Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гренаданың саясаты парламенттік өкілді демократия аясында жүзеге асырылады, онда премьер-министр үкімет басшысы болып табылады. Гренада – тәуелсіз Ұлттар Достастығының мүшесі. Ол көп партиялық парламенттік жүйемен басқарылады, оның саяси және құқықтық дәстүрлері Ұлыбританияныкіне ұқсас; премьер-министрі мен кабинеті, сондай-ақ сайланатын Өкілдер Палатасы мен тағайындалатын Сенаттан тұратын екі палаталы Парламенті бар. Атқару билігі үкімет тарапынан жүзеге асырылады. Заң шығару билігі үкімет пен парламентке жүктелген. Конституциялық кепілдіктерге сөз, баспасөз, дін, қозғалыс және бірігу еркіндігі кіреді. Гренада Шығыс Кариб теңізі сот жүйесінің құрамына кіреді. Сот билігі атқару және заң шығару билігінен тәуелсіз. Құқықтану ағылшын ортақ құқығына негізделген. Азаматтар конституциямен қамтамасыз етілген кең ауқымды азаматтық және саяси құқықтармен ғана емес, сонымен қатар оларды пайдалану мүмкіндігімен де қол жеткізеді. Гренада конституциясы азаматтарға үкіметті бейбіт жолмен өзгерту құқығын береді. Азаматтар осы құқықты жалпы сайлау құқығы негізінде өткізілетін мерзімді, еркін және әділ сайлаулар арқылы жүзеге асырады. Гренадада екі маңызды саяси партия бар, екеуі де орташа бағытты ұстанады: Ұлттық демократиялық конгресс (либералдық) және Жаңа Ұлттық партия (консервативтік). Кіші партияларға Кери Велон Симмонс басқаратын, өркендеп келе жатқан Прогресс партиясы (ең жас белсенді саяси көшбасшылардың бірі), орталықтан солға қарай бағытталған Морис Бишоптың патриоттық қозғалысы (MBPM, 1983 жылғы қазан айындағы Бишопқа қарсы төңкерістен аман қалған жақтастар ұйымдастырған) және бұрынғы премьер-министр Эрик Гейридің популистік GULP партиясы кіреді. 2008 жылғы шілде айында өткен сайлауда NDC бұрынғы премьер-министр Кит Митчеллдің үкіметінен жеті орынмен басым түсті. Жаңа премьер-министр Тилман Томас 2003 жылғы қарашада өткен сайлауда Митчеллдің NNP партиясына бір орынмен жеңіліп, үкімет құрды. 2013 жылғы 19 ақпанда өткен сайлауда Кит Митчеллдің NNP партиясы барлық он бес парламенттік орынды жеңіп алды. Бұл тарихи жеңіс 1999 жылғы сайлаудың қайталануы болды, онда NNP де барлық 15 орынды жеңіп алған еді. Премьер-министр Митчелл Кариб теңізі елдерінің саясаткерлері арасында барлық орындарды екі рет жеңіп алған жалғыз саясаткер болып табылады. Конституциялық тұрғыдан алғанда, бұл Парламентте ресми оппозицияның жоқтығын білдіреді. Осыған байланысты, мемлекет басшысы генерал-губернатор Карл Глин Жоғарғы Палатаға 5 сенаторды тағайындайды, олар іс жүзінде оппозиция рөлін атқарады. Гренададағы қауіпсіздікті 650 адамнан тұратын Корольдік Гренада полиция күштері (RGPF) қамтамасыз етеді, оның құрамында 80 адамнан тұратын жартылай әскери арнайы қызмет бөлімі (SSU) және 30 адамнан тұратын жағалау күзеті бар. АҚШ армиясы мен АҚШ жағалау күзеті SSU және жағалау күзетіне мерзімді оқу және материалдық-техникалық қолдау көрсетеді.
