Кіріспе
Армениялық шахмат гроссмейстері (туған жылы 1982)
Левон Григорий Аронян (; туған күні 6 қазан 1982) – армян-американдық шахмат гроссмейстері. Шахмат дарыны, ол 2000 жылы 17 жасында гроссмейстер атағын алды. Ол бұрынғы әлем чемпионаттарының жылдам және блиц ойындарының жеңімпазы, 2014 жылғы наурызда ФИДЕ әлемдік шахмат рейтингінде 2830 рейтингпен 2-орынды иеленді, тарихтағы ең жоғары рейтингті ойыншылардың төртіншісі атанды. Аронян 2005 және 2017 жылдары ФИДЕ әлем кубогында жеңіске жетті. Армения ұлттық құрамасын 2006 (Турин), 2008 (Дрезден) және 2012 (Истанбул) жылғы Шахмат Олимпиадаларында, сондай-ақ 2011 жылы Нинбода өткен Әлем командалық шахмат чемпионатында алтын медальдарға жеткізді. Ол 2008–2010 жылғы ФИДЕ Гран-присінде жеңіп, 2012 жылғы Әлем шахмат чемпионатының үміткерлер турниріне қатысуға мүмкіндік алды. Сондай-ақ ол 2006 және 2007 жылдары Chess960, 2009 жылы жылдам шахмат, ал 2010 жылы блиц шахматы бойынша әлем чемпионы атанды. Аронян 2000-шы жылдардың басынан бері Арменияның жетекші шахматшысы болып табылады. Армениядағы танымалдылығы оны тойханалық тұлға және батыр деп атауға себеп болды. 2005 жылы Арменияның ең үздік спортшысы атанды және 2009 жылы Армения Республикасының Құрметті спорт шебері атағымен марапатталды. 2012 жылы ол Әулие Месроп Маштоц орденімен марапатталды. 2016 жылы CNN Аронянды "шахматтың Дэвид Бекхэмі" деп атады. Аронян 2021 жылдың ақпан айының соңында Армения шахмат федерациясынан АҚШ федерациясына өту туралы шешімін жариялады, бұл шешімге спортқа мемлекеттік қолдаудың азаюы себеп болды. Аусу 2021 жылдың желтоқсан айында аяқталды.
Ерте өмір және білім
Аронян 1982 жылғы 6 қазанда Ереванда, Арменияда (сол кезде КСРО құрамында) армян тау-кен инженері Седа Авагян мен Белоруссияның Витебск облысынан Григорий Леонтьевич Ароновтың отбасында дүниеге келген. Өзінің тегі туралы сұхбатында Аронян: «Мен еврейден гөрі армян екенімді күшті сезінемін, бірақ менің мәдени тұрғыдан еврейлік жағым да бар, ол өнер мен музыкамен байланысты», – деді. Оны шахмат ойнауға 9 жасында әпкесі Лилит үйреткен. Оның алғашқы бапкері – гроссмейстер Меликсет Хачиян. Оның қабілетінің ерте көрінісі 1994 жылы Сегедте өткен 12 жасқа дейінгі әлем чемпионатында 8,5/9 ұпаймен жеңіске жеткенде байқалды, ол болашақ жұлдыздар Этьен Бакро, Руслан Пономарев, Франсиско Вальехо Понс және Александр Грищуктан озып кетті. 2011 жылдан бері Аронянның тұрақты бапкері – Ашот Наданян, оны Аронян «толыққанды алмастырылмайтын» деп атайды. Аронян Армения мемлекеттік дене шынықтыру институмының дипломын алған.
