Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
14-19 ғасырлардағы Бирма империясының астанасы Инва (, немесе ; сондай-ақ Инва деп те жазылады; бұрын Ава деп аталған), Мьянманың Мандалай аймағында орналасқан. 14-19 ғасырлардағы бірнеше Бирма патшалықтарының ежелгі империялық астанасы болған. Тарих барысында ол көп рет қарақшылар шабуылына ұшырап, қайта жаңартылған. 1839 жылғы наурыз айында болған бірнеше күшті жер сілкінісінен кейін астана толығымен қирап, тастап кетеді. Бүгінде бұрынғы салтанатынан тек аз ғана іздер қалғанымен, бұл бұрынғы астана Мандалайдан бір күндік саяхатқа шығатын туристер үшін танымал орын болып табылады.
14th–19th century Burmese imperial capital
Inwa (, or ; also spelled Innwa; formerly known as Ava), located in Mandalay Region, Myanmar, is an ancient imperial capital of successive Burmese kingdoms from the 14th to 19th centuries. Throughout history, it was sacked and rebuilt numerous times. The capital city was finally abandoned after it was destroyed by a series of major earthquakes in March 1839. Though only a few traces of its former grandeur remain today, the former capital is a popular day trip tourist destination from Mandalay.
Этимология
Инва (အင်းဝ) атауы сөзбе-сөз "көлдің аузы" дегенді білдіреді, бұл оның Кёксе округіндегі көлдердің төменгі жағындағы географиялық орналасуын көрсетеді. Тағы бір теория бойынша, бұл атау "Иннава" сөзінен туындаған, ол аймақтағы "тоғыз көлді" білдіреді. Қаланың пали тіліндегі классикалық атауы – Ратанапура (ရတနပုရ; "Қымбат тастар қаласы"). Қазіргі стандартты бірма тіліндегі айтылуы – Инва, қазіргі орфографияға сәйкес. Бірақ Жоғарғы Бірма тіліндегі жергілікті айтылуы – Ава. Шындығында, корольдік жазбалардағы қаланың жазылуы, барлығы қазіргі бірма тілінің орфографиясын стандарттау шараларынан бұрын жазылған, (Awa) – бұл Жоғарғы Бірма тілінің фонетикалық жазылуы. Батыстағы ең көп таралған транскрипция Ava португал тілі арқылы Awa-дан келген.
The name Inwa (အင်းဝ) literally means "mouth of the Lake", reflecting its geographical location at the mouth of lakes in the Kyaukse District. Another theory states that it is derived from Innawa , meaning "nine lakes" in the area. The city's classical name in Pali is Ratanapura (ရတနပုရ; "City of Gems"). The modern standard Burmese pronunciation is Inwa , following the modern orthography. But the local Upper Burmese pronunciation is Awa Indeed, the spelling of the city in the royal records, all written prior to the modern Burmese spelling standardization drives, is (Awa), the phonetic spelling of the Upper Burmese usage. The most common Western transcription Ava comes from Awa via Portuguese.
Тарих
Инва 1365 жылдан 1842 жылға дейін бес рет Мьянманың (Бирманың) астанасы болды, шамамен 360 жыл бойы. Бирманың билік ордасы ретінде жақсы танылғандықтан, Инва (Ава Корольдігі немесе Ава соты) еуропалықтардың 19 ғасырға дейін Бирманы осы атпен білуіне себеп болды.
Inwa was the capital of Myanmar (Burma) for nearly 360 years, on five separate occasions, from 1365 to 1842. So identified as the seat of power in Burma that Inwa (as the Kingdom of Ava, or the Court of Ava) was the name by which Burma was known to Europeans down to the 19th century.