The politics of Grenada takes place in a framework of a parliamentary representative democracy, whereby the prime minister is the head of government. Grenada is an independent Commonwealth realm. It is governed under a multi party parliamentary system whose political and legal traditions closely follow those of the United Kingdom; it has a prime minister and a cabinet, and a bicameral Parliament with an elected House of Representatives and an appointed Senate. Executive power is exercised by the government. Legislative power is vested in both the government and parliament. Constitutional safeguards include freedom of speech, press, worship, motion, and association. Grenada is a member of the eastern Caribbean court system. The Judiciary is independent of the executive and the legislature. Jurisprudence is based on English common law. Citizens enjoy a wide range of civil and political rights guaranteed by the constitution. Grenada's constitution provides citizens with the right to change their government peacefully. Citizens exercise this right through periodic, free, and fair elections held on the basis of universal suffrage. Grenada has two significant political parties, both moderate: the National Democratic Congress (liberal) and the New National Party (conservative). Minor parties include the up and coming Progress Party, which is led by Kerry Velon Simmons – one of the youngest active political leaders, the left of center Maurice Bishop Patriotic Movement (MBPM, organized by the pro Bishop survivors of the October 1983 anti Bishop coup) and the populist GULP of former Prime Minister Eric Gairy. At the July 2008, election the NDC won a comfortable seven seat majority over the government of former Prime Minister Keith Mitchell. New Prime Minister Tillman Thomas formed a government after narrowly losing by one seat to Mitchell's NNP in the November 2003 election. In elections held on February 19, 2013, Keith Mitchell's NNP swept all fifteen parliamentary seats. This historic victory was a repeat of the 1999 elections in which the NNP also swept all 15 seats. Prime Minister Mitchell has the distinction as being the only Caribbean politician to sweep all seats on two occasions. Constitutionally, this development means that there is no official opposition in Parliament. As such, Governor General Carlye Glean, who is the titular head of state, will appoint 5 Senators to the Upper House, who will serve as the de facto opposition. Security in Grenada is maintained by the 650 members of the Royal Grenada Police Force (RGPF), which included an 80 member paramilitary special services unit (SSU) and a 30 member coast guard. The U. S. Army and the U. S. Coast Guard provide periodic training and material support for the SSU and the coast guard.
Атқарушы билік
Мемлекет басшысы ретінде король Карл III Гренадада премьер-министр мен кабинет кеңесі бойынша әрекет ететін генерал-губернатор арқылы өкілдік етеді. Көпшілік партияның басшысы Премьер-министр және үкімет басшысы болып табылады. Министрлер кабинеті премьер-министр мен атқарушы ведомстволардың министрлерінен, соның ішінде олардан тұрады. Олар саяси жауапкершілікті Парламент палатасына береді. Генерал-губернатор Жоғарғы соттың төрағасын Премьер-министрдің және Оппозиция жетекшісінің кеңесі бойынша тағайындайды. Басқа судьяларды сот комиссиясының кеңесімен генерал-губернатор тағайындайды. Ұлыбританияның құпия кеңесі жоғары сатыдағы апелляциялық сот қызметін атқарады.
As head of state, King Charles III is represented in Grenada by a governor general who acts on the advice of the prime minister and the cabinet. The leader of the majority party serves as Prime Minister and head of government. The cabinet consists of members, including the prime minister and ministers of executive departments. They answer politically to the House of Assembly. The Governor General appoints the Chief Justice of the Supreme Court on the advice of the Prime Minister and the Leader of the Opposition. The Governor General appoints the other justices with the advice of a judicial commission. The Privy Council of the United Kingdom serves as the highest appellate court.
Заң шығарушы билік
Парламент екі палатадан тұрады. Өкілдер палатасы 15 мүшеден құралған, олар бір мандатты округтерде бес жылдық мерзімге сайланады. Сенат 13 тағайындалған мүшеден тұрады, олардың 10-ын үкімет, ал 3-ін парламенттік оппозиция тағайындайды.
The Parliament has two chambers. The House of Representatives has 15 members, elected for a five year term in single seat constituencies. The Senate has 13 appointed members, 10 appointed by the government and three by the parliamentary opposition).
Сот тармағы
Құпия кеңестің сот комитеті 1979 жылға дейін жоғары сот болып табылды, сол жылы №84 Халық заңы қабылданды, ол Гренада соттарынан апелляцияларды тоқтатып тастады. 1991 жылы Құпия кеңестің сот комитетіне апелляциялар қайта жаңартылды. 1967 жылдан 1979 жылға дейін және 1991 жылдан бері Гренаданың сот жүйесі Батыс Үндістанның Біріккен мемлекеттерінің Жоғарғы соты немесе Шығыс Кариб мемлекеттерінің Жоғарғы соты болып табылады. Гренадада қосымша судья тұрады. 1979 жылдан 1991 жылға дейін сот жүйесі 1967 жылғы Вест-Индия заңы бойынша құрылған Шығыс Кариб мемлекеттерінің Жоғарғы сотын алмастырған Жоғары соттан және Апелляциялық соттан тұрды. Гренада 1991 жылы Шығыс Кариб мемлекеттерінің Жоғарғы сотына қайта қабылданды.
The Judicial Committee of the Privy Council was the highest court until 1979, when People's Law No. 84 was passed terminating appeals from the Grenadian courts. Appeals to the J. C. P. C. was restored in 1991. West Indies Associated States Supreme Court or Eastern Caribbean States Supreme Court is the judiciary of Grenada from 1967 to 1979 and since 1991. An associate judge resides in Grenada. From 1979 to 1991 the court system comprises the High Court and the Court of Appeals, which replaced the Eastern Caribbean States Supreme Court established under the West Indies Act of 1967. Grenada was readmitted into the Eastern Caribbean States Supreme Court in 1991.