Алғашқы жылдары: 2001-2005
2001 жылы Аронян Каппель-ла-Гранд ашық турнирінде 9 партияның 7-сін ұтып, Einar Gausel және Владимир Чучеловтан жарты ұпайға қалып қойды. Бірнеше айдан кейін ол Лозаннадағы «Жас шеберлер» турнирін жеңіп алды. 2002 жылы Армения шахмат чемпионатында жеңіске жетті. Сол жылы ол 13 партияда 10 ұпай жинап, Сурья Гангули, Артем Тимофеев, Люк МакШейн, Бу Сяньцзи, Пентала Харикришна және басқалардың алдынан шықты. Аронян 2004 жылы FIDE әлем шахмат чемпионатында алғаш рет өнер көрсетті. Бірінші турда ол турнирде дебют жасап жатқан он үш жасар Магнус Карлсенмен ойнап, жеңіске жетті. Ол үшінші раундқа өтті, онда Павел Смирновтан жеңілді.
2005-2006 жылдар
Левон Аронян 2005 жылы халықаралық элита құрамына енді, Elo рейтингі бойынша әлемдегі он бірінші орынды иеленді. 2005 жылы ол Гибралтарда өткен Gibtelecom Masters турнирінде Захар Ефименко, Кирилл Георгиев, Алексей Широв және Эмиль Сутовскийпен бірге бірінші орынды бөлісті. Сондай-ақ, ол 2005 жылғы Қарабақтың халықаралық "А" турнирін жеңіп алды. Ресей командалық чемпионатында ол бес жеңіс, үш тең және бірде-бір жеңіліссіз 2850-ге жуық Elo көрсеткішіне қол жеткізді. Желтоқсан айында ол Ресейдің Ханты-Мансийск қаласында өткен Әлем кубогында финалда украиналық Руслан Пономаревті жеңіп, жеңіске жетті. 2006 жылдың наурыз айында Аронян жыл сайынғы Линарес шахмат турнирін Теимұр Раджабовтан жарты ұпайға басып өтіп, ал бұрынғы әлем чемпионы Веселин Топаловтан озып жеңіп алды. 2006 жылдың қараша айында ол Тал мемориалы шахмат турнирінде бірінші орынды бөлісті. 2006 жылдың сәуір-шілде айларындағы ФИДЕ рейтингісінде Аронян әлемдегі үшінші ең жоғары рейтингті шахматшы деп танылды. Армения 37-ші шахмат Олимпиадасында алғаш рет шахмат Олимпиадасын жеңіп алды.
2007-2008 жылдар
2007 жылдың қаңтар айында Аронян Вийк-ан-Зее қаласында өткен 19-санаттағы Corus шахмат турнирінде Веселин Топалов пен Раджабовпен бірге бірінші орынды бөлісті. Үшеуі де 13 партияда 8,5 ұпай жинады. 2007 жылдың мамыр айында ол жылдам шахмат матчында әлем чемпионы Владимир Крамникті 4:2 есебімен жеңді. 2005 жылғы Әлем кубогындағы жеңісі оған 2007 жылдың мамыр-маусым айларында өтетін Әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік берді. Осы турнирде ол гроссмейстер Магнус Карлсенмен ойнады, алғашқы алты партияда 3:3 тең түсті, содан кейін жылдам шахматта 2:2, ал ақырында Аронян блиц шахматында 2:0 есебімен жеңіске жетті. Финалда ол Шировты 3,5:2,5 есебімен жеңді. Бұл оған Мексикада өткен чемпионаттың соңғы кезеңіне жолдама берді. Ол 14 партияда 6 ұпай жинап, сегіз ойыншының арасында жетінші орынды иеленді. 2008 жылдың қаңтар айында Аронян Магнус Карлсенмен бірге 13 партияда 8 ұпай жинап Corus шахмат турнирінде жеңіске жетті. 2008 жылдың наурыз айында ол Ниццада өткен Melody Amber Blindfold/Rapid турнирінде ең жақын бәсекелесінен 2,5 ұпаймен оқсып өтті. Жалпы турнирде жеңіске жеткеннен басқа, ол турнирдің жылдам ойын бөлімінде жеке бірінші орынды иеленді және Блайндфолд бөлімінде үш гроссмейстермен – Крамник, Морозевич және Топаловпен – бірінші орынды бөлісті. 2008 жылдың маусым айында Аронян Ереванда өткен Карен Асрианның мемориалдық жылдам шахмат турнирінде жеңіске жетті. Сочидегі екінші ФИДЕ Гран-присінде Аронян финалда Александр Грищукты жеңіп, 13 партияда 8,5 ұпай жинап, 2816 рейтинг көрсеткішіне ие болды. Аронян Армения ұлттық құрамасымен Дрезденде өткен 38-ші шахмат Олимпиадасында жеңіске жетіп, екінші рет қатарынан алтын медальді жеңіп алды.
