Кішкентай Есек және Рождество Ғажары (Kishkentay Esek jane Rojdestvo Ғajary)

Кіріспе

The Small One (Ұлыбританияда «A Christmas Miracle» деп те аталады) – 1978 жылы Walt Disney Productions компаниясы түсірген американдық анимациялық қысқа метражды фильм. Ол 1978 жылғы 16 желтоқсанда Buena Vista Distribution тарапынан «Pinocchio» (1940) фильмінің қайта шығарылысымен бірге көрсетілді. Сюжет Чарльз Тейзвеллдің 1947 жылғы сол аттас балалар кітабына негізделген және Дон Блут, Джерри Рис, Генри Селик, Гэри Голдман және Джон Померой сияқты Disney аниматорларының жаңа буыны үшін жоба болды. Оқиға Назареттен тыс жерде тұратын, өзінің ең жақын досы – Кішкентай есегімен қоштасуға мәжбүр болған жас бала туралы айтады. Ол оны базарға алып келеді, бірақ ешкімге "сүйекті есек" қажет болмайды, тек былғары өңдейтін адам ғана оған қызығушылық танытады.

Сюжет

Ғалилея аймағындағы Назарет қаласына жақын жерде, жас баласы мен әкесі төрт есек ұстап тұрады. Бір есегі, Кішкентай, тым қартайған және әлсіз болғандықтан, баланың әкесі жинаған ағаштарды тасу жұмысын тиісті түрде атқара алмайды. Бала Кішкентайдың үстіне ең кішкентай бұтақтарды тиейді де, оларды тасымалдауға көмектеседі. Бір күні кешке баланың әкесі Кішкентайды сатуға тура келетінін айтады, себебі ол күтіміне жұмсалатын ақшаны өтеу үшін жеткілікті жұмыс істей алмайды. Жаңалыққа қатты қайғырып, бала оны сатуға өзі ерікті болады, осылайша оған мейірімді иесін табуға тырысады. Әкесі келісіп, оны бір күміс тиынға сату керектігін айтады. Ертесі күні таңертең бала Кішкентайды базарға алып барады. Бастапқыда, қала қақпасындағы рим сақшысы оларды алдап, жергілікті былғары шеберханасына бағыттайды. Қорқып, олар шеберханадан қашады, оның тек есектің терісіне ғана мүкіндік екенін білгеннен кейін. Көшеде сатып алушы іздеп жүргенде, олар қала тұрғындарымен, дүкен иелерімен және саудагерлермен кездеседі, бірақ ешкім оны сатып алғысы келмейді. Соңында, бала Кішкентайды ат аукционының сахнасына шығарады. Аукционшы "сүйекті есекті" сатуға қызығушылық танытпайды, сондықтан бала Кішкентайдың "патшаның аялдамасында тұруға лайық" екенін талап етеді. Бұл аукционшы мен көрермендерді күлдіріп, оны мазақ етуге итермелейді. Аукционшы Кішкентайдың үстіне отыруға тырысқанда, баланы итеріп жіберіп, Кішкентай күш жинап, аукционшыны тепкілеп, сахнаға құлатып жібереді. Бала мен Кішкентай қашып кетеді де, көше бұрышында үмітсіздікпен жылайды. Осы сәтте, мейірімді бір кісі балаға жақындап, Кішкентай сатылымда ма деп сұрайды. Оған әйелін Бейт-Лехемге жеткізу үшін жайлы есек керек, оған жақсы қарауға уәде береді және бір күміс тиын ұсынады. Бала келісіп, Кішкентаймен қоштасады және жұбайлар мен Кішкентай саяхатқа шыққанда аспанда жарқын жұлдыз пайда болады.

