Орта ғасырдағы тіршілікке ие сұраныштар: Габерлунзилер туралы деректер
Gaberlunzie
Орта ғасырдағы шотланд тіліндегі "gaberlunzie" сөзі – рұқсат етілген тікешілерді білдіреді. Этимологиясы киімдерінен немесе сөздердің қосындысынан туындаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Gaberlunzie /ɡ/æ/b/ər/'/l/ʌ/n/j/i/ - ортағасырлық шотланд тілінде лицензияланған тіңіркеуші деген сөз.
Gaberlunzie /ɡ//æ//b//ər/'/l//ʌ//n//j//i/ is a medieval Scots word for a licensed beggar.
Этимология
Бұл атау мұндай адамдардың әмиянынан немесе француз тіліндегі "габан" (тар жеңді, капюшонды плащ) және "лайн" (жүн) сөздерінің қосылуынан пайда болған болуы мүмкін, себебі бұл тіршілік көрімейтіндер көбінесе жуан жүннен тігілген көйлек киетін. Кейде бұл тіршілік көрімейтіндер плащтарының түсіне байланысты "көк көйлек" деп те аталған. 1892 жылғы Чемберстің энциклопедиясы испан тіліндегі "габан" сөзінен (габардин сөзінің де түбірі осы) шыққандығын, ал екінші бөлігі "лойн" – "әмияның тірелетін жері" деген сөзден алынғандығын айтады. Бұл сөзді "габерлунье" деп те жазуға болады, өйткені бастапқыда z әрпі "йог" деп жазылған.
The name may derive from the wallet that such people carried, or from a combination of the French words 'gaban' (a cloak with tight sleeves and a hood) and 'laine' (wool), as these beggars often wore coarse woollen gowns. The beggars were sometimes also called 'bluegowns' from the colour of their cloaks. Chambers's Encyclopaedia of 1892 offers a derivation from the Spanish word 'gaban' (the same origin as the word gabardine), with the second part from 'loin' "the part on which the wallet rests." The word can also be spelled gaberlunyie, since the z was originally a yogh.
Әдебиеттік қолданысы
Бұл сөз сэр Уолтер Скоттың бірнеше кітабында кездеседі. Габерлунцтар Патшаның кешірім сұраушылары немесе көк көйлектер деп те аталды (көйлектер монархтың садақасының бір бөлігі болған). Скотт «Антиквариат» (1816) кітабының кіріспесінде таныс болған әдет-ғұрыптары мен белгілі бір кешірім сұраушылар туралы айтады. Томас Хардидің «Кастербридж мэрі» (1886) романында шотланд Дональд Фарфрей бұл сөзді қолданады: «Онда мәңгі қар мен қасқырлар жоқ! — тек қыста қар, ал жазда кейде аздап, және «габерлунзи» немесе екі-үштей шалғыңдап жүргендер, егер оларды қауіпті деп санасаңыз». Алан Гарнердің «Бризингменнің таңғажайып тасы» (1960) романында Габерлунзи – кейіпкердің есімі. Бұл сөз Патрик О’Брайанның «Оубри-Матурин» сериясындағы «Жаңғыру гавані» (1983) және «Жүз күн» (1998) романдарында да қолданылады. «Шет елдік» телесериалында да осы сөз кездеседі: 1-ші маусымның 8-ші эпизодында Хью Манро есімді кейіпкер кеудесіне көптеген белгілер тағып, оған Шотландияның әртүрлі аудандарында тілеуге рұқсат береді. Сол аттас шотландтық фолк-дуэті 1960-шы жылдардың соңында құрылып, 2018 жылы соңғы гастрольдік сапарын аяқтады. Джеймс V осы өмір салтына қатты ғашы болғандықтан, жасырын түрде шапан мен әмиян киіп, өзінің мемлекетін аралап, кешкі асқа балладалар оқып, той жасаған.
The word appears in several of Sir Walter Scott's books. Gaberlunzies were also known as King's Bedesmen or blue gouns (the gowns were part of the alms given by the monarch). Scott gives an account of the customs and of particular Bedesmen he knew in the introduction to The Antiquary (1816). Scotsman Donald Farfrae uses the word in Thomas Hardy's The Mayor of Casterbridge (1886): "There are not perpetual snow and wolves at all in it!—except snow in winter, and—well—a little in summer just sometimes, and a 'gaberlunzie' or two stalking about here and there, if ye may call them dangerous." Gaberlunzie is the name of a character in Alan Garner's novel The Weirdstone of Brisingamen (1960). The word also makes an appearance in novels in Patrick O'Brian's Aubrey–Maturin series Treason's Harbour (1983) and The Hundred Days (1998). The word is also referenced in the Outlander television series: in Episode 8 of Season 1, a character by the name of Hugh Munro wears many tokens on his chest, granting him permission to beg in different Scottish parishes. The Scottish folk duo of the same name were formed in the late 1960s and completed their last tour in 2018. James V admired the life so much he would adopt the cloak and purse and travel his kingdom incognito, reciting ballads for supper and board.