2009-2010 жылдар
Аронян 2009 жылғы сәуір айында FIDE-нің төртінші Гран-при турнирін 8½/13 ұпаймен жеңіп алды, бұл Питер Леко мен қазақстандық Владимир Акопианнан бір ұпайға көп. 2009 жылдың 2 тамызында Аронян жылдам шахматтан әлем чемпионатында жеңіске жетті. 2009 жылдың қыркүйегінде Бильбао шахмат шеберлерінің финалында жеңіске жеткеннен кейін, оның FIDE рейтингі әлем чемпионы Вишванатан Анандтан тек төрт ұпай ғана артта қалды. 2009 жылдың қараша айында Михаил Тал мемориалына қатысып, төртінші орынды иеленді. 2009 жылдың желтоқсан айында Аронянға «Армения Республикасының Құрметті спорт шебері» атағы берілді. Аронян 2008–2010 жылдардағы FIDE Гран-при турнирін жеңіп, 2012 жылғы шахмат әлем чемпионатының үміткерлер турниріне қатысуға мүмкіндік алды. 2010 жылдың тамызында ол жылдам шахматтан әлем чемпионаты атағын сәтті қорғай алмады, ақырында чемпион атанған Гата Камскийге есе жіберді. 2010 жылдың қыркүйегінде Аронян Шанхайда өткен «Бильбао» Гранд Слэмының іріктеу кезеңінде Владимир Крамник, Алексей Широв және Ван Хаоға қарсы ойнады, бірақ Крамникке ұтылғандықтан финалдық турнирге өте алмады. 2010 жылдың қарашасында XXI категориялы Тал мемориалында бірінші орынды бөлісті. Сондай-ақ ол 2010 жылы Мәскеуде өткен жылдам шахматтан әлем чемпионатында жеңіске жетті.
2011-2012 жылдар
2011 жылдың қаңтар айында Вийк-ан-Зеде өткен 73-ші Tata Steel шахмат турнирінде Магнус Карлсенмен бірге 3-ші орынды бөлісті. 2011 жылдың наурыз айында ол үшінші рет Melody Amber Blindfold/Rapid турнирінің жеңімпазы атанды. 2011 жылдың қарашасында Аронян Мәскеудегі Тал мемориалында он ойыншы арасында дөңгелек жүйесімен ойнады. Ол Магнус Карлсенмен бірге бірінші орынды бөлісті, екеуі де 5½/9 ұпай жинады. 2012 жылдың қаңтар айында Аронян Вийк-ан-Зеде өткен Tata Steel шахмат турниріне қатысты, онда әлемнің бірінші нөмірі Магнус Карлсен, ағымдағы чемпион Хикару Накамура және бұрынғы әлем чемпионы Веселин Топалов та қатысты. Аронянның турнирдегі көрсеткіші 2891 болды, ол Карлсен, Раджабов және Фабиано Каруанадан озасып, бірінші орынды жеңіп алды. 2012 жылдың қазан айында Бильбао шахмат шеберлерінің финалы өтті, онда Аронян үшінші орынға ие болды. 2012 жылдың желтоқсан айында Аронян Лондон шахмат классигіне қатысып, бір жеңіс, 5 тең түсу және 2 жеңіліс нәтижесімен алтыншы орынды иеленді. Сол айда Пекинде өткен SportAccord World Mind Games турнирінде жеңіске жетті.
