Кіріспе

Итальяндық философ

Джакомо (немесе Жакопо) Забарелла (5 қыркүйек 1533 – 15 қазан 1589) – итальяндық Аристотель философы және логик.

Өмір

Забаррелла ақсүйек падуандық отбасында дүниеге келген. Ол гуманистік білім алып, Падуа университетіне түсіп, 1553 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның ұстаздары: гуманитарлық ғылымдардан Франческо Робортелло, логикадан Бернардино Томитано, физика және метафизикадан Маркантонио Генуа, ал математикадан Пьетро Катена болды. 1564 жылы ол Томитаноның орнын басып, логика кафедрасын басқарды. 1577 жылы табиғаттану философиясының бірінші ерекше кафедрасына тағайындалды. Ол 1589 жылы 56 жасында Падуада қайтыс болды. Оның барлық оқытушылық өмірі туған университетінде өтті. Оның ізбасары Чезаре Кремонини болды.

Жұмыс

Забарелланың еңбегі оның аристотельдік дәстүрдегі оқытуын көрсетеді. Оның алғашқы жарық көрген еңбегі Opera logica (Венеция 1578), одан кейін Tabula logicae (1578) болды. 1582 жылы Аристотельдің "Екінші аналитика" еңбегіне түсініктемесі жарық көрді. Оның табиғаттанудағы маңызды еңбегі – De rebus naturalibus, ол 1590 жылы өлімінен кейін жарық көрді. Бұл Аристотельдің табиғаттануы бойынша 30 трактаттан тұрады, ал кіріспесі оның өліміне бірнеше апта қалғанда жазылған. Оның екі ұлы Аристотельдің мәтіндеріне толық емес түсініктемелерін, сонымен қатар өлімінен кейін жариялады (Физикаға түсініктеме 1601 жылы және "Жан туралы" түсініктемесі 1605 жылы). Забарелла жаңадан табылған грек комментаторларымен, мысалы, Афродизиялық Александр, Филопон, Симплиций және Темистиймен, сондай-ақ Томас Аквинский, Уолтер Берли және Аверроэс сияқты ортағасырлық комментаторлармен кеңесті. Ол грек тілінде білімді болғандықтан, кейбір бұрынғы схоластик философтардан өзгеше, Аристотельдің грек тіліндегі түпнұсқа мәтіндерін пайдалана алды. Ол Аристотельдің жазбаларының нақты мағынасын түсіндіруге көп күш жұмсады.

Жазбалар

1-ші басылым (Венеция, 1578). Құрамында: (Венеция, 1586). Табиғи нәрселер туралы: XXX кітап (Кёльн, 1590). 3-ші басылым (Кёльн, 1597). Мынасы қоса берілген: (Венеция, 1601). «Жан туралы» еңбегінің III кітабына түсініктемелер (Венеция, 1605).

Басылымдар мен аудармалар

Opera logica, Вильгельм Рисседің 1597 жылғы Кёльн басылымының анастатикалық көшірмесі (Георг Ольмс, 1966). Логика кестелері. Порфирийдің кіріспесі, Санаттар, Аристотельдің «Түсіндірме туралы» және «Алғашқы талдаулар» еңбектері: Аристотельдік логикаға кіріспе, шағын синопсис, Мишель Бастит аудармасы (Париж: L'Harmattan, 2003). Логиканың мәні, Доминик Буйон аудармасы (Париж: Vrin, 2009). «Әдістер туралы» және «Регресс туралы» еңбектері, Джон П. Маккаски редакциясы және аудармасы (I Tatti Ренессанс кітапханасы; Гарвард университетінің баспасы, 2014). 1-том, «Әдістер туралы» еңбегінің I–II кітаптары. 2-том, «Әдістер туралы» еңбегінің III–IV кітаптары және «Регресс туралы» еңбегі. «De rebus naturalibus libri XXX», Хосе М. Гарсия Вальверде редакциясы (Brill, 2016). Сондай-ақ қараңыз: