Кіріспе

Ямайканың солшыл саяси партиясы – Халықтың ұлттық партиясы (PNP) 1938 жылы Норман Вашингтон Мэнли құрған, ол 1969 жылы қайтыс болғанға дейін партия президенті болды. Бұл Ямайкадағы әлеуметтік-демократиялық саяси партия. Партия Өкілдер палатасындағы 63 орынның 14-ін және 227 жергілікті басқару бөлімінің 96-сын иеленеді. Конституция бойынша партия демократиялық социалистік бағытта. Партия COPPPAL мүшесі және Социалистік Интернационалдың толық құқықты мүшесі. Қазіргі таңда елдің екі маңызды саяси партиясының бірі саналады және негізгі қарсыласы – Ямайканың Еңбек партиясынан (JLP) солға қарай екені есептеледі. Партия 1955 жылдан 1962 жылға дейін Ямайка колониясының парламентінде көпшілік орындарды иеленді. 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін 1972 жылдан 1980 жылға дейін, 1989 жылдан 2007 жылға дейін және 2011 жылдан 2016 жылға дейін Ямайка парламентінде көпшілік орындарды сақтап тұрды. PNP 1944 жылы Ямайкада өткен алғашқы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады, 32 орынның тек төртеуін ғана жеңіп алды (кейін бір тәуелсіз депутат партияға қосылды). 1949 жылғы Ямайкадағы жалпы сайлау тым тартысты болды. PNP 203 048 дауыс алып, JLP-ден (199 538 дауыс) көп дауыс жинады, бірақ JLP көбірек орын сақтап қалды: 17-ге қарсы 13. Екі орын тәуелсіздерге бұйырды. Сайлауға қатысу 65,2% құрады. 1954 жылы PNP марксист Ричард Хартты және тағы үш партия мүшесін коммунистік көзқарастары үшін партиядан шығарды. Қалған үш мүше – Кен Хилл, Фрэнк Хилл және Артур Генри, олар жиі «төрт H» деп аталды. «Төрт H» басшылығымен олар басқарған кәсіподақтар Бастаманте өнеркәсіптік сауда одағынан басқа ең көп мүшесі бар кәсіподақтардың бірі болды. Харт және «төрт H» мүшелері 1940 және 1950 жылдары Ямайканың кәсіподақ қозғалысында өте белсенді болды. Харт 1946 жылдан 1948 жылға дейін Кәсіподақ кеңесінің Атқару комитетінде мүше болып жұмыс істеді. Ол 1945-1946 жылдары Кариб теңізінің Еңбек конгресінің хатшысының көмекшісі, ал 1947-1953 жылдары хатшысының орынбасары болды. PNP 1955 жылы билікке келді және 1962 жылы тәуелсіздік алғанға дейін билікті ұстады. 1955 жылғы Ямайкадағы жалпы сайлауда PNP алғаш рет жеңіске жетіп, 32 орынның 18-ін жеңіп алды. JLP 14 орынға ие болды, тәуелсіздер болмады. Сайлауға қатысу 65,1% құрады. Нәтижесінде Норман Мэнли жаңа бас министр болды. 1959 жылғы Ямайкадағы жалпы сайлау 1959 жылдың 28 шілдесінде өтті, орын саны 45-ке дейін артты. PNP жеңіске үлкен үлес қосты, 29 орынды алды, ал JLP 16 орынға ие болды. Мэнли 1959 жылдың 14 тамызында Ямайканың бірінші премьер-министрі болып тағайындалды. Осы үкімет кезеңінде реформалық әлеуметтік-демократиялық саясатты белсенді түрде ілгерілетуге тырысты, оның ішінде мемлекеттік стипендиялар арқылы көптеген кедей ямайкалықтарға орта білім беруді қолжетімді етуді қамтамасыз етті. 1961 жылы Федерацияға қатысу туралы референдумда Ямайка 54% дауыспен Батыс Үндістан Федерациясынан шығуға шешім қабылдады. Референдумда жеңілгеннен кейін Мэнли 1962 жылдың сәуірінде Ямайкадағы сайлауға барып, аралдың тәуелсіздігі үшін мандат алды. 1962 жылдың 10 сәуірінде 1962 жылғы Ямайкадағы жалпы сайлауда 45 орынның ішінде JLP 26 орынды, ал PNP 19 орынды жеңіп алды. Сайлауға қатысу 72,9% құрады. Бұл 1962 жылдың 6 тамызында Ямайканың тәуелсіздігіне әкелді, ал келесі он жылда Батыс Үндістандағы бірнеше британдық колониялар да соған ілесіп кетті. Бюстаманте сәуір мен тамыз аралығында Мэнлидің орнына бас министр болды, ал тәуелсіздік алғаннан кейін ол Ямайканың бірінші премьер-министрі атанды.

