Апатты аймақтарға туризм: этикалық және экономикалық аспектілер
Disaster tourism
Апат туризмі: табиғи және техногендік апаттар болған жерлерге саяхат. Жақсы жағы мен жаман жағы, экономикалық әсері, білім беру мақсаты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Табиғи немесе техногендік апат болған жерлердегі туризмнің шолуы
Overview of tourism where an environmental disaster happened
Апаттық туризм – табиғи немесе адамның әрекетінен туындаған экологиялық апат болған жерлерді аралау. Әртүрлі апаттар апаттық туризмге себеп болғанымен, ең көп таралған апаттық туризм орындары – жанартаулардың атқылауына ұшыраған аймақтар. Апаттық туризмнің моральдық жағы мен әсеріне қатысты пікірлер қарама-қайшы. Апаттық туризмді қолдайтындар бұл практика оқиға туралы хабардарлықты арттырады, жергілікті экономиканы дамытады және халықты жергілікті мәдениетпен таныстырады деп санайды, ал қарсыластары бұл практиканың пайдаланушылық екенін, өзгелердің қайғысынан табыс табуға бағытталғанын және көбінесе оқиғаларды дұрыс емес бейнелейтінін айтады.
Disaster tourism is the practice of visiting locations at which an environmental disaster, either natural or human made, has occurred. Although a variety of disasters are the subject of subsequent disaster tourism, the most common disaster tourist sites are areas surrounding volcanic eruptions. Opinions on the morality and impact of disaster tourism are divided. Advocates of disaster tourism often claim that the practice raises awareness of the event, stimulates the local economy, and educates the public about the local culture, while critics claim that the practice is exploitative, profits on loss, and often mischaracterize the events in question.
Көңіл көтеру
Smartertravel журналының мақаласында апат туризмін таңдайтын адамдардың себептері қарастырылады. Ылғалдылық көбінесе әлеуметтік, академиялық немесе мәдени жағынан жеке байланыстан туындайды. Келушілердің тағы бір тобы зардап шеккен аймақтарға көмек көрсетуді мақсат етеді – бірі тікелей ерікті еңбек арқылы, екіншісі жанама түрде қайырымдылық арқылы. Тағы да бір топ келушілердің бұл орынға немесе оқиғаға ешқандай қатысы жоқ, бірақ олар турист ретінде сол жерде болып, көрікті жерлерді аралаудың бір бөлігі ретінде сол жерлерді зерттейді. Мысалы, Италияға Римді тамашалауға келген туристердің кейбіреулері, бастапқыда жоспарламағандықтан, Помпей және оның айналасындағы қалаларды көреді. Апат туризмі белгілі бір орынға немесе турға байланысты білім беру мақсатын немесе қанағаттандыруды көздеуі мүмкін. Туристік нысанға құрметпен және сақтықпен қарауды ұйымдастырушылар да, туристер де анықтайды. Апат туризмін қолдайтындар, операторлардың пайда табуға ұмтылғанына қарамастан, бұл аттракциондар апаттарды білім беру мақсатында қайта қарастыруға мүмкіндік беретінін атап көрсетеді. Олардың көпшілігі, жағымсыз апат туризмі пайда болған жағдайда, кінә операторлардың емес, туристердің сезімталдық танытпауында екенін айтады. Дегенмен, туристер мен операторлар үшін білім беру мен қанағаттандыру арасындағы айырмашылықты анықтау үшін апатты түсіну үшін маңызды аймақтарды және қираған жердегі мінез-құлықтың жаңа салынған үйлерде немесе уақытша лагерьлердегі мінез-құлықтан қалай ерекшеленетінін анықтау қажет. Сол сияқты, апат болған жерлерге сапар адамдардың сезімталдығын арттырады деп есептеледі, бірақ әсерінің сипаты сапардың ерекшеліктеріне байланысты. Мысалы, ұйымдастырылмаған сапарлар көбінесе келушілерді азапты жақыннан көруге мәжбүр етеді, осылайша оларды құрбандармен қалай қарым-қатынас жасау керектігін ойлауға итермелейді, соның салдарынан сезімталдық артады. Ал ұйымдастырылған сапарлар эмпатияны төмендетуі мүмкін, себебі туристер «турист сияқты әрекет етеді және турист сияқты киінеді», бұл тәжірибені әлсіретеді және тазартады. Бұл кеңінен сынға ұшырады және билік Кавалаппараға қажетсіз сапарларды болдырмауды талап етті. 2017 жылдың 9 қазанында Facebook компаниясының бас директоры Марк Цукерберг және Facebook әлеуметтік VR басшысы Рейчел Франклин Facebook Spaces жаңа виртуалды шындық қолданбасын көрсету үшін Пуэрто-Риконың қираған аймақтарына виртуалды тур жасады. 10 минуттық видеода Цукерберг Facebook компаниясының Қызыл Крестпен серіктесіп, спутниктік суреттерден халық картасын жасап, көмек көрсетуді тиімдірек бөлу жолдарын түсіндірді. Бұл турға жұртшылық бірауыздан қарсы шықты. Цукерберг VR-ді апат аймақтарына адамдарды тасымалдау мүмкіндігі үшін «тамаша» деп сипаттағаны үшін сынға ұшырады, ал көрермендердің көпшілігі Цукерберг пен Франклиннің мультфильмдік бейнелерін орынсыз көңіл көтерушілік ретінде қарастырды. Тікелей эфирден кейін Цукерберг кешірім сұрап, былай деді: «VR-де өзіңіз болғанда, айналаңыз өте нақты сезіледі. Бірақ бұл сезім сізді екі өлшемді экрандағы виртуалды кейіпкер ретінде көріп отырған адамдарға жеткізілмейді».
