмыс істеген заңгерлер тобы дайындады. Ол Батыс Сахара халқына Марокко мемлекетінің құрамында автономия ұсынды. Қорғаныс және сыртқы саясаттан басқа, барлық шешімдерді жергілікті билік қабылдауға тиіс болды. Марокко жоспарды қабылдады, ал Полисарио одан бас тартты. Екінші нұсқа (бейресми түрде Бейкер II деп аталды) Батыс Сахара билігі арқылы Сахараның өзін-өзі басқаруын бес жылға көздеді, одан кейін тәуелсіздік туралы референдум өткізілуі керек еді. Бұл референдумға Батыс Сахараның бүгінгі күнгі барлық халқы қатысуға тиіс болды, соның ішінде 1975 жылдан кейін Мароккодан көшіп келген немесе Мароккода қоныстанған адамдар да, бұған дейін Полисарио қарсылық білдірген мәселе. Алайда, уақытша жергілікті билік (Батыс Сахара билігі) МИНУРСО аумақтың түпкілікті тұрғындары деп анықтаған шектеулі сайлаушылар тізімі бойынша сайланатын болды, бұл Марокконы наразылыққа итерді. Марокко Бейкер II жоспарына алғашқы қарсылықтарын білдіргеннен кейін, Полисарио майданы оны келіссөздердің бастамасы ретінде көңілсіз қабылдады. 2003 жылдың шілдесінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Бейкердің алғашқы жобасымен мақұлданбаған жоспарды бекітті және тараптарды оны іске асыруға бірауыздан шақырды. Бірақ Марокко жоспарды қабылдамай, тәуелсіздік опциясы бар кез келген референдумға келіспейтінін мәлімдеді. Осыдан кейін Бейкер наразылық танытып, қызметінен кетті, ол Батыс Сахара мәселесі бойынша БҰҰ-ның екінші елшісі болды. Ол тараптардың қарама-қайшы ұстанымдары мен Қауіпсіздік Кеңесінің тараптардың қарсылығына қарамастан, шешімді күштеп жүзеге асырудан бас тартуын ескере отырып, 1991 жылғы Елді Мекеңдеу Жоспарын іске асырудың немесе басқа келісімге келудің қамтамасыз етілген жолы жоқ сияқты екенін айтты. Полисарио, АҚШ қолдауымен БҰҰ процесін басқаратын күшті делдалды іздеп, оның отставкасына өкініш білдірсе, Марокконың ресми тұлғалары оны жағымды жарықтан қарады; Сыртқы істер министрі Бенайса отставканы «марокколық дипломатияның табандылығының» нәтижесі деп атады.
The first draft of the plan, called Baker I or the Framework Agreement, was circulated by the UN special envoy James Baker in 2000, but never presented formally to the Security Council. Although based on Baker's proposals, it was drafted by a Morocco sponsored legal team. It offered the people of Western Sahara autonomy within the Moroccan state. Except for defense and foreign policy, all other decisions would be the responsibility of local government. Morocco accepted the plan, but the Polisario rejected it. The second version (informally known as Baker II) envisioned Saharan self rule under a Western Sahara Authority for a period of five years, with a referendum on independence to follow. In this referendum, the entire present day population of Western Sahara would participate, including people who had migrated from or been settled by Morocco post 1975, something which Polisario had so far refused. On the other hand, a provision that the interim local government (the Western Sahara Authority) would be elected only by a restricted voters' list (those identified as original inhabitants of the territory by MINURSO) alienated Morocco. After Morocco had voiced early objections to Baker II, the Polisario front reluctantly accepted the plan as a basis for negotiations. In July 2003, the UN Security Council endorsed the plan, something that it had not done with Baker's first draft, and unanimously called for the parties to implement it. Morocco, however, then rejected the plan, saying that it would no longer agree to any referendum that included independence as an option. After this, Baker resigned in protest, the second UN envoy to Western Sahara to do so. He indicated that given the irreconcilable positions of the parties and the Security Council's refusal to enforcing a solution over the objections of either party, there no longer appeared to be a feasible way to implement the 1991 Settlement Plan or to reach another compromise solution. While the Polisario, anxious to have a strong mediator with US backing in charge of the UN process, deplored his resignation, Moroccan officials viewed it in a positive light; foreign minister Benaissa publicly called the resignation a result of "the tenacity of Moroccan diplomacy".
Бейкер жоспарының жағдайы
2005 жылдың басынан бері БҰҰ Бас хатшысы есептерінде бұл жоспарға сіңіп жатқан жоқ, және қазіргі уақытта ол көбінесе тоқтатылған сияқты. Алайда, оның орнына басқа жоспар жоқ, бірақ саяси вакуум жаңадан қақтығыстарға әкелуі мүмкін деген алаңдаушылық әлі де сақталуда. Марокко осы аумақ үшін автономияны жанжалды шешудің соңғы жолы ретінде ұсынды.
Since early 2005, the UN Secretary General has not referred to the plan in his reports, and by now it seems largely dead. No replacement plan exists, however worries persist that the political vacuum will result in renewed fighting. Morocco has proposed autonomy for the territory as a final solution to the conflict.