Тәуелсіз Ямайка

21 ақпанда 1967 жылы Ямайкадағы жалпы сайлауда JLP 53 орынның 33-ін жеңіп алды, ал PNP 20 орынға ие болды. 1972 жылы Норман Мэнлидің ұлы Майкл Мэнли басшылығымен PNP демократиялық социализм мен Оңтүстік жартышар елдерімен қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған сыртқы саясатты ұстана отырып, қайтадан билікке келді. PNP 37 орынды жеңіп алды, ал JLP 16 орынға ие болды. 1976 жылғы Ямайканың жалпы сайлауында PNP тағы да үлкен жеңіске жетіп, 47 орынды алды. Сайлауға қатысу көрсеткіші 85 пайызды құрады. 2006 жылдың 26 ақпанында Портия Симпсон Миллер Паттерсонның орнына сайланды, ол PNP-нің алғашқы әйел президенті және Ямайканың алғашқы әйел премьер-министрі атанды. 2007 жылдың тамызындағы сайлауда PNP JLP-ге 32 орынға 28 орынмен шамалы айырмамен жеңілді, сайлауға қатысу 61,46% болды. Бұл сайлау 18 жылдық PNP билігін аяқтады, ал Брюс Голдинг жаңа премьер-министр болды. 2011 жылдың 29 желтоқсанындағы жалпы сайлауда PNP Ямайка парламентінің 63 орынының 42-сін жеңіп, қайтадан билікке оралды. Алғашқыда 41 орын PNP-ге берілді. Ресми нәтижелер бойынша қайта санау нәтижесінде бұрынғы ауыл шаруашылығы министрі Кристофер Тафтон орындығынан айырылып, PNP 42 орынға, ал JLP 21 орынға ие болды. Орын саны 63-ке дейін арттырылды, сайлауға қатысу 53,17% құрады. 2012 жылдың 5 қаңтарында Портия Симпсон Миллер саяси мансабында екінші рет премьер-министр болып ант берді. Келесі күні ол әртүрлі министрліктерге 20 министрді және сегіз мемлекеттік министрді тағайындады. 2016 жылдың 25 ақпанында өткен Ямайканың жалпы сайлауында Симпсон Миллер Эндрю Холнесске шамалы айырмамен жеңілді. Қайта санау PNP-ге қосымша орын берді, нәтижесінде бір орын жоғалды. PNP 31 орынды жеңіп алды, ал JLP 32 орынға ие болды. Осыған байланысты Симпсон Миллер екінші рет оппозиция басшысы болды. Сайлауға қатысу көрсеткіші алғаш рет 50%-дан төмен түсіп, 48,37% құрады. Өз партиясының ішінде партия басшысы лауазымынан кетуге шақырылғаннан кейін Симпсон Миллер 2016 жылдың 4 желтоқсанында қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. Оның орнына 2017 жылдың 26 наурызында қаржы министрінің көлеңкесі және бұрынғы бәсекелес Питер Филлипс келді. Ол 2017 жылдың маусымында депутаттық өкілеттігінен бас тартты. 2020 жылдың қыркүйегінде өткен жалпы сайлауда PNP оппозицияға оралып, Ямайка парламентінің 63 орынының 14-ін ғана жеңіп алды, бұл PNP иерархиясын құлатудың саяси апатқа ұшырауы деп сипатталды. Көптеген тәжірибелі және белгілі партия мүшелері, соның ішінде Питер Бантинг, Дейтон Кэмпбелл, Фентон Фергюсон, Хорас Далли, Иан Хейлс, Лютер Бьюкенен, Уайкхэм Макнилл, Дуэйн Ваз және Ричард Азан орындарынан айырылды. 2020 жылдың 4 қыркүйегінде Питер Филлипс оппозиция басшысы лауазымынан кететінін және сайлау өкілдігінен бас тартатынын мәлімдеді. Бұл сайлауға қатысу көрсеткіші 37% ғана болды, бұл коронавирус пандемиясының салдарынан болуы мүмкін. 2020 жылдың 7 қарашасында PNP Марк Голдингті өзінің 6-шы президенті етіп сайлады, ол 2020 жылғы Халықтық ұлттық партия басшылығына сайлауда Лиза Ханнаны 1740 дауысқа қарсы 1444 дауыспен жеңді.

Саяси ұстанымдар

Партия әлеуметтік демократия және республикалық идеологияны ұстанады, сондай-ақ Социалистік Интернационалдың бақылаушы мүшесі болып табылады.

Өкілдер Палатасы

Сайлау жетекшісі Дауыстар Дауыстар үлесі Орындықтар Нәтижесі 1944 Норман Мэнли 82 029 23,5% 1949 203 048 43,5% 1955 245 750 50,5% 1959 305 642 54,8% 1962 279 771 43,5% 1967 217 207 49,1% 1972 Майкл Мэнли 266 927 56,4% 1976 417 768 56,8% 1980 350 064 41,1% 1983 бәсекеге түспеді 1989 473 754 56,6% 1993 П. Дж. Паттерсон 401 131 60,0% 1997 429 805 56,2% 2002 396 590 52,1% 2007 Портия Симпсон-Миллер 405 293 49,6% 2011 463 232 53,3% 2016 433 735 49,2% 2020 Питер Филлипс 304 372 42,8%

Батыс Үндістан

Сайлау партиясы Тобының жетекшісіДауыс саныОрын саныПозицияҮкіметтік № Үлес № Үлес1958ЖІӨЖ382,52544.2%29.4%2-орын