Кейіпкерлер

Кішкентай: Ол – өмірінің гүлденген кезеңін өткен, мейірімді есек. Ұзақ жылдар бойы тынымсыз жұмыс істегендіктен әлсіреп қалды. Ол басқа есектермен бірдей жейді, бірақ олар көтеретіндей жүк көтере алмайды. Оның оң құлағы тік тұрмайды, сондықтан ол "Диснейге тән сүйкімділікке" ие. Ол Балаға деген сезімі терең, оған көмектесу үшін өмірін беруге дайын еді, тіпті тері илеушінің жанында дайын тұрды. Бала: Ол шамамен тоғыз жаста. Ол барлық есектерге күтім жасаса да, Кішкентай оның ең сүйіктісі. Әкесі Кішкентайды сатуды бұйырғанда, бала қатты қайғыға батып, күйзеледі. Бірақ ол жақын уақытта оны қабылдайды. Есекті жақсы көретініне қарамастан, әкесінің сөзін орындайды. Ол Кішкентайдың мейірімді және сүйіспеншілікпен күтім көрсететін қожайынға тап болатынын айтады, және олай болады. Әкесі: Баланың әкесі көрінуге жақын болмайды. Ол Баланың Кішкентайды сату үшін базарға баруын ұйымдастырады. Ол ұлын жақсы көреді, тіпті Кішкентайды да жақсы көреді, бірақ үлкен жүк көтере алмайтын есекті ұстауға шамасы жетпейтінін біледі. Ол Үш саудагерге қарызы бар, бұл оның Кішкентайдың әлсіреуінен пайда табу туралы шешіміне әсер етуі мүмкін. Үш саудагер: Олардың бірі бойы ұзын, арық, екіншісі орташа бойлы, арық, ал үшіншісі аласа, дөңгелек. Олар базарда жүріп адамдардан "банк үшін" ақша жинайды. Олар Балаға аукционшыны көрсетеді. Аукционшы: Ол базарда жылқы сатады. Басында Бала Кішкентайды сахнаға алып келгеніне ашуланады және оны ұялтады. Бірақ Бала оған Кішкентайдың не істей алатынын айтқанда, ол ойынан жаңылып, қызығады, әсіресе Бала Кішкентайдың "патшаның тұтқынында болуға лайық" екенін айтқанда. Осымен ол көңіл көтеруге шешім қабылдайды. Ол Кішкентайды салмағымен мазақтап, жарақаттауға тырысады. Бірақ Кішкентай ең жақын досы итерілгенін көргенде, күшін жинап, оны арқасынан лақтырады. Содан кейін аукционшы оларды қуады. Тері илеуші: Екінші дәрежелі қарсыласы, ол тері жасау үшін жануарларды өлтіреді, содан кейін оларды дүкенінде сатады немесе айырбастайды. Үш есек: Кішкентайдың тұратын жері. Олар Баланың Кішкентаймен көбірек уақыт өткізгеніне қызғанады. Иосиф: Фильмнің соңында Кішкентайды сатып алған адам. Оның есімі ешқашан айтылмаса да, контексттен (оның әйелін Бәйтелемге жеткізу үшін есек керек екенін айтады) оның Исаның әкесі екені анық көрінеді. Сазгер: Екінші дәрежелі кейіпкер, ол алғаш рет жұмысын істеп, саз құмыралар жасайды. Бір бала одан есегін сатып алмауды сұрайды. Ол "тек сүйектерден ғана тұрады" дейді және "апалары мен туыстарымен бірге сатып алушылар көп" дейді. Содан кейін ол балаға кетуді бұйырады. Нан пісіруші: Екінші дәрежелі кейіпкер, ол алғаш рет жұмысын істеп, бауырсақ пісіреді. Бір бала одан есегін сатып алмауды сұрайды. Нан пісіруші: "Ол - арық, нашар тамақтанған кішкентай жануар" дейді және оның үлкен әйелі "салмақты" болғандықтан, оның орнына жылқы сатып алады.

Small One: He is a gentle donkey past his prime. Long years of working hard have made him weak. Though he eats as much as the other donkeys, he cannot handle the same loads. His right ear never likes to stay straight up, giving him that "Disney cuteness" rating. He has strong feelings for the Boy and would give his life to help him, as he almost does at the tanner's. Boy: He is about nine years old. Although he takes care of all the donkeys, Small One is his favorite. When his father tells him to sell Small One, the boy is devastated. Soon he accepts it. Though he loves the donkey, he accepts what his father tells him. He assures Small One will have a gentle and loving master and he does. Father: The boy's father is not seen much at all. He is the one who sends the boy to sell Small One. He loves his son and deep down, he loves Small One too, but he knows they cannot afford to keep a donkey that cannot carry a large load. He owes money to the Three Merchants, which may impact his decision to profit from Small One's gradual enfeeblement. Three Merchants: These three men, one tall and skinny, one medium and skinny, and the last short and round, walk around the marketplace taking money from people, "for the bank". They are the ones who point the boy to the auctioneer. Auctioneer: He auctions horses in the market. At first he is angered that the boy brings Small One onto the stage and slightly embarrasses him. However, when the boy tells him what Small One can do, the man changes his mind and is intrigued, especially when the boy tells him that Small One is "good enough to be in a King's stable". With that, he decides to have some fun. He mocks and almost injures Small One with his weight. But when Small One sees his best friend pushed aside, he regains his strength and throws the man off of his back. The auctioneer then chases them away. The Tanner: A minor antagonist, he kills animals to make leather from their skins to sell or barter in his shop. The three donkeys: Small One's barn mates. They seem jealous that the boy spends more time with Small One than them. Joseph: The man who buys The Small One at the end of the film. Though his name is never mentioned, from the context (he states that he needs a donkey to carry his wife to Bethlehem) he is obviously the stepfather of Jesus. The Potter: a minor character, he is first seen doing his job, making clay pots. A boy comes by to ask him if he wants to buy his donkey, Small One. The Potter refuses, saying that he's nothing but "a sorry bag of bones" and that he has "buyers by the dozens and their mother and their cousins". He then tells the boy to go away. The Baker: a second minor character, he is first seen doing his job, baking bagels. A boy comes by to ask him if he wants to buy his donkey, Small One. The baker refuses, saying that he is a "scrawny undernourished little beast" and that his large and obese wife is a "healthy size", so he will buy a horse instead.