An article by Smartertravel defines the motivations present in individuals practicing disaster tourism. Attraction is typically derived from personal connection in a social, academic or cultural essence. Another population of visitors hope to aid in providing relief to the affected areas—some directly through volunteer work and some indirectly through donations. Other visitors have no connection to the site or the event, but happen to be there as tourists and visit those places as part of their sightseeing. A common example of this is tourists who come to Italy to sightsee in Rome and end up visiting Pompeii and its neighboring cities without initially intending to do so. Depending on the site or tour, disaster tourism can be seen to be an educational experience or exploitative. Whether or not a tourist site is handled respectfully and tactfully often is determined both by those organizing the events and the tourists themselves. Moreover, advocates of disaster tourism point out that attractions can educationally re examine disasters despite the operators being motivated by profit. Many of these advocates argue that when distasteful disaster tourism occurs, the blame lies primarily on the tourists for providing an insensitive demand rather than on the operators for fulfilling such a demand. For both tourists and operators, however, parsing the difference between an educational and an exploitative one requires asking what areas are crucial for understanding the disaster and clarifying how behavior that is appropriate in a destroyed area is often different from the behavior that is appropriate in newly built homes or temporary camps. Similarly, visiting disaster sites is thought to affect empathy, but the nature of the effect it has depends on the particulars of the visit. Unorganized visits, for example, can often raise empathy by forcing the visitors to see suffering up close and prompting them to consider how to interact with victims. On the other hand, more organized visits have been accused of lowering empathy because they comprised tourists “acting like tourists and dressing like tourists,” which dilutes and sanitizes the experience. This led to widespread criticism, and authorities demanded that unnecessary visits to Kavalappara be avoided. On October 9, 2017, Facebook CEO Mark Zuckerberg and Facebook social VR chief Rachel Franklin used a livestream to showcase Facebook’s new virtual reality app, Facebook Spaces, by taking a virtual tour of the devastated areas of Puerto Rico. During the 10 minute video, Zuckerberg explains how Facebook partnered with Red Cross to build population map from satellite imagery and better allocate the relief effort. The public reception to the tour was unanimously negative. Zuckerberg drew criticism for describing VR as "magical" in its ability to transport people to disaster zones, and most viewers considered the cartoon avatars of Zuckerberg and Franklin to be an inappropriately jovial tone. The day following the livestream, Zuckerberg apologized, explaining, "When you're in VR yourself, the surroundings feel quite real. But that sense of empathy doesn't extend well to people watching you as a virtual character on a 2D screen."
79 жылы Везувий тау-кені атылуы
79 жылы Везувий жанартауы атқанда, Помпеи және жақын орналасқан Геркуланум қалалары көмiлiп, оның көшелерiнен фрескаларына дейiн барлық нәрсе шөмiш пен күлдiң астында сақталды. Помпеи алғаш рет 1599 жылы қайта ашылса да, 1748 жылы испан инженері Рокки Хоакин де Алькубьерре үлкен қазба жұмыстарын жүргiзгенге дейiн туризмге мұқтаждық болмады, ол толық сақталған рим театры сияқты көптеген маңызды құрылыстарды ашты. Бүгiнде Помпеи үлкен Везувий ұлттық паркіне қарасты және Италияның ең танымал туристік орындарының бiрi болып табылады, жыл сайын шамамен 2,5 миллион адам келедi. Бүгiнде оқиға болған жердi қола тақта мен цемент көрсетедi. Апат болған жердiң шығысында, "Лейкхерст" әскери-тарихи қоғамының ерiктiлерi "Гинденбург" кемесi сақталған 1-шi тарихи ангарға экскурсиялар өткiзедi.
