Кіріспе

Флорианполис аралы мен Бразилия құрлығы арасындағы ең көне көпір – Бразилияның оңтүстігіндегі Санта-Катарина штатының астанасы Флорианполисте орналасқан Герсилио Лус көпірі. Бұл Санта-Катарина аралын құрлықпен байланыстырған алғашқы көпір және Бразилиядағы ең ұзын аспалы көпір. Орталық аралық ашылған кезде өте ұзын (бірақ ең ұзыны емес, 340 метр) деп есептелді және бүгінде де әлемдегі 100 ең ірі аспалы көпірдің бірі саналады. Құрылысы 1922 жылдың 14 қарашасында басталды, ал көпір 1926 жылдың 13 мамырында пайдалануға берілді. Көпірдің жалпы ұзындығы 819,471 метрді құрайды, оның ішінде аралдан 259 метрлік виадук, орталық аралық 339,471 метр және құрлықтан 221 метрлік виадук бар. 1991 жылдың 13 мамырында халыққа жабылып, толыққанды қалпына келтірілгеннен кейін 2019 жылдың 30 желтоқсанында қайта ашылды.

Тарихи негіздер

Бұл көпірді сол кездегі Санта-Катарина штатының губернаторы Герсилио Луз арал мен құрлық арасындағы тұрақты алғашқы байланыс ретінде салдырған. Флорианполистің сол кездегі 40 мың тұрғыны арал мен құрлық арасында өту үшін паромдарға тәуелді болғандықтан, Луз бұл көпірді Флорианполистің штат астанасы ретіндегі беделін нығайту мақсатымен салдырды. Ол кезде штаттың басқа қалалары аралды әкімшілік және саяси орталық болуға тым алыс деп есептегендіктен, астананы Лагеске көшіру үшін қозғалыс болған.

Құрылыс

Көпірді Робинсон & Стейнман фирмасы жобалаған, ал Америка көпір компаниясы (ABC) салған. Ол үшін барлық материалдар АҚШ-тан әкелінді. Көпірдің ерекшелігі – жол тасымалын жүзеге асыратын ферма (үзіліссіз нығайтушы элемент) жолдың үстінде орналасқан және көз тірегімен байланысып, оның биіктігін біркелкі емес етеді. 1936 жылы Австралияның Брисбен қаласында Брисбен өзені үстінен Уолтер Тейлор көпірі сияқты ұқсас көпір салынды. Салынысы аяқталған кезде бұл көпір сол кездегі ең ұзын көзге ілінетін аспалы құрылым болды. 1113 футтық жобада тербеліс тіректері бар мұнаралар қарастырылған. ABC жобаға өздерінің тәжірибелік жылумен өңделген көз тіректерін әкелді және жобаның бас мердігері ретінде материалдарды және қаражатты үнемдейтін, сонымен қатар беріктікті арттыратын нығайту техникаларын енгізді. 1967 жылы АҚШ-тағы Огайо өзені үстіндегі Күміс көпір көз тірегінің бірінің бұзылуынан құлап кетті. Луз өзі салған көпірдің аяқталуын көре алмады, 1924 жылы, символдық актіге арналған XV алаңда салынған ағаштан жасалған макетті ашқаннан кейін он екі күн өткен соң қайтыс болды. Алғашқыда Тәуелсіздік көпірі деп аталатын бұл атау Луздың қайтыс болуынан кейін құрмет көрсету мақсатында өзгертілді. Көпір 1926 жылдың 13 мамырында ашылды. Шаршы құрылымның салмағы шамамен 5000 тоннаны құрайды, ал іргетастар мен тіреулерге 14 250 м³ бетон жұмсалды. Екі мұнара теңіз деңгейінен 74 метр биіктікке көтеріледі, ал орталық аралықтың биіктігі 43 метрге жетеді.