2013-2014 жылдар
Қаңтар айында өткен Tata Steel шахмат турнирінде Аронян бес жеңіс, бір жеңіліс және жеті тең түсу нәтижесімен Карлсеннен кейін екінші орынды иеленді. Аронян 2013 жылғы Үміткерлер турнирінде төртінші орынды алды. 2013 жылғы Алекхин еске алу турнирінде Аронян үш жеңіс, бір жеңіліс және бес тең түсумен бірінші орынды жеңіп алды. Аронян 2014 жылғы Цюрих шахмат сынағына қатысып, Фабиано Каруанамен бірге екінші орынды бөлісті. Ол 2014 жылғы Үміткерлер турнирінде ойнады және соңғы екінші орынды бөлісті.
2015-2016 жылдар
Аронян Нидерландының Вийк-ан-Зе қаласында өткен Tata Steel шахмат турниріне қатысты. Ол бір жеңіске, үш жеңіліске және тоғыз теңестіруге қол жеткізді, 5½/13 ұпай жинады. 2015 жылдың ақпан айында ол Германияның Баден-Баден қаласында өткен Grenke Chess Classic турнирінде ойнап, 3½/7 ұпай алды. Сол айда ол 2015 жылғы Zurich Chess Challenge турнирінде ойнап, 4/5 ұпаймен блиц турнирін жеңіп алды. Классикалық турнирде ол 4/10 ұпай жинады, ал rapid турнирінде 3/5 ұпай алды. Турнирде ол жалпы есепте 4-орынды иеленді. Аронян үш супертурнирден (Норвегия шахматы, Sinquefield Cup және Лондон шахмат классикасы) тұратын Grand Chess Tour сериясына қатысты, онда ойыншылар үш турнир бойынша ең көп Grand Chess Tour ұпайларын жинауға тырысты. Норвегия шахматында ол 9 партияда 3 ұпай жинады (турнирде 9-орын). 2015 жылдың 1 қыркүйегінде ол АҚШ-тың Сент-Луис қаласында өткен 3-ші Sinquefield Cup турнирін +3 есебімен жеңіп, Фабиано Каруана, Хикару Накамура және Уэсли Со ойыншыларын жеңді. Бұл нәтиже оны қайтадан әлемнің үздік 10 шахматишісінің қатарына қойды. 2015 жылы Баку қаласында өткен Шахмат әлем кубогіне қатысты, бұл турнир 2016 жылғы Шахмат кандидаттары турниріне өтуге соңғы мүмкіндіктердің бірі болды (жеңімпаз және күміс жүлдегер іріктеледі), ол Магнус Карлсенге 2016 жылғы Шахмат әлем чемпионатында қарсылас таңдауға арналған. Ол 2-раундта гроссмейстер Александр Арещенкодан жеңіліп қалды. Дегенмен, армян миллиардері Самвел Карапетян оны ұйымдастырушының таңдауы ретінде таңдағаннан кейін кандидаттар турниріне қатысуға құқылы болды. 2015 жылдың қазан айында ол Германияның Берлин қаласында өткен әлем чемпионатында жылдам және блиц ойындарына қатысты. Жылдам ойын чемпионатында ол 8½/15 ұпай жинап, жалпы есепте 43-орынды иеленді. Блицте ол 13½/21 ұпай жинап, жалпы есепте 11-орын алды. Аронян Еуропалық шахмат клубтары кубогінде «Сибирь» Новосибирск командасы үшін ойнады. «Сибирь» командасы, құрамында Владимир Крамник, Александр Грищук, Ли Чао, Ван Юэ, Антон Коробов, Дмитрий Кокарев және Дмитрий Бочаров болған, турнир жеңімпазы атанды. Аронян турнирде өткізген 5 партияның барлығында тең нәтижеге қол жеткізді. 2015 жылдың желтоқсан айында Аронян Grand Chess Tour турнирінің соңғы кезеңі – Лондон шахмат классикасында ойнады. Бұл турнирде ол 5/9 ұпай жинады, соның ішінде Веселин Топаловқа қарсы бір жеңіске жетті. Жалпы есепте ол 39 мүмкін ұпайдың 22-сін Grand Tour ұпайлары ретінде жинап, турдың топ-3-іне кірді және келесі Grand Chess Tour турниріне шақыру алды.
