Кіріспе

Лопес муниципалитеті, ресми түрде Лопес муниципалитеті, Филиппиннің Кесон провинциясындағы бірінші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 94 657 адамды құрайды. Ол провинцияның оңтүстік бөлігінде, Маниладан және Лусенадан шығысқа қарай, ал Алабат аралына дейін 3 теңіз шақырымы қашықтықта орналасқан.

Тарих

Гумака муниципалитетінің оңтүстік бөлігінде Талолонг деп аталатын гүлденген жағалау елді мекені болған. Елді мекеннің аты сол жерден өтетін өзеннің атынан шыққан. Елді мекеннің бастапқы орны – Қалилайян корольдігінің негізін қалаған Дату Думансил мен Дату Балинсузаның ұрпақтары құрған, ағысы тыныш өзеннің сазды жағалауында орналасқан. Жиі қарақшылардың шабуылдары мен зорлық-зомбылықтарына байланысты отар қазіргі қала орнына көшірілді. Гумака қауымын құрған Лакан Бугталидың қонысы жойылды. Оның қалдықтарының тіпті бір іздерін табу мүмкін емес, сондай-ақ Қалилайян энкомендасының немесе оның 16 ғасырдағы даңқының бір бөлігі де табылмайды. Папаның бұйрығымен "сито" мәртебесіне ие болғаннан кейін, ауыл өзін-өзі басқаруды бастады. 1756 жылы Майобок қаласынан (қазіргі Питого) келген адамдар Моро шабуылынан қашып, қаланы толығымен өртеген кезде осы ситоға паналады. Біраз уақыттан кейін, олардың кейбіреулері ситоны басқару ісіне наразы болып, Майобоктың бастапқы орнына қайтып, таудың биік бөлігінде, Моро қарақшыларынан қорғануға қолайлы жаңа елді мекен құрды. Бұл жер кейіннен Питого деп аталды. Сайто ұйымдасып, халқы көбейген соң, 1856 жылдың 30 сәуірінде Гумакадан бөлек қала болып құрылды, сол кезде Alcalde Mayor Дон Кандидо Лопес и Диас басшылық етіп тұрған. Кейіннен бұл қала Лопес деп аталды. Алғашқы губернадорсильо – Дон Антонио Оливарес болды.

География

Лопес провинцияның ірі муниципалитеттерінің бірі болып табылады және оның жалпы жер аумағы 395,1 шаршы километрді құрайды, бұл Кесон провинциясының жалпы жер аумағының 4,53% -ына тең. Жер бедері әдетте теңіз деңгейінен жоғары, тік таулы аймақтармен сипатталады. Жағалау аймақтары жазықтан төбелі жерлерге өзгереді. Муниципалитет аумағында көптеген өзендер, арналар мен бұлақтар бар, бірақ ең ірісі – Талолонг өзені. Ол оңтүстіктен Катанауан және Генерал Луна, оңтүстік-батыстан Макалелон, солтүстік-шығыстан Калауаг, батыстан Гумака, шығыстан Буэнависта және Гвинайанган муниципалитеттерімен шектеседі.

Демография

Муниципалитеттегі елді мекендер тым сиреп орналасқан; халық шоғырлануы тек қана қалалық барайялар – Бургос, Данлаган, Гомес, Магсайсай, Ризал, Сан-Лоренцо Руис (Бокбок) және Талолонг, сондай-ақ ұлттық тас жолымен өтетін ауылдық барайялар – Малай, Сугод, Пансол, Калантипаян, Мангуисян, Дел Пилар, Бебито, Канда Ибаба және Канда Илаяда ғана байқалады. Қалған ауылдық барайяларға құрғақ және жаңбырлы маусымда қолжетімді басқа да жол желілері арқылы баруға болады. 2007 жылғы халық санауы бойынша, муниципалитетте 86 660 адам тұрды, олардың төрттен бірі қалалық, ал қалғаны ауылдық жерлерде. Еркектердің саны әйелдерден 105,34-ке 100-ге дейін басым болды. 2015 жылғы халық санауы бойынша халық саны 95 167 адамға жетті. Олдрин Людовиц Салипанде (2022) хабарлағандай, Inagta Lopenze тілі Вилла Эспина және Лопес муниципалитетіндегі жақын маңдағы барайяларда қолданылады.

Экономика

2000 жылы Лопесте жұмысқа қабілетті халықтың 56,99% немесе 44 849 адамды құрады. Жұмыс істейтін жұмысқа қабілетті халықтың шамамен 9 474-і ауыл шаруашылығы және балық аулау сияқты бастапқы салаларда жұмыс істеді. Оның экономикасы негізінен ауыл шаруашылығымен, егін өндірумен, құс және мал шаруашылығымен айналысады. Жердің шамамен 45%-ын 2300 гектары кокос пальмалары алып жатыр, 628 гектары күріш өндірісіне, ал қалғаны жүгері жинауға арналған. Айналасында қолөнерге қажетті жапайы жүзім, бури, анахау, тикиу, бамбук, когон және талахиб сияқты табиғи материалдар өседі. Жергілікті жерде бамбуктан жасалған жиһаз, боло, себеттер, ратан, анахау және бури желдеткіштерін, бундал және тикиуден жасалған бұйымдарды шығаратын бірнеше шағын кәсіпорындар бар. Сонымен қатар, Лопес шығанағында балыққа толы су алаптары мен бірнеше ішкі балық шаруашылықтары бар. Балық, креветка, рак және теңіз өнімдері мол. Күріш – маңызды азық дақыл, сонымен қатар муниципалитет аймақтағы басты банан өндірушілердің бірі болып табылады. Муниципалитетте цитрус, тамырлы дақылдар, көкөністер және өнеркәсіптік дақылдар да өсіріледі. Фермерлердің көпшілігі мал және құс өсірумен де айналысады.

Спорт

Лопес спорт орталығы әр жексенбіде өтетін қосылмай шайқасымен танымал. 2009 жылы оны Чарли Бурман "By Any Means 2" бағдарламасы аясында барған.