Өндіріс

1970 жылдардың басында Диснейдің бірнеше аға аниматорлары қайтыс болды немесе зейнеткерлікке шықты, бірақ олардың жақында шыққан анимациялық фильмдерінің үзбей табыс табуы студия басшыларын анимация бөлімінің әлі де пайдалы, бірақ жаңа таланттарға зәру екендігіне көндірді. Анимация саласының ардагері Эрик Ларсон (Диснейдің "Тоғыз қарт" тобынан) оқу бағдарламасын басқаруға таңдалды, ол АҚШ-тың әртүрлі колледждері мен өнер мектептерінен бітірушілерді іріктеп, оқытты. Нәтижесінде, 1970-1977 жылдар аралығында 25 жаңа суретші жұмысқа қабылданды. "Кішкентай" атты туындының идеясы осы кезде тәлімгер-әңгімеші Пит Янг студия кітапханасындағы опциялық мүліктердің арасынан тапқан кітаптан туындады. Ол бастапқы сюжеттік тақталарды үйде жасады және оны Рон Миллерге ұсынды, ол оны "жүректі" әңгіме деп бағалады. Сюжеттік тақталарды жақсартуға көмектесу үшін Миллер тәжірибелі сюжеттік тақта суретшісі Вэнс Джерриді Янгпен бірлесіп жұмыс істеуге шақырды. Ларсон фильмді өзі режиссерлікке алатынын ойлап, сюжетті қайта жазуға Берни Маттинсонды, ал анимацияға көмектесу үшін тәжірибелі аниматор Клифф Нордбергті шақырды. Маттинсонның сөзіне сүйенсек, команда жұма күні демалысқа кетіп, дүйсенбі күні студия басшылығы Дон Блутты режиссер етіп таңдағандықтан, жұмыстары жойылды. Бюджетті ескере отырып, Блут екі әнді өзі жазды, ал үшінші әнді режиссердің көмекшісі Ричард Рич жазды.

Шығару

The Small One 1978 жылы 16 желтоқсанда «Пиноккио» (1940) қайта шығарылысымен бірге жарық көрді. Чарльз Соломон Los Angeles Times газетінде былай деп жазды: «Фильмнің кемшіліктері бар: сценарий мен әндері біршама тәтті, ал баладан басқа адам кейіпкерлері жануарларға қарағанда дизайны мен қимылдары жағынан әлдеқайда әсерсіз, бірақ «Кішкентай» Диснейдің ұлы фильмдерін осылай жарқын еткен жарық, перспектива және атмосфера сипаттарымен ерекшеленеді». Сол жылы 23 желтоқсанда фильм HBO телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді.

Үй медиасы

2005 жылдың 27 қыркүйегінде Дисней "The Small One" мультфильмін бірінші рет 1-ші аймақтың DVD-де "Walt Disney's Classic Cartoon Favorites: Volume 9: Classic Holiday Stories" жинағының құрамында жарыққа шығарды. Бұл DVD-де Миккидің Рождестволық әні (1983) және Плутонның Рождестволық шыршысы (1952) де бар болатын. Мультфильм екі жерде өңделген:

Соңындағы жұлдызға крестке ұқсамауы үшін оған қосымша сызықтар қосылған. Үш саудагер орындаған әннің мәтіні өзгертілген. "Біз сатуға барғанда ешқашан сәтсіздікке ұшырамаймыз, қажет болса, аздап алдап-арбап сатамыз" деген сөздер "Біз сатуға барғанда ешқашан сәтсіздікке ұшырамаймыз, қажет болса, аздап көп жұмыс жасаймыз" деп өзгертілді. Бұл түзетулердің себебі белгісіз, бірақ бұл саудагерлердің "арабтарға" қатысты стереотиптік бейнесімен байланысты болуы мүмкін. Бұл мультфильм 2009 жылдың 29 қыркүйегінде шыққан "Walt Disney Animation Collection: Classic Short Films: Volume 7: Mickey's Christmas Carol" DVD-сінде де көрсетілген. Ол сондай-ақ 2002 жылы Ұлыбританиядағы 2-ші аймақтың DVD-сінде, "Walt Disney Presents Countdown to Christmas" жинағында жарық көрді. Мультфильм цифрлық форматта стриминг және жүктеуге қолжетімді. Сондай-ақ, ол Disney+ стриминг қызметінде де қолжетімді.