Қор
Ырравадди және Митнге өзендерінің тоғысында, Жоғарғы Бирманың маңызды күріш өсіретін Кяуксе ауданында стратегиялық түрде орналасқан Аваның орналасқан жері 1310 жылы патша Тихату тарапынан болашақ астана ретінде қарастырылған. Тихату 1313 жылы жаңа астанасын Пинья қаласында салғанмен, 1364 жылдың қыркүйегінде Сагаинг және Пинья патшалықтарын біріктірген Тихатудың шөбересі Тадо Минбья, Инуа жерін жаңа астанасы ретінде таңдады. Инва 1365 жылдың 26 ақпанында (Табаунг айының 726 жылы 6-шы күні) Ирравадди өзенін солтүстікке, Митнге өзенін шығысқа арналармен жалғастыра отырып, жасалма аралда ресми түрде құрылды. Жасанды аралды құру батпақтар мен көлдерді (немесе Инс) толтыруды да қамтыды. Инваның жоспары, немесе кем дегенде ішкі қамал, буддалық әлемді кішірейтілген түрде бейнелеуге арналған. Сарай қамалдың ортасында салынды, бұл Бирма қалаларын жоспарлаудың дәстүрлі қағидаларына сәйкес Будданың орналасқан жерімен сәйкес келеді, сондықтан патша Буддамен тікелей байланысты болды. Бұл патшаға құдайлық мәртебе берді және сарай діни орталыққа айналды. Патшалық және оның күші қаладан мандала ретінде шықты, теория бойынша бүкіл әлемді қоршап тұрды, сондықтан қала құдай тарапынан бекітілген патшалықтың космологиялық орталығы болды.
Strategically located on the confluence of Irrawaddy, and Myitnge rivers, and in the main rice growing Kyaukse District of Upper Burma, the location of Ava had been scouted as a possible capital site as early as 1310 by King Thihathu. Though Thihathu eventually built his new capital at Pinya a few miles east inland in 1313, Thihathu's great grandson Thado Minbya, who unified the Sagaing and Pinya kingdoms in September 1364, chose the site of Inwa as his new capital. Inwa was officially founded on 26 February 1365 (6th waxing of Tabaung 726 ME) on a man made island created by connecting the Irrawaddy on the north and the Myitnge on the east with a canal on the south and the west. The construction of the artificial island also involved filling in the swamplands and lakes (or Ins): The design of Inwa, or at least the inner citadel, is designed to replicate the Buddhist universe in miniature. The palace was constructed in the very centre of the citadel, which according to traditional principles of Burmese city design, corresponds to the location of the Buddha, therefore directly associating the King with the Buddha himself. This conferred upon the King a divine status and the palace as a religious centrepiece. The kingdom and its power emanated directly from the city as a mandala, encircling the entirety of the world (in theory) and therefore the city was a cosmological centre of a divinely ordained kingdom.
Ава дәуірі (14-16-ғасырлар)
Тадо Минбья Инва қаласында құрған патшалығы Ава патшалығы деп аталды және 1555 жылға дейін Жоғарғы Бирманың басты мемлекеті болды. Осы кезеңде қалада көркем әдебиет гүлденді. Бирма әдебиеті "негізінен пали тілінде емес, халық тілінде жазуды таңдаған монахтардың еңбегі арқасында сенімділікке, танымалдыққа және стильдік тұрғыдан алуан түрлілікке ие болды". Бұл дәуірде бұрынғы кодекске сын түйген, жаңа поэзиялық жанрлар мен ескі өлең формаларын жетілдірген, сондай-ақ бірінші жалпыбирмалық бирма тіліндегі жылнамалар пайда болды. Суа Сау Ке патшалығы тұсында Авада король, Сангха мүшелері, сингалдық монахтар мен брахмандар қатысқан кеңес өткізілді. Суа Сау Ке білімді патша ретінде танылды, ол ғылыми ізденістерді қолдады және қала зиялы әңгімелерге толы болды. Кейін қала 22 қаңтарға дейін тәртіпсіз және көбінесе біртілдіксіз коалицияның астанасы болды, содан кейін король Байиннаунг басып алды. Қаланың Жоғарғы Бирманың астанасы ретіндегі 190 жылдық тарихы аяқталды.
The kingdom Thado Minbya founded with the capital at Inwa became known as the Ava Kingdom, the main polity of Upper Burma until 1555. During this period, the city was the center of a flourishing literary scene in which Burmese literature "grew more confident, popular, and stylistically diverse, chiefly through the efforts of monks who chose to write in the vernacular rather than, or in addition to, in Pali." The period also saw the second generation of Burmese law codes (dhammathats), which critiqued earlier compilations, new poetic genres, and the perfection of older verse forms as well as the earliest pan Burma Burmese language chronicles. During the reign of Swa Saw Ke, a council was convened at Ava which was attended by the King, members of the Sangha, Sinhalese monks, and Brahmins. Swa Saw Ke was known as an intellectual king who encouraged scholarly endeavours and the city was said to be full of intelligent conversation. It then became the capital of the unruly and often disunited coalition until 22 January 1555 when it was captured by King Bayinnaung. The city's 190 year run as the capital of Upper Burma came to an end.
