Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англо-француз соғысы кезінде британдық флот пен француздық флот арасындағы теңіз шайқасы.
Naval battle fought between a British fleet and a French fleet during the Anglo French War
Провидиен шайқасы – Англо-француз соғысы барысында Үндістан жағалауында вице-адмирал сэр Эдвард Хьюз басқаратын британдық флот пен Байи де Суфрен басқаратын француздық флот арасында өткен теңіз шайқастарының екіншісі. Бұл шайқас 1782 жылдың 12 сәуірінде Цейлонның шығыс жағалауында, Тринкомалиден оңтүстікке қарай орналасқан Провидиен аталған жартасты кішкентай аралдың жанында болды.
The Battle of Providien was the second in a series of naval battles fought between a British fleet, under Vice Admiral Sir Edward Hughes, and a French fleet, under the Bailli de Suffren, off the coast of India during the Anglo French War. The battle was fought on 12 April 1782 off the east coast of Ceylon, near a rocky islet called Providien, south of Trincomalee.
Өмірбаян
1778 жылы Франция Америка Тәуелсіздік соғысына қатысты, ал 1780 жылы Ұлыбритания Голландияға соғыс жариялады, себебі голландиялықтар Франция мен Америкаға қару-жарақ жеткізуді тоқтатудан бас тартты. Британдықтар Үндістандағы француз және голландтық бекіністерінің көп бөлігін басып алды, және осы оқиғалар туралы хабар Үндістанға жеткен кезде Екінші Англо-Майсур соғысы басталды. 1781 жылдың наурыз айында француз адмиралы Бейли де Суфрен Үндістандағы француз колонияларына әскери көмек көрсету миссиясымен жіберілді. Ол бес кемеден, жеті транспорттық кемеден және корветтен тұратын флотқа басшылық етіп, Бресттен транспорттық кемелерді сүйемелдеп әкелді. Сәуір айында Кабо-Верде аралдарындағы Порто-Праяда британдық флотпен болған кездейсоқ шайқастан кейін француз флоты қазан айында голландтықтар бақылауындағы Жақсы Үміт мүйісіне тоқтады. Голландтықтарға сол колонияны қорғауда көмектесу үшін әскерлер қалдырылды, ал флотты қосымша кемелермен күшейтіп, басқаруды егде адмирал Томас д’Эстиен д’Орвесқа тапсырды. Француз флоты желтоқсан айында Порт-Луиге жетіп, Франция (қазіргі Маврикий) аралына қарай жүзіп кетті. Содан кейін олар Конт дю Шеменнің басшылығымен шамамен 3000 сарбазды тасымалдайтын транспорттық кемелермен Үндістанға қарай бағыт алды. Д’Орвес 1782 жылдың ақпан айында, флот Үндістан жағалауына жеткенге дейін аз уақыт бұрын қайтыс болды, және Суфрен басқаруды қайтадан өз қолына алды. Суфрен алдымен Мадрасқа қарай жүзіп, британдық бекінісін күтпеген шабуылға түсіруді жоспарлады. 15 ақпанда ол сэр Эдвард Хьюздің флоты сонда бекініп алғанын көрген соң, оңтүстікке қарай Порто-Новоға әскерлерді түсіру мақсатымен, жағалау бойымен жүріп француз және голландтық иеліктерін қайтарып алуды көздеді. Хьюз ілгек көтеріп, Суффреннің артынан қуып жүзіп кетті. Садрас шайқасында екі флот та кемелерді жоғалтпай зақымданды, бірақ француздар Майсурлықтарға көмек көрсету үшін Порто-Новоға әскерлерін қауіпсіз түсіре алды. Суфрен сол шайқастан кейін Пондичерриде флотына жөндеу жұмыстарын жүргізді; 23 ақпанда ол жөндеуге Тринкомалиге барған Хьюзді іздеу үшін қайтадан жүзіп кетті. 8 сәуірде Хьюздің флоты Тринкомалиге бет алған. Суфрен оны қуды, бірақ үш күн бойы жақындаса алмады. Хьюз 12 сәуірде бағытын өзгертіп, Тринкомалиге қарай жалғастырды, бұл Суффренге желдің қолайлылығын сыйлады.
