Кіріспе

Батыс Африканың тарихи аймағы, музыка жанры

Васулу – Батыс Африканың Васулу өзені аңғарындағы мәдени және тарихи аймақ. Онда шамамен 160 000 адам тұрады, сонымен қатар Васулу музыка жанры осы жерде пайда болған. Васулу қазіргі Мали, Кот-д'Ивуар және Гвинея елдерінің шекаралары қиылысатын жерді қоршап жатыр. Оған Оңтүстік-Батыс Мали, Солтүстік-Батыс Кот-д'Ивуар және Шығыс Гвинея аймақтары кіреді. Солтүстік-Батысында Нигер өзені, ал Шығысында Санкарани өзенімен шектеседі. Васулу атауы Васулу, Вассалу және Уассалу деп те жазылуы мүмкін.

Мәдениет

Васулу – Васулу музыкасының отаны, дәстүрлі және заманауи ықпалдарды, күшті әйел вокалистерін және пентатоникалық аңшы арфасын үйлестіретін стиль. Васулу музыкасы – Батыс Африка музыкасының екі түрінің бірі, этномузыкатанушылардың пікірінше, американдық блюз осы музыкадан пайда болған, ал оның тамырлары Батыс Африкадан Америкаға келген құл саудасына дейін жетеді. Васулудың ең белгілі тұрғындары – әншілер Оуму Сангаре, Рамата Диаките және Кумба Сидибе. Олар Васулу Фула/Фула тайпасынан шыққан. Васулудың мәдени маңыздылығы интернет ресурстарын дамытуда және Янфолиладан хабар тарататын «Радио Васулу» құруда көрінеді.

Тіл

Васулу – шығыс фулфулде тілінің диалектісі және Канкан мандинка тілімен тығыз байланысты. Гвинеяда Васулу тілінде шамамен 73 500 адам сөйлейді, ал Малиде – 41 200 адам, онда сондай-ақ баманкан тілінде де сөйлейді. Кот-д'Ивуардың солтүстік-батыс бөлігінде 21 000-ға жуық Васулу тілінде сөйлейтін адам бар, онда ол воженака манинка тілімен байланысты. Осы аймақтың тұрғындары Вассулу, Вассулунка немесе Вассулунке деп аталады.

Тарих

Васулу аймағы – бірнеше этникалық топтардың қалыптасу орталығы болып табылады. Фута Джалон таулы аймағынан батысқа көшіп келгені айтылатын фулани халқы, 18 ғасырға дейін манде халқының тілін және әдет-ғұрыптарын қабылдап, олармен бірігіп кеткен. Осы кезде аймаққа ислам діні де тарады. Васулуда мандинка халқының да көп саны қоныстанған. Көп буын араласудың нәтижесінде Васулу аймағындағы көптеген фулалар енді өз ана тілінде сөйлемейді, бірақ өздерінің жеке басын және мәдени дәстүрлерін сақтап қалды. Васулудан шыққан кең таралған фула тегі – Диалло, Диаките, Сидибе және Сангаре. Соу және Диа есімдері де кездеседі, бірақ бұл есімдер осы аймақтағы фулаларға ғана тән емес. Мандинка Васулу мемлекеттерінің тарихы толыққанды анықталмаған, алайда Кенедугу және Вассулу кішкентай патшалықтары кем дегенде 1650 жылдардан бастап өмір сүрген, олар алтын өндіру және саудадан пайда тапқан. Васулу – Самори Туре басқарған және оның астанасы Бисандугуға негізделген ислам мемлекетінің атауы. 1870 жылы Самори ескі Васулу мемлекетін құлатты, оның фаамасы (әміршісі) Дьянабуфарина Моди болды. Васулу аймағы бірнеше рет Туреге қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Біріншісі 1885 жылы империяда ислам дінінің бекітілуіне және анимистік амалдарды қысымға алуға жауап ретінде болды. Оны Туренің інісі Кеме Брема қатыгездікпен басып тастады. Самори мен Кенедугу арасындағы соғыс аймақты қиратты, мыңдаған адамдар босқынға айналды, олардың көпшілігі құлдыққа сатылды немесе аштықтан қашып, өздерін сатуға мәжбүр болды. Саморидің Сикассоны қоршауда сәтсіз аяқтағаннан кейін болған тағы бір көтеріліс те қатыгездікпен басылды. Туре 1891 жылы қайтадан аймаққа келді және көшіп бара жатқанда халықтың көп бөлігін өзімен бірге шығысқа күштеп көшірді. Васулу француз үстемдігі кезеңінде де тұрақсыздық пен әлеуметтік қақтығыстарға, соның ішінде отарлаушы әскерлердің шабуылына ұшырады.