Тунгу және Конбаунг кезеңдері (16-шы - 19-шы ғасырлар)
Қала Тоңгу және Конбаунг кезеңдерінде (1599-1613, 1635-1752, 1765-1783, 1821-1842) бүкіл Бирманың астанасы болды. Қала 1599 жылдың желтоқсан айында уақытша тарап кеткен мемлекетті Ньяунгян және Анаукпетлун патшалары қайта құрған орталық болды. 1635 жылғы қаңтарда Талун патша астананы Пегу (Баго) қаласынан Аваға көшірді. Қала 1752 жылдың 21-23 наурызында қарақшыларға түсті, ал кейіннен 1753 жылдың 3 қаңтарында жаңартылған Хантхавадди патшалығының әскерлері таратып жіберді. Патша Хсинбюшин 1764 жылдың наурыз айында қаланы қайта жасай бастады және 1765 жылдың 23 шілдесінде астананы жаңадан салынған Аваға көшірді. Бодавайя патша 1783 жылдың мамырында астананы Амарапураға көшірді, бірақ оның немересі Багидау патша оны 1821 жылдың қараша айында Аваға қайта көшірді.
The city became the capital of all Burma during Toungoo and Konbaung periods (1599–1613, 1635–1752, 1765–1783, 1821–1842). The city was the base from which kings Nyaungyan and Anaukpetlun restored the kingdom which had temporarily disintegrated in December 1599. In January 1635, King Thalun moved the capital back to Ava from Pegu (Bago). The city was sacked on 21–23 March 1752, and subsequently burned down on 3 January 1753 by the forces of Restored Hanthawaddy Kingdom. King Hsinbyushin began the reconstruction of the city in March 1764, and moved the capital back to a newly rebuilt Ava on 23 July 1765. King Bodawpaya moved the capital to Amarapura in May 1783 but his grandson King Bagyidaw moved it back to Ava in November 1821.
Соңы
Қаланың соңы табиғи апаттың салдарынан келді. 1839 жылдың 22 наурызынан бастап (Тагу айының 1201 жылы 7-ші күні) Инва-Амапура аймағында бірнеше жер сілкінісі болды. Басты жер сілкінісі 1839 жылдың 23 наурызында таңғы сағат бесте, Сагаингке дейін батысқа қарай аймақты қамтыды, содан кейін бірнеше күн бойы үзіліссіз сілкіністер жалғасты. Осының нәтижесінде бүкіл аймақ қирап, уатылды. Ең көп зардап шеккені – астана болды: барлығы дерлік қиратылды, көптеген адамдар мен мал қырылды. Қала қайтадан тұрғызылмады. Король Тхарравадди оның орнына Амарапурада жаңа сарай салдыруды шешті және 1842 жылдың ақпан айында үкімет орталығын сол жерге көшірді.
The end of the city came via a natural disaster. Starting on 22 March 1839 (7th waxing of Tagu 1201 ME) the Inwa–Amapura region was hit by a series of earthquakes. The main earthquake hit the region, as far west as Sagaing, the next day, at five o'clock in the morning on 23 March 1839, and many tremors followed for days afterwards. The entire region was left in shambles in their wake. The capital was hardest hit: everything was leveled; many people and livestock perished. The city was not rebuilt. King Tharrawaddy chose instead to rebuild a new palace in Amarapura, and moved the seat of his government there in February 1842.
Қазіргі инва
Бұрынғы астана орны Мандалайдан бір күндік саяхатқа шығу үшін танымал орынға айналды. Туристер әлі де астананың қалдықтарын көре алады, олардың ішінде Нанмадау Ме Ну Ок Кяунг, Нанмьин мұнарасы, ішкі және сыртқы кірпіш қабырғалары бар.
The former capital city site is a popular tourist day trip destination from Mandalay. Tourists can still observe a few remnants of the capital, including Nanmadaw Me Nu Ok Kyaung, the Nanmyin Tower, the inner and outer brick city walls, etc.
