Кіріспе

Ресей мемлекеттік денсаулық сақтау агенттігінің Вирусология және биотехнология мемлекеттік ғылыми орталығы "Вектор", сондай-ақ Вектор институты (Государственный научный центр вирусологии и биотехнологии „Вектор“) деп те аталады, бұл Ресейдің Новосибирск облысы, Колцово қаласындағы биологиялық зерттеу орталығы. Онда биологиялық қауіптің барлық деңгейлеріне – CDC деңгейі 1-ден 4-ке дейінгі – зерттеу құралдары мен мүмкіндіктері бар. Бұл қазір жойылған шешек вирусының екі ресми сақтау орнының бірі.

Кем дегенде, кеңес кезеңінде бұл нысан биологиялық қару зерттеулерінің орталығы болды (Кеңес Одағының биологиялық қару бағдарламасына қараңыз), бірақ осы саладағы ағымдағы зерттеулердің мәні әлі белгісіз. 2022 жылғы сәуірден бастап Вектор институты Дүниежүзілік денсаулық ұйымының (ДДСҰ) H5 анықтамалық зертханалар желісінің Ресейдегі бөлімшесі болып табылады, ол "адамдарда құс тұмауы А (H5N1) жұқтыруынан туындайтын денсаулық сақтау қажеттіліктеріне және тұмау пандемиясына дайындыққа" жауап береді.

Тарих

1974 жылы құрылған орталықтың вирусологияда бай тарихы бар және шешекке қарсы зерттеулерге үлкен кеңестік үлес қосты. Генетикалық инженерия жобаларына уландырғыш заттарды өндіретін вирустарды жасау, сондай-ақ биорегуляторлар мен жүйке жүйесінде әрекет ететін әртүрлі пептидтерді зерттеу кірді. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін орталық А гепатитіне қарсы вакцина, тұмауға қарсы вакцина, Эбола вирусына қарсы вакцина, нуклеотидтік аналогтары бар антивирустік препараттар, HIV және B гепатитін диагностикалауға арналған тест жүйелері және басқа да әзірлемелер сияқты көптеген жобалар бойынша зерттеу және әзірлеме жұмыстарын жүргізді. Бұл орталық – әлемде шешек вирусын сақтауға рұқсат етілген екі лабораторияның бірі.

COVID-19 вакцинасын әзірлеу

2020 жылдың наурыз айында ресейлік ғалымдар жаңа коронавирус инфекциясына (COVID-19) қарсы вакцина прототиптерін сынауды бастағаны хабарланды. Вектор институтының бас лабораториясының мәліметінше, ең тиімді прототипті маусымда ұсыну жоспарланған. Прототиптер жасалды және жануарларға сынау жүргізіле бастады. 2020 жылдың шілдесінде орталықтың зерттеулері COVID-19-ға себеп болатын SARS-CoV-2 вирусының бөлме температурасындағы суда 72 сағат ішінде жойылатынын көрсетті, бұл пандемия кезінде ауруды одан әрі зерттеуге көмектесті.

Апаттар

1988 жылдың 30 сәуірінде дәрігер Марбург вирусымен зарарланған инемен екі қабат резеңке қолғап арқылы өзін-өзі жарақаттағаннан кейін екі аптадан соң қайтыс болды. 2004 жылы ВЕКТОР ғылыми-зерттеу институтының қызметкері Эбола вирусымен зарарланған инемен өзін-өзі жарақаттағаннан кейін қайтыс болды. 2019 жылдың 17 қыркүйегінде Векторда газ жарылысы болды. Бір жұмысшы үшінші дәрежелі күйік алды, ал жарылыстан терезе шынылары сынып қалды. Зертханада жоғары жұқпалы құс тұмауы түрлері мен гепатит штаммдары сақталады. Жарылыс сыртқы тапсырыс бойынша жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан дезинфекциялау залында болды.