When the nearby volcano Mount Vesuvius erupted in 79 AD, the eruption buried the city of Pompeii and the nearby city of Herculaneum and preserved everything from its streets to its frescoes under mounds of pumice and ash. Although Pompeii was initially rediscovered in 1599, tourism was undesirable until Spanish engineer Rocque Joaquin de Alcubierre performed a much larger excavation in 1748, which revealed many noteworthy structures, such as a fully intact Roman theatre. Today, Pompeii belongs to the much larger Vesuvius National Park and is one of Italy’s most popular tourist sites, attracting approximately 2.5 million visitors annually. Today, a bronze plaque and cement outline the site of the incident. Immediately east of the crash site, volunteers of the Navy Lakehurst Historical Society will conduct public tours of Historic Hangar One, the location where the Hindenburg was kept.
2010 жылы Эйяфьялайекуллдың атылуы
Исландиядағы Эйяфьялайекуль 2010 жылдың 20 наурызында жарыла бастады. Осы кезде Fljótshlíð, Eyjafjöll және Landeyjar аймақтарындағы 500-ге жуық шаруа мен олардың отбасылары түнде эвакуацияланды, бірақ Төтенше жағдайлар департаментінің қауіп-қатерді бағалауынан кейін олар өз шаруашылықтары мен үйлеріне оралуға рұқсат алды. 2010 жылдың 14 сәуірінде Эйяфьялайекуль екінші рет жарылып, 800 адамды эвакуациялау қажет болды. Бірінші жарылыстан кейін туристік фирмалар жанартауды көруге саяхаттар ұсынды. Дегенмен, екінші жарылыстан шыққан күл бұлты Ұлыбритания және Солтүстік және Батыс Еуропаның көп бөлігіндегі әуе трафигін тоқтатты, Исландияның әуе кеңістігі ашық болғанымен, Исландияға саяхаттауды қиындатты.
Eyjafjallajökull, in Iceland, began erupting on 20 March 2010. At this time, about 500 farmers and their families from the areas of Fljótshlíð, Eyjafjöll, and Landeyjar were evacuated overnight, but allowed to return to their farms and homes after Civil Protection Department risk assessment. On 14 April 2010, Eyjafjallajökull erupted for the second time, requiring 800 people to be evacuated. In the wake of the first eruption, tour companies offered trips to see the volcano. However, the ash cloud from the second eruption disrupted air traffic over Great Britain and most of northern and western Europe, making it difficult to travel to Iceland even though Iceland's airspace itself remained open throughout.
2010 жылы Мерапи тауының атылуы
2010 жылдың қараша айында Индонезиядағы белсенді Мерапи тауының жанартауы бір ғасырдың ішінде екінші рет атқылады, нәтижесінде 353 адам қаза тауып, жақын маңдағы ауылдардағы шамамен 400 000 адам қоныс аударды. Мерапи тауы апат туризмінің ерекше орындарының бірі болып табылады, себебі Мерапи жанартауы атқылағанға дейін танымал туристік орын болған және туризм жергілікті экономиканың маңызды бөлігін құраған. Көптеген тур операторлары мен саяхат агенттіктері зардап шеккен аймақтарды джиптермен аралап көруге арналған стандартты турларды ұсынады, ал кейбір бағдарламалар жергілікті қайырымдылық қорына көмек көрсетуге және құтқару жұмысына қатысуға тікелей мүмкіндік береді. Мысалы, "Go Green" жобасы туристерді кішкентай ағаштар мен тұқымдар сатып алып, оларды жергілікті ауылдарға отырғызуға шақырады.
In the November of 2010, the active Indonesian volcano of Mount Merapi had its second eruption in a century, which led to direct deaths of 353 people and the displacement of approximately 400,000 people in nearby villages. Mount Merapi is unique among disaster tourist sites because Merapi was a popular tourist site prior to the volcano’s eruption, and tourism had already made up a significant portion of the local economy. While many tour companies and travel agencies hold more standard sightseeing tours with jeeps of the affected areas, some programs provide more direct paths to donating to local charities and getting involved in the relief effort. For example, the Go Green Campaign encourages tourists to purchase small trees or seeds and plant them in local villages.