Кіріспе

Мұхаммедтің ең жас серіктерінің бірі (Сахаба) Абдулла ибн Жафар ибн Әби Талиб әл-Хашими (عَبْدُ اللَّهِ ٱبْن جَعْفَر ٱبْن أَبِي طَالِب الْهَاشِمِي; шамамен 624-699 немесе 702/704 жылдары) – Ислам пайғамбары Мұхаммедтің серігі және туысы, Әлидің шөбересі, Мұхаммед ибн Әби Бакрдың жартылай бауыры және Абдулла ибн Муавияның әкесі. Ол Кербела шайқасына қатыспағанына қарамастан, Әһл-Байтқа адал болды. Ол былай деген: «Алла екі ұлым (Аун мен Мұхаммед) берген мүмкіндікті маған да берсе, мен де сол жерде болар едім, егер мен сол жерде болсам, Хусейн ибн Әли үшін өзімді құрбан етер едім». Ричард Фрэнсис Бертонның сөзіне қарағанда, ол арабтардың арасындағы ең мейірімді адам ретінде кеңінен танылған. Оның қабірі әл-Бақи зиратында Ақил ибн Әби Талиб пен Әбу Суфян ибн әл-Хариттің (Әбд әл-Мұтталибтің немересі) жанында орналасқан.

Ерте өмір

Ол Жафар ибн Әбу Талиб пен Асма бинт Умайстың ұлы еді. Олар 616 жылы Әбіссинияға (Хабаша, қазіргі Эфиопия) көшіп кеткен, ал Абдулла және оның екі бауыры сол жерде дүниеге келді. Абдулла Әбіссиния жерінде туған алғашқы мұсылман болды. Абдулла Әбіссинияда дүниеге келгеннен кейін Аксум патшалығының (Нажаши) патшасы да ұл таба алды. Ол бірден Абдулла ибн Жафардың ата-анасынан балаларының есімін сұрады. Жафар отбасының есімін білген соң, Әбіссиния патшасы өз ұлына да "Абдулла" деген есім қойды. Сондай-ақ, Асма бинт Умайс Әбіссиния патшасының ұлын емшектегені де айтылады. Абдулланың кіші інісі – мұсылман тарихында Ислам пайғамбарының атымен аталған алғашқы бала. Олар 628 жылы Арабияға қайтып оралып, Мединеде қоныстанды.

Неке және отбасылық өмір

Әли қыздарының Жағфар ұлдарына үйленуін арнайы тілеген. Абдулла мен Зәйнәптің екі баласы болды. Шейх Мұхаммед Аббас Құмми айтуынша, ол әр түрлі әйелдерінен 20 ұл таратты, оның ішінде Зәйнәп бинт Әлиден бес баласы болды. Пунджаб университетінің "Дайра е Маариф Исламия" (Ислам білімдерінің шеңбері) (X том, 568-70 беттер) Зәйнәптің Абдулланың ұлы Әлиден, Зәйнәп бинт Әли арқылы тараған ұрпақ екенін көрсетеді.

Хатыны Хусейн ибн Әлимен бірге сапарға шыққан

Зәйнәп үйленуінен бұрын-ақ (Кербелаға) сапарды болжаған екен, ал ағасымен бірге жүруге рұқсат неке келіссөздері барысында алынған. Абдулланың Кербела шайқасынан қалыс қалуына келсек, көзі нашар болғандықтан сапар мен соғыстың ауыртпалығын көтере алмады деседі. Күйеуінің алаңдағанын сезіп, ол былай деді:

Абдулла рұқсат беріп, екі ұлын тағдыр белгілеген сапарға жіберді. Абдулла сонымен қатар Лейла бинт Масудқа да үйленген еді.

Ұрыстар

Түйе шайқасындағы қатысуына қатысты, шайқас аяқталғанда, Әли Айшаның Мәдинаға, оның ағасы Мұхаммед ибн Әби Бакрдың күзетуімен қайтуын тапсырды және Айшаға 12 000 дирхам төлеуді бұйырды. Абдулла бұл соманың жеткіліксіз екенін ойлап, Айшаға одан да көп ақша әкелді.

Саясат

Ол Азамат соғысында өзінің әкесі Әлидің берік қолдаушысы болды. Ол Мединеде кеңдік танытып, қамқорлық жасады, соның арқасында "Жомарттықтың теңізі" деген лақап атқа ие болды. Әли ибн Әби Талиб қайтыс болғаннан кейін, Әбділла ибн Жафар өзінің туыстары Хасан мен Хусейнмен бірге оның денесін жуып, үш көйлекпен (күртесіз ұзын жейде) жерлеуге дайындады. Әли ибн Әби Талибке оның Мысырдағы уәкілі Қайс ибн Садтың Мұғуияға адалдық серт бергені туралы тыңшылардан хабар келді. Одан бөлек, ол Әлидің қарсыластарының тудырған қастандығының нәтижесінде туған жағдайды баяндайтын хат алды. Әли ұлдарын және Әбділла ибн Жафарды шақырып, мәселені талқылады. Әбділланың кеңесімен Әли хат жазып, Қайс ибн Садқа мұсылмандардың ізінше халықтан адалдық сұрауын бұйырды. Егер олар бас тартса, онда олармен соғысыңдар деді. Мысырдың уәкілі бұл хатқа жауап ретінде Әли ибн Әби Талибке хат жазды. Сосын Әбділла ибн Жафар әкесінен Қайс ибн Садты Мұхаммед ибн Әби Бакрмен ауыстыруды өтінді, егер ол шындығында Мұғуияға кеткен болса, Мысырдан бас тартпайды деді. Бірақ Табари айтуынша, бұл Мұхаммед ибн Әби Бакрдың өлтірілуі кезінде Қайс ибн Садтың Әлимен кездесуінен туған дұрыс емес кеңес болды.

Хусейнге деген көзқарасы

Қарбала шайқасында екі ұлының қаза болғанын естіген адамдар Абд Аллаға көңіл айтты. Оның бір маулилиі (Әбу әл-Лислас [серігі]) былай деді: «Біз осы күйге түстік, Хусейн ибн Әли арқылы осы жағдай бізге келді». Осы сөздерінен кейін ол оны өкінішпен сандалымен ұрып, «Екі ұлымның ағам және туысыммен бірге шейіт болғанына шүкіршілік етемін» деді. Аллаға ант етейін, егер мен оның қасында болсам, онымен бірге өлтіру үшін бас тартпас едім. Сосын ол адамдардың назарын өзіне аудартып, жұбатқанда: «Өмірді қиын қылған Аллаға мақтау болсын. Хусейн ибн Әлиді өз қолыммен жұбадым, екі ұлым да оны жұбатты» деді. Кейін ол Меккедегі Язидтің уәкілі Амр ибн Саидқа барып, одан Хусейнге хат жазып, оған зиян келтірмейтініне кепілдік беруін, мейірімділік пен жомарттық көрсетуін сұрады. «Хаттарыңда оған сенім білдіріп, қайта оралуын өтініңіз». Хусейн де бұл хатқа жауап қайырды.