Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Атыс қаруында қолданылатын құлыптау әдісі
Method of locking used in firearms
M16 құлыптауыш M16 құлыпты ашу
M16 bolt lockingM16 bolt unlocking
Айналмалы құлып – атыс үшін қарудың артқы бөлігін (немесе ұңғысын) жабу әдісі. Иоганн Николаус фон Дрейзе 1836 жылы алғашқы айналмалы құлыпты қаруды – «Дрейзе инелі мылтығын» жасады. Дрейзе құлыпты бұранда басындағы тіректер емес, бұранда тұтқасы арқылы құлыптайтын болды, Mauser M 98 немесе M16 сияқты. Бұранда басында екі тірегі бар алғашқы айналмалы құлыпты мылтық – Lebel Model 1886 мылтығы болды. Бұл қағида 20-шы ғасырдан бері жоғары қуатты оқтарға арналған көптеген қаруларда қолданылып келеді.
Rotating bolt is a method of locking the breech (or rear barrel) of a firearm closed for firing. Johann Nicolaus von Dreyse developed the first rotating bolt firearm, the "Dreyse needle gun", in 1836. The Dreyse locked using the bolt handle rather than lugs on the bolt head like the Mauser M 98 or M16. The first rotating bolt rifle with two lugs on the bolt head was the Lebel Model 1886 rifle. The concept has been implemented on most firearms chambered for high powered cartridges since the 20th century.
Дизайн
Фердинанд Риттер фон Маннлихер бұрын айналмалы емес, тік тартқышты мылтықты жасаған болатын. Ол Аустро-Венгрия армиясына берілген айналмалы бұрандалы тік тартқышты Steyr Mannlicher M1895 мылтығын жасақтады. Содан кейін Маннлихер M1893 автоматтарына көшті, ол бұрандалы тежелген бұрандалы болды, ал кейіннен Маннлихер M1900 газ поршенімен жұмыс істеді. Бұл кейінірек газбен жұмыс істейтін, жартылай автоматты және таңдамалы ату қаруларына (мысалы, M1, M14, M16, L85A1/A2 және AK 47/74) үлгі болды. Онда бұранда, камераға тиген кезде, айналып бекітіледі, бұрандадағы тіреуіштер камераға немесе ұңғымаға кіреді. Жабылу кезінде бұранда ұңғыманың ішіне немесе қабылдағыштағы бекіту ойықтарына жылжиды, содан кейін айналады; осы кезде ол бекітіледі. Бұранда оператор қолмен немесе кешіктірілген кері соққы, кері операция немесе газбен жұмыс істеу арқылы механизммен іске қосылғанша бекітілген күйде қалады, содан кейін бұранда айналып, камерадан босатылып, алынған гильзаны шығарып, жаңа оқтың патронын енгізуге мүмкіндік береді. Газбен жұмыс істеу кезінде, қаруды айналдыру үшін жану газдарының бір бөлігін іс-қимылға жеткізетін газ порты әдетте ұңғыманың ортасында немесе қарудың аузына жақын орналасқан. Осылайша ол кешіктіру қызметін атқарады, бұл камерадағы қысым қауіпсіз деңгейге түскенше бұранданың бекітілгенін қамтамасыз етеді. Айналмалы бұрандалар кешіктірілген кері соққы, газбен жұмыс істейтін, кері операциямен жұмыс істейтін, бұрандалы, рычагты және сорғылы қару конструкцияларында қолданылады. Кейбір кешіктірілген кері соққы түрлерінде айналмалы бұранда кешіктіру механизмі ретінде қолданылады: бұранда басы оқ атарда айналады, газ қысымы қауіпсіз деңгейге жеткенше камераны бекітеді. Оқ атар құрылғысы кері тартылғанда, бұранда басы сағат тіліне қарсы айналып, камераны босатады.
Ferdinand Ritter von Mannlicher, who had earlier developed a non rotating bolt straight pull rifle, developed the Steyr Mannlicher M1895, a straight pull rifle with a rotating bolt, which was issued to the Austro Hungarian Army. Mannlicher then developed the M1893 auto rifle which had a screw delayed bolt and later the Mannlicher M1900 operated by a gas piston. This was an inspiration for later gas operated, semi automatic and selective fire firearms (such as the M1, M14, M16, the L85A1/A2 and the AK 47/74) in which the bolt, upon contact with the breech, rotates and locks into place, the lugs on the bolt locking into the breech or barrel extension. Upon closing, the bolt goes forward into barrel extension or locking recesses in the receiver, and then rotates; at this point it is locked in place. The bolt remains locked until the action is cycled, either manually by the operator, or mechanically by delayed blowback, recoil operation, or gas operation which then rotates the bolt and unlocks it from the breech so that it can be withdrawn in order to extract and eject the spent casing, and the next round can be chambered. In gas operation, the gas port, which meters a portion of the combustion gases into the action in order to cycle the weapon, is typically located either midway down the barrel or near the muzzle of the weapon. In this way it functions as a delay, ensuring that the bolt remains locked until chamber pressure has subsided to a safe level. Rotating bolts are found in delayed blowback, gas operated, recoil operated, bolt action, lever action, and pump action weapon designs. In some forms of delayed blowback, the rotating bolt is used as the delay mechanism: the bolt head rotates as the firing pin strikes, locking the chamber until the gas pressure reaches a safe level to extract. As the firing pin retracts, the bolt head turns anti clockwise unlocking the breech.