2017-2018 жылдар
2017 жылдың сәуір айында Левон Аронян Германияның Баден-Баден қаласында өткен Grenke Chess Classic турнирінде ойнады. 7 турлық турнирде ол 5½ ұпай жинап, бірінші орынды жеңіп алды, Магнус Карлсен мен Фабиано Каруанадан 1½ ұпаймен озып кетті. 2017 жылдың 16 маусымында Аронян Норвегия шахмат турнирінің бесінші нұсқасын жеңіп алды (PR 2918, ең жақын қарсыластарынан толық бір ұпай артық), Магнус Карлсен, Владимир Крамник және Сергей Карякинды жеңді. 2017 жылдың тамызында Аронян 5/9 ұпаймен Синкфилд кубогының бесінші нұсқасында он ойыншының ішінде төртінші орынды бөлісті. 2017 жылдың 18 тамызында Аронян 24½/36 есебімен Saint Louis Rapid & Blitz турнирін жеңіп алды. 2017 жылдың қыркүйегінде Аронян Әлем кубогын жеңіп алды, соның арқасында 2018 жылғы Әлем чемпионатына үміткерлер турниріне қатысу құқығын иеленді. 2017 жылдың қарашасында Аронян Еуропалық командалық шахмат чемпионатында жеке өнер көрсету бойынша алтын медальді жеңіп алды. Сол айда ол Палма-де-Майоркадағы FIDE Grand Prix турнирінде Дмитрий Яковенкомен бірінші орынды бөлісті. 2017 жылдың желтоқсан айында Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өткен Әлем блиц шахмат чемпионатында Аронян 14/21 есебімен бесінші орынды иеленді, бұл нәтижеге Максим Вашье-Лаграв пен Сергей Карякинды жеңуі де кірді. 2018 жылдың қаңтар айында Аронян 16-шы жылдық Гибралтар шахмат фестивалінде тең түскен жағдайда жеңіске жетті, екінші орын алған Максим Вашье-Лагравты 2½–1½ есебімен жеңіп, жалпы есеп бойынша 7½/10 көрсеткішті тіркеді. 2018 жылдың 31 наурызынан 9 сәуіріне дейін Аронян 5-ші Grenke Chess Classic турнирінде өнер көрсетті. Ол 5/9 ұпаймен бесінші орын алды. 28 мамырдан 7 маусымға дейін ол Норвегия шахмат турнирінің алтыншы нұсқасына қатысып, 4/8 ұпаймен алтыншы орын алды. Тамыз айында ол 6-шы Sinquefield Cup турниріне қатысты. Ол Карлсен мен Каруанамен 5½/9 ұпаймен бірінші орынды бөлісті және үштік титулды бөлісуге келіскеннен кейін турнирді бірлесіп жеңді.
2019 жыл
2019 жылдың тамызында Аронян екінші рет Сент-Луис Rapid & Blitz турнирін жеңіп алды. Ол 36 партияда 22 ұпай жинады, оның 13 ұпайы Rapid бөлімінен, ал 9 ұпайы Blitz бөлімінен болды. 2019 жылғы Шахмат әлем кубогында (Ханты-Мансийск қаласында өткен) жартылай финалға өтті. 10 қарашада Бухарест қаласында өткен Superbet Rapid & Blitz турнирін жеңіп алды.
2020 жыл
11-13 қыркүйек аралығында Аронян Chess 9LX 2020 Чемпиондар кездесуіне қатысып, 9 мүмкіндіктен 5,5 ұпай жинап үшінші орын алды. Ол бірлескен көшбасшылар Хикару Накамура мен Магнус Карлсеннен жарты ұпайға қалып қойды. 5-16 қазан аралығында Аронян 8-ші Altibox Norway Chess турниріне қатысты. Ол барлығы 17,5 ұпай жинап, 3-орынды жеңіп алды.
