Кіріспе

Пруссиялық биолог және саяхатшы (1794–1860)

Александр Эдуард Фридрих Эверсманн (23 қаңтар 1794 – 14 сәуір 1860) – пруссиялық биолог және саяхатшы.

Ерте өмір және білім

Эверсман 1794 жылғы 23 қаңтарда Вестфалияда дүниеге келді және Марбург, Галле, Берлин және Дорпат университеттерінде білім алды. 1814 жылы Галледе философия және азаттық ғылымдары магистрі дәрежесін, ал 1817 жылы Дорпатта медицина және хирургия докторы ғылымын қорғады. Келесі үш жыл бойы Оңтүстік Уралды аралап, үлгілер жинап, Берлин университетіндегі Хинрих Лихтенштейнге жіберді.

Мансап

Эверсман ұзақ уақыттан бері Орталық Азияға табиғи тарих үлгілерін жинау үшін саяхаттауды жоспарлаған. Ол аймақтағы халықтардың тілдерін, әдет-ғұрыптарын және мұсылман дінін зерттеген. 1820 жылы ол саудагер кейпінде Бухараға аттанды, бұл саяхатын "Оренбургтен Бухараға саяхат" (1823) деп сипаттады, ал Лихтенштейн табиғи тарихқа арналған қосымша жазды. 1825 жылы ол Хиваға әскери экспедициямен бірге сапар шекті. 1828 жылы Қазан университетінде зоология және ботаника профессоры болып тағайындалды. Келесі тридцать жыл ішінде ол көптеген жарияланымдар жасады және Волга мен Урал өзендері арасындағы Ресейдің оңтүстік-шығыс далаларының флорасы мен фаунасын зерттеудегі пионер болып есептеледі. Оның құрметіне көптеген құстар, мысалы, Эверсманның қызылқұйрықтыгі, бауыршақтар, соның ішінде Эверсманның парнассиан бауыршағы және күбәләктер, мысалы, Эверсманның рустикалық күбәләгі аталды. Ресейлік энтомологиялық журнал "Эверсманния" деп аталды. Герпетология ғылымында ол кеудеқұйрықтардың екі жаңа түрін сипаттағанымен әйгілі – Darevskia praticola және Darevskia saxicola. Оның құрметіне Crossobamon eversmanni деген атау берілген кеудеқұйрық түрі бар.