Қаржыландыру

Бастапқыда қаржыландыру процесі қиынға соқты. Катарина үкіметіне қарыз берген алғашқы банк банкротқа ұшырады. Осының салдарынан, жаңа несие алу қажет болды, бұл жұмыстарды кешіктірді. Сонымен қатар, АҚШ банкирлерінің қаржыландыруды ұйымдастыру кезінде жасаған әрекеті Санта-Катарина штатын банкрот болған мекеменің қарыздары үшін жауапкершілікке ие етті. Нәтижесінде, шығын 14.478 триллион рейске жетті, бұл бастапқы бағалаудан он есе жоғары және сол кездегі штаттық бюджеттің шамамен екі есеге тең болды. АҚШ банктері берген несиелерді қайтару 1978 жылы аяқталды, көпір ашылғанына 50 жылдан астам уақыт өткен соң.

Жабылу

1982 жылы қауіпсіздік себептерімен Герцилио Лус көпірі жабылды, содан кейін аралды материкке қосатын Коломбо Сальс және Педро Иво көпірлері салынды. 1988 жылдың 15 наурызында көпір қайта ашылды, бірақ тек жаяу жүргіншілерге, велосипедтерге, мотоциклдерге және атпен жүретін көліктерге ғана рұқсат етілді. 1990 жылдың ақпанында көпірді қайтадан автокөліктер үшін ашу мүмкіндігін талдаған есеп ұсынылғаннан кейін, 1991 жылдың 4 шілдесінде ол толығымен жабылды. 1997 жылы бұл көпір тарихи және өнер ескерткіші деп жарияланды. Көпірді қайта жаңарту мәселесімен Федералдық үкімет, Әкімшілік және Флорианполис қаласының әкімдігі бірлесіп айналысты. Қайта жаңарту жоспарлары 2013 жылдың ортасында ұсынылды.

Қалпына келтіру

2006 жылы басталған және 2008 жылы аяқталған көпірге жататын участалардағы қалпына келтіру жұмыстары, негізгі бөлігіндегі жұмыстар 2009 жылы басталуы тиіс еді. Бірақ мердігердің кешігуіне байланысты келісімшарт екіге бөлінді. Көпірді жаңарту жұмыстарын 2016 жылы португалдық Teixeira Duarte компаниясы бастады. Қалпына келтіру кезінде көпірдің қабырғасын қолдау үшін төрт орталық тіреу және палубаның астындағы фермалық конструкциялар салынды. Реставрация кең көлемде жүргізілді, оның ішінде барлық көзді тіреу жүйесі және мұнаралардың негізіндегі буынды қосылыстар ауыстырылды. Қайта ашылғаннан кейін көпір әр бағытта бір жолақты қозғалысқа, сондай-ақ велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жолдарға ие болды. Бастапқы келісімшарт құнына бірнеше қосымша шығындар енгізілді. Қалпына келтірудің соңғы құны қазіргі уақытта белгілі бір сомаға жетеді деп күтілуде, ал көпірдің қайта ашылуы 2019 жылдың 30 желтоқсанында болды. Бірақ кейбір уақытша тірек құрылымдар 2020 жылдың наурызына дейін алынып тасталмайды. 2019 жылдың желтоқсан айында мемлекеттік билік көпірдегі қозғалысты қайта ашуды растады, ол 2019 жылдың 30 желтоқсанында орындалды. Сол күні оның қайта ашылуын тойлауға 200 000-нан астам адам келді, мерекелік шараның басты қызығушылығы – көпірден секіріп түсу болды. Дегенмен, құрылыс жұмыстары 2020 жылы аяқталады, орталық көпірдің үстіндегі қосалқы құрылымдарды алып тастаумен және әсем жарықтандыруды орнатумен бірге. Бастапқыда көпірден тек жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер ғана өте алатын, бірақ 2020 жылдың қаңтар айында автобустар мен жедел жәрдем көліктеріне де көпірден өтуге рұқсат берілді. Наурыз айында көпір барлық көлік түрлері үшін ашылды.