2021 жыл
2021 жылдың ақпан айында Аронян Сент-Луис шахмат клубының баспасөз хабарламасында "мемлекеттің армян шахматына деген абсолютті бейжайлығы" және Армения мен Әзірбайжан арасындағы Толық Қарабақ соғысы себептерімен федерацияны Армениядан Америка Құрама Штаттарына ауыстыратынын мәлімдеді. Аронянның бұл ауысуға қатысты ресми мәлімдемесі оның ресми Facebook парақшасында қолжетімді. Аронян әлемдік рейтингте 5-орында болған кезде, FIDE рейтингтік тізімі бойынша, ол АҚШ-тағы екінші нөмірлі шахматшы болар еді. 2021 жылдың қыркүйегінде ол АҚШ-қа кетті. 4 шілдеде Аронян финалда Владислав Артемиевті 2:0 есебімен жеңіп, Goldmoney Азиялық жылдам шахмат турнирін жеңіп алды. Аронянның сыйлығы 30 000 доллар болды. 20 және 21 қарашада Аронян Tata Steel India шахмат турнирінің блиц бөлігінде ойнады. Ол Арджун Эригаисиді "Армагеддон" партиясында жеңіп, бірінші орынды иеленді. 2021 жылдың 26-28 желтоқсанында Аронян 2021 жылғы FIDE әлемдік жылдам шахмат чемпионатына қатысып, тай-брейктерден кейін 13 партияда 9 ұпай жинап, жетінші орынды иеленді. Сонымен қатар, 29-30 желтоқсан аралығында өткен әлемдік блиц шахмат чемпионатына қатысып, 21 партияда 14 ұпай жинап, 5-орынды иеленді.
2022-2023 жылдар
2022 жылдың ақпан және наурыз айларында Аронян ФИДЕ Гран-при 2022 турниріне қатысты. Бірінші кезеңде ол 4.5/6 нәтижесімен C тобында бірінші орын алды және жартылай финалда Лейньер Домингеске 1.5/2 есебімен жеңді. Финалда классикалық және жылдам ойын форматтарында Хикару Накамурадан 1/4 есебімен жеңілді. Үшінші кезеңде ол 3/6 нәтижесімен А тобында үшінші орынды иеленді, турнирлік тізімде 12 ұпаймен төртінші орынға табан тіреді. 2022 жылдың сәуір айында ол Америка кубогына қатысып, іріктеу турнирін жеңіп, Фабиано Каруанадан кейін екінші орынды алды. 2022 жылдың мамырында ол Superbet Chess Classic турнирінде бірінші орынды бөлісті, тай-брейкте Максим Вашье-Лаграв пен Уэсли Соға жеңілді. Сол айда Аронян Superbet Rapid және Blitz Poland турнирінде екінші орынды бөлісіп, 2850 рейтингпен әлемдегі ең жоғары рейтингті Blitz ойыншысы атанды. 2022 жылдың шілдесінде ол FTX Road to Miami онлайн турнирін жеңіп, FTX Crypto Cup-қа жолдама алды. 2022 жылдың тамыз-қараша айларында ол турнирлерде қиындыққа тап болды, тамыз бен қараша аралығында бұрын-соңды болмаған 40 ұпай жоғалтты. 2023 жылдың қаңтарында ол Tata Steel Chess турнирінде 6.5/13 есебімен ойнады. 2023 жылдың ақпан айында Дюссельдорфта өткен WR Chess Masters турнирінде Иан Непомнящий мен Доммараджу Гукешті жеңіп, плей-оффта жеңіске жетті. 2023 жылдың маусым-шілде айларында ол Дубайда өткен бірінші Global Chess League турнирінде жеңіске жеткен Triveni Continental Kings командасының құрамында болды. 2024 жылдың наурыз айында Левон Сент-Луис, Миссуриде өткен Америка кубогын жеңіп алды.
Elo рейтингі
Аронян 2010 жылдың қараша айында FIDE әлемдік рейтингінде 2801 рейтингке ие болып, 2800 рейтингтік шекараны бұзды. Гарри Каспаров, Владимир Крамник, Висванатан Ананд, Веселин Топалов және Магнус Карлсеннен кейін 2800 рейтингтік белгіні алғашқы болып жеті ойыншының бірі болды. 2014 жылдың наурыз айында ол 2830 жеке рейтингтік рекордын жаңартты, бұл Карлсен, Каспаров және Каруанадан кейін ең жоғары төртінші рейтингті көрсетіп тұр.
