Кіріспе

Француз мүсіншісі және медаль иегері (1788–1856)

Пьер Жан Дэвид (12 наурыз 1788 – 4 қаңтар 1856) – француз мүсіншісі, медаль иегері және белсенді масон. 1809 жылы суретші Жак Луи Дэвидтің шеберханасына түскеннен кейін, ол өзінің тегін көрсету және шебер суретшіден өзін ерекшелеу мақсатында Дэвид д’Анже есімін қабылдады.

Өмірбаян

Ол 1788 жылы Анжер қаласында дүниеге келген. Оның әкесі ағаш кесуші және әшекей мүсіншісі болды, ол Ла-Вендедегі шоандарға қарсы күрескен ерікті республикалық армияға мушкетер ретінде қосылды. Ол Жан Жак Делусс студиясында оқыды және 1808 жылы Филипп Лоран Ролан студиясында оқу үшін Парижге барды. Парижде ол Триумф аркасы мен Луврдің сыртқы әрлеуі бойынша жұмыс істеді. 1810 жылы ол «Отриада» шығармасы үшін Эколь де Бё-Артта екінші орынды иеленді. 1811 жылы Дэвидтің «La Douleur» шығармасы Экольдің «tête d'expression» байқауында жеңіске жетті, содан кейін сол жылы «Epaminondas» шығармасы үшін Рим сыйлығын алды. Ол Римде бес жыл болды, осы уақыт ішінде Антонио Канованың студиясына жиі барады және Италияның Венеция, Неаполь және Флоренция қалаларына шағын сапарлар жасады. Бурбондардың және олармен бірге келген шетелдік жаулап алушылар мен қайтып келген роялистердің Римнен оралған кезінде, Дэвид д’Анжер Тюильри маңында қалмай, Лондонға сапар шегуді жөн көрді. Мұнда Джон Флаксман және басқалар оны суретші Дэвидке қатысы бар деп қате санап, оның саяси күнәлары үшін кінәлады. Ол үлкен қиындықтармен Парижге қайта оралды, онда оның алдында салыстырмалы түрде сәтті мансап ашылды. Оның медальондары мен бюстеріне үлкен сұраныс болды, сондай-ақ монументалды жұмыстарға тапсырыстар түсті. Олардың ең танымалдарының бірі – Страсбургтегі Гутенбергтің мүсіні; бірақ оның өзі ең жоғары бағалағандары – Ла-Вендедегі соғыста қаза болған сәтте барабанын соғып тұрған деп есептелетін барабаншы бала Жозеф Бараның мүсіні және грек азат етушісі Маркос Боцарис ескерткіші болды. Дэвидтің бюстері мен медальондары өте көп, және оның модельдерінің арасында Францияның белгілі ерлер мен әйелдері ғана емес, сонымен қатар Англия мен Германияның көптеген өкілдері болды. Ол 1827 және 1829 жылдары кәсіби сапармен сол елдерге барған. Оның медальондарының саны 500-ден асты. Дэвидтің атақтылығы Пантеонға арналған оның фронтон мүсініне, Луврдегі мәрмәрден жасалған «Жарақат алған Филопомен» және Пьер-Лашез зиратындағы генерал Жак Николас Гоберге арналған ескерткіште негізделген. Гобердің қабірінен басқа, ол Пьер-Лашездегі тағы жеті қабірге мүсіндер жасады, оның ішінде жазушы Оноре де Бальзак пен дәрігер Самуэль Ганеманның қола бюстері бар. Анжердегі Давид мұражайында оның туындыларының толық жинағы сақталған, олар көшірмелер түрінде немесе түпнұсқа қалыптарда ұсынылған. Оның қайырымдылығының мысалы ретінде «Марсельеза» гимнінің авторы Руже де Лильдің науқас төсегіне асығып баруын, оны дереу үлгілеп, мәрмәрдан ойып жасауын, жұмысты лотереяға салуын және ақынға өте қажеттілік кезінде түскен қаражатты жіберуін атап өтуге болады. Грекияны жаңғырту туралы, грек азат етушісі Маркос Боцарисқа арналған ескерткіші, оның есімін оқып жатқан грек баласын бейнелейтін, Виктор Гюго былай деді: «Әлемде бұдан да әдемі нәрсені көру қиын; бұл мүсін Пудженнің экспрессивтілігімен Феидияның ұлылығын біріктіреді».