Қызықты жерлер
АтауыСуретСалынған жылыДемеуші(лер)Ескертулер Ава көпірі 1934 Британдықтар Бұл 16 қанатты консольдік көпір соңғы уақытқа дейін Иравади өзенін кесіп өтетін жалғыз құрылыс болды. Қазір 2005 жылғы салынып біткен жаңа көпірмен алмастырылғанымен, ол әлі де теміржол және жергілікті автомобиль қозғалысы үшін қолданылуда. Ава сарайының орны 1821 Багидау патшасы Ава сарайының орны қазір 19 ғасырдың басындағы бірден-бір биік күзет мұнарасымен белгіленген, бұл бірмандық сәулет өнерінің ерте мысалы. Бұл Багидау патша салған салтанатты сарайдан қалған жалғыз нәрсе. Бағая монастыры 1770-ші жылдар Маха Тири Зейя Тинкхая "Монастырь колледжі", мұнда патшалар білім алған. Хтилаинг Шин пагодасы Паган әулетінің патшасы Кянситта салған ступа (11 ғасырдың соңы). Джадсон ескерткіші "Жұдырық тартпау" (Let Ma Yun) түрмесінің орны, онда американдық миссионер Адонирам Джадсон Бірінші ағылшын-бирман соғысы кезінде (1824–1826) тұтқындалған. Лавка Трахпу пагодасы Маха Аунгмье Бонзан монастыры 1822 Королева Ме Ну Халық арасында Ме Ну Ок Кяунг ("Ме Нудың кірпіштен салынған монастыры") деп белгілі, ол 1818 жылы Багидаудың әйгілі бас патшайымы Нанмадау Ме Ну өзінің діни ұстазы Ньяунгган Саядау үшін салған. 1838 жылғы жер сілкінісі оған зақым келтірді, ал 1873 жылы Миндон патшайымы Синбюмашин, Нанмадау Ме Нудың қызы оны қалпына келтірді. Бұл ғимарат дәстүрлі бірмандық монастырьлардан ерекшеленеді, олар ағаштан емес, кірпіштен салынған. Ядана Хсими пагодалары 1839 жылғы жер сілкінісінен қираған шағын ступалар тобы.
NamePictureBuiltSponsor(s)Notes Ava Bridge 1934 The British This 16 span cantilever bridge was the only structure to span the Irrawaddy until recently. Although now superseded by a parallel 2005 road bridge, it is still in use for railway and local road traffic. Ava Palace site 1821 King Bagyidaw The site of the deserted Palace of Ava is now marked by a solitary masonry high watchtower, an example of early 19th century Burmese architecture. It is all that remains of the stately Palace reared by King Bagyidaw. Bagaya Monastery 1770s Maha Thiri Zeya Thinkhaya "Monastic college" where the royals were educated Htihlaing Shin Pagoda A stupa built by King Kyansittha of Pagan Dynasty (late 11th century) Judson Memorial A stone that marks the site of Let Ma Yun (lit. "no pulling punches") prison where the American missionary Adoniram Judson was incarcerated during the First Anglo Burmese War (1824–26) Lawka Tharahpu Pagoda Maha Aungmye Bonzan Monastery 1822 Queen Me Nu Popularly known as Me Nu Ok Kyaung (lit. "Me Nu's Brick Monastery"), it was built in 1818 by Nanmadaw Me Nu, the famous Chief Queen of Bagyidaw, for the residence of her religious Preceptor, the Nyaunggan Sayadaw. The earthquake of 1838, damaged it, and in 1873, it was restored by Sinbyumashin, Queen of Mindon, and a daughter of Nanmadaw Me Nu. The building is markedly different from traditional Burmese monasteries, which are constructed with wood, not masonry. Yadana Hsimi Pagodas A group of small stupas in ruins (from the 1839 earthquakes)
Көлік
Инва Мандалайдың оңтүстігінде орналасқан. Ол Мандалай халықаралық әуежайынан Мандалайға қарайтын жолда жатыр. Көліктер Митнге өзеніне дейін жүре алады. Бұрынғы астана орнына өту үшін 3 минуттық қайық сапары қажет. Инва жағында туристерге қызмет көрсету үшін көптеген атқа жегілген арбалар күтіп тұр.
Inwa is located south of Mandalay. It is on the way from the Mandalay International Airport to Mandalay. Cars can go up to the Myitnge river. It takes a 3 minute boat ride to cross over to the former capital site. On the Inwa side, a number of horse drawn carts await the tourist business.