Шахмат960
2003 жылы Аронян Майнцте өткен Finet Chess960 ашық турнирінде жеңіске жетті; бұл оған келесі жылы Майнцте Chess960 әлем чемпионы Питер Свидлермен матч өткізуге мүмкіндік берді, бірақ ол матчта 4½–3½ есебімен жеңіліске ұшырады. Ол 2005 жылы Finet Chess960 ашық турнирін тағы да жеңіп алды, бұл оған 2006 жылы Свидлермен реванш мүмкіндігін сыйлады. Ол бұл жолы матчты 5–3 есебімен жеңіп, Chess960 әлем чемпионы атанды. 2007 жылы Вишванатан Анандты жеңіп, Chess960 әлем чемпионы атағын сәтті қорғады. 2009 жылы Хикару Накамураға жеңіліп, атағынан айрылды. 2019 жылы Аронян The Champions Showdown 9LX Chess960 турниріне қатысты. Онда ол Хикару Накамурамен 6 жылдам және 14 блиц ойынынан тұратын серияда кездесті. Бастапқыда көшбасшылыққа ие болғанымен, бір кезде 7½–½ есебімен алға шыққан, ақыр соңында 11½–14½ есебімен жеңіліске ұшырады.
Ойын стилі
Вишванатан Ананд Аронянды "өте қабілетті тактик" деп атады және "Ол техникалық мәселелерді шешу үшін әрқашан түрлі шағын тәсілдер іздейді" деді. 2011 жылы Борис Гельфанд Аронянды "ашылыстар мен орта ойындағы жаңа идеялар тұрғысынан ең жоғары шығармашылық деңгейіне ие, көзге түсетін ең керемет ойыншы" деп сипаттады. 2010 жылғы конференцияда Алексей Широв: "Левон Аронян – өте шабуылдық стильдегі ең сәтті ойыншы. Ол мұндай нәтижеге ең қиын жағдайлардағы сирек кездесетін сезімталдығының арқасында жетеді" деді. 2012 жылы Сергей Карякин Аронянның стилі туралы айта келіп, оны футболмен салыстырып, Лионель Мессиге теңеді. Ақ түспен Аронян көбінесе 1. d4 бастайды. Анандтың сөзіне қарағанда, "Ол 1. d4-пен бастағанымен, бұл позицияларды 1. e4-пен ойнағандай қарастырады".
Шахмат мектебі
2012 жылы Габриэль Саргисянмен бірге Аронян Ереванда шахмат мектебін ашты, онда 10-нан 18 жасқа дейінгі ең талантты шахматшылар білім ала алады.
Жеке өмір
Левонның анасы Седа Аронова 2013 жылғы 22 қарашада ұлы туралы кітап шығарды, онда оның балалық шағы мен жетістіктері туралы естеліктерін баяндады. Ол джаздың жанкүйері. Оның сүйікті музыканты – Джон Колтрейн. Оның сүйікті классикалық композиторлары – Бах, Брукнер, Малер және Шостакович. Левон 2008 жылы филиппин-австралиялық халықаралық шахмат шебері Арианна Каоилимен қарым-қатынас бастады. Олар 1996 жылы Лас-Пальмаста өткен жастар арасындағы әлем чемпионатында алғаш рет кездесіп, 2006 жылы ортақ досы, халықаралық шахмат шебері Алекс Воль Берлинде оларды қайта таныстырғанда достық қарым-қатынас орнатты. 2020 жылғы 30 наурызда Аронян өзінің Twitter аккаунтында Каоилидің қайтыс болғанын хабарлады. Австралиялық экономист екі апта бұрын болған автокөлік апатынан алған ауыр жарақаттарынан кейін ауырып қалды. Ол Арменияның Америка университетінде халықаралық әдебиет мамандығын оқыған Анита Айвазянға үйленген. 2022 жылы олардың қызы дүниеге келді, оған Забель деп ат қойды.