Кіріспе
Догон диалектісі – Бандиагара шатқалының догон диалектілерінің біртектілігі, стандартты тілді қоса. Үш негізгі диалект бар:
Escarpment Dogon is a continuum of Dogon dialects of the Bandiagara Escarpment, including the standard language. There are three principal dialects:
Toro So Tɔrɔ sɔɔ, called Bomu Tegu in the plains languages and also known as Dɔgɔsɔ, is the standard variety of Dogon, which is one of thirteen official languages of Mali. Tommo So Tɔmmɔ sɔ, called Tombo so by Bondum Dom speakers, is spoken in a region from Kasa to Bandiagara. It is more linguistically conservative than Toro So. The third dialect commonly listed is two subdialects without a common name:
Donno So Donno sɔ in the Bandiagara area, and
Kamma So Kamma sɔ also known as Kamba So, in the Kamba area. Hochstetler confirms that these are intelligible with each other, but not with the more populous varieties of Dogon on the neighboring plains. While Toro So was chosen as the official standard, because it has the most in common with the largest number of Dogon languages due to its central location, and is used in educational and official contexts, Jamsay Dogon is the prestige variety and is the variety used for radio broadcasts.
Торо Со Тɔrɔ sɔɔ, жазық тілдерінде Бому Тегу деп, ал Догсо деп те аталады, Малидің он үш ресми тілінің бірі – догон тілінің стандартты түрі. Томмо Со Тɔmmɔ sɔ, Бондум Дом тілінде сөйлейтін адамдар Томбо со деп атайды, Касадан Бандиагараға дейінгі аймақта таралған. Бұл тілдік тұрғыдан Торо Соға қарағанда көбірек сақталған. Үшінші жиі тізілетін диалект – жалпы атауы жоқ екі кіші диалект:
Бандиагара аймағындағы Донно Со Донно sɔ, және
Камба аймағындағы Камба Со Kamma sɔ, сондай-ақ Кампа Со деп те аталады. Хохстетлер олардың бір-бірімен түсінісе алатынын, бірақ көрші жазықтардағы догон тілінің кең таралған түрлерімен емес екенін растайды. Торо Со орталық орналасқандықтан көптеген догон тілдерімен ортақ екендігіне және білім беру мен ресми қолданыста пайдаланылатындықтан ресми стандарт ретінде таңдалды, ал Джамсай догоны – беделді диалект және радио хабарларын тарату үшін қолданылады.
Escarpment Dogon is a continuum of Dogon dialects of the Bandiagara Escarpment, including the standard language. There are three principal dialects:
Toro So Tɔrɔ sɔɔ, called Bomu Tegu in the plains languages and also known as Dɔgɔsɔ, is the standard variety of Dogon, which is one of thirteen official languages of Mali. Tommo So Tɔmmɔ sɔ, called Tombo so by Bondum Dom speakers, is spoken in a region from Kasa to Bandiagara. It is more linguistically conservative than Toro So. The third dialect commonly listed is two subdialects without a common name:
Donno So Donno sɔ in the Bandiagara area, and
Kamma So Kamma sɔ also known as Kamba So, in the Kamba area. Hochstetler confirms that these are intelligible with each other, but not with the more populous varieties of Dogon on the neighboring plains. While Toro So was chosen as the official standard, because it has the most in common with the largest number of Dogon languages due to its central location, and is used in educational and official contexts, Jamsay Dogon is the prestige variety and is the variety used for radio broadcasts.
Томо Со
Томо Со (тілдің екі бөліктен тұратын атауы, сөйлеушілердің ұлтын немесе орналасқан жерін білдіреді, "Томмо" және тіл деген сөз, "Со") – догон тілдер отбасының құрамына кіретін, шамамен жиырма тілді қамтитын тіл. Догон аймағының тілдерінің генетикалық байланыстары күрделі, себебі географиялық жақындық міндетті түрде генетикалық туыстықты білдірмейді. "Томо Со және Догулу Дом тілдері Догон аймағының орталық бөлігінде қолданылғанына қарамастан, қазіргі далалық зерттеулердің алдын ала нәтижелері Томмо Со тілінің Нажамба немесе Донно Со тілдерімен тығыз байланысты екенін көрсетеді."
Географиялық таралуы
Томмо со тілі Дунца мен Бандиагара арасындағы платода шамамен 40 000 – 60 000 адам сөйлейтін тіл деп саналады. Қоршаған тілдерге қатысты, Томмо со солтүстік-батыста Нажамба Кидингемен, шығыста Нанга және Джамсаймен, батыста Тиранге Дигамен, оңтүстікте Донно Со мен Догулу Доммен көршілес. Томмо со мен Донно со тілдерінің кейбір диалектілері бір-бірін түсінуге мүмкіндік береді. Далалық зерттеулерге сүйенсек, Донно со тілі Томмо со мен Торо со тілдерінің арасындағы кезеңдік тіл ретінде қарастырылады.