In 1778, France had entered the American Revolutionary War; and in 1780 Britain declared war on the Dutch Republic after the Dutch refused to stop trading military supplies with France and America. The British had rapidly gained control over most French and Dutch outposts in India when news of these events reached India, spawning the Second Anglo Mysore War in the process. In March 1781, French Admiral Bailli de Suffren was dispatched on a mission to provide military assistance to French colonies in India, leading a fleet of five ships, seven transports, and a corvette to escort the transports from Brest. After a happenstance battle with the British fleet at Porto Praya in the Cape Verde Islands in April, the French fleet stopped at the Dutch controlled Cape of Good Hope in October. Troops were left to assist the Dutch in defence of that colony while the fleet was reinforced by additional ships with command transferred to the elderly Admiral Thomas d'Estienne d'Orves. The French fleet sailed on to Île de France (now Mauritius), arriving at Port Louis in December. They then sailed for India with transports that carried nearly 3,000 men under the command of the Comte du Chemin. D'Orves died in February 1782, shortly before the fleet arrived off the Indian coast, and Suffren resumed command. Suffren first sailed for Madras, hoping to surprise the British stronghold. When he found the fleet of Sir Edward Hughes anchored there on 15 February 1782, he turned south with the intent of landing troops at Porto Novo, hoping to march up the coast and recapture French and Dutch holdings on the way. Hughes raised anchor and sailed after Suffren. In the Battle of Sadras, both fleets suffered damage without loss of ships, but the French were able to safely land troops at Porto Novo to assist the Mysoreans. Suffren made repairs to his fleet at Pondicherry after that battle; on 23 February, he sailed out to find Hughes, who had gone to Trincomalee for repairs. On 8 April, Hughes's fleet was spotted heading for Trincomalee. Suffren gave chase, but was unable to close for three days. Hughes had to change course on 12 April to continue toward Trincomalee, which gave Suffren the advantage of the wind.
Шайқас
Соғыс желілері шамамен сағат 12:30-да қақтығысты бастады. Бастапқыда, Суффреннің бірнеше капитаны тартынды, бірден желіге қосылмады (Садра шайқасында болғандай), бірақ ақырында оның он екі кемесінің он бірі британдық он бір кемесімен ұрысқа түсті. Британдық желіден бірінші болып мұңқасы сынғаннан кейін шығып кетті, сонымен қатар алғашқы минуттарда елеулі зақымдар алды. Хьюз флотына бағыт өзгертуді бұйырып, басымдыққа қайта қол жеткізді, және шайқас француздарға қарсы бұрыла бастады. Шамамен сағат 18:00-де дауыл көтерілді; жағалауға жақын болған содырлар, дауылдың тудырған қаупіне назар аудару үшін шайқасты тоқтатты. Дауылдың қараңғылығы және содан кейін түнгі қараңғылық сол күні одан әрі шайқас жүргізуге мүмкіндік бермеді.
The battle lines engaged at about 12:30 pm. Initially, some of Suffren's captains hesitated, not immediately joining in the line (as had also happened at Sadras), but eventually ten of his twelve ships were engaged against the eleven British ships. was the first ship to quit the British line after being dismasted, and also suffered significant damage in the early rounds. Hughes was able to regain advantage by ordering his fleet to wear ship, and the battle began to turn against the French. Around 6:00 pm, a storm arose; the combatants, close to a lee shore, broke off the battle to attend to the risks the storm presented. Darkness from the storm and then nightfall precluded further battle that day.
Салдары
Екі флот бір-біріне жеткілікті жақын тұрғандықтан, Суффрен тағы да шайқасқа дайындалды. Бірақ Хьюзтің қорғауында конвой болды, ол Тринкoмалиге қарай жол тартты. Суффрен оңтүстіске қарай жүзіп, әлі де голландтар бақылауындағы Баттикалоаға тоқтады, онда ол жөндеу және жабдықтау үшін алты апта өткізді. Ол жерде ол тағы бір әскер конвойын сүйемелдеп, Франс аралына баруға бұйрық алды. Суффрен бұл бұйрықты орындамауға шешті, себебі Хьюз француз операцияларына қауіп тудырып, оның бар күшін қажет етіп отырды, сондай-ақ ол өз капитандығына сенбеді. Шайқасқа қатыспаған «Венжёр» және «Артезиен» кемелерінің капитандығы бұйрықтарды орындамағаны үшін жазаланды, ал оның бас штабының бірі кейбір капитанмен оған қарсы сөздер айтып, араласып жүргені анықталды.
The fleets had anchored near enough to each other that Suffren again positioned for battle. Hughes, however, had a convoy to protect, and sailed for Trincomalee. Suffren sailed south and anchored at Batticaloa, which was still under Dutch control, where he spent six weeks for repairs and resupply. While there, he received orders to sail to Île de France to escort another troop convoy. Suffren chose to disregard this order, as the risk posed by Hughes to French operations required his full strength, and he could not trust his captains. The captains of Vengeur and Artésien, the two ships that stayed out of the action, were reported for their failure to obey orders, and his second in command was intriguing with some of the other captains against him.