Фридрих фон Маттиссон: Неміс романтизмінің өкілі және өлеңдерінің авторы
Friedrich von Matthisson
Фридрих Маттисон (1761-1831) – неміс ақыны, романтизмнің алғашқы өкілі. «Аделаида» өлеңі Бетовенмен сазға түсірілді. Биографиясы, өмірі мен шығармалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фридрих фон Маттиссон (23 қаңтар 1761 – 12 наурыз 1831) – неміс ақыны, неміс романтизмінің ерте өкілдерінің бірі. Оның ең әйгілі шығармасы, әдетте, Аделаида поэмасы болып саналады, оған Бетховен музыка жазған.
Friedrich von Matthisson (23 January 1761 – 12 March 1831) was a German poet, an early member of the German Romantic movement. His best known poem is probably Adelaide, which was set to music by Beethoven.
Өмірбаян
Ол 1761 жылғы 23 қаңтарда Магдебургке жақын Хоендоделебенде ауыл пасторының ұлы болып дүниеге келді. Галле университетінде теология және филологияны оқығаннан кейін, 1781 жылы Дессаудағы классикалық мектептің Philanthropinum магистрі болып тағайындалды. Бірақ, бұл бір кездері әйгілі болған семинария көпшілік назарынан тез құлдырап, 1784 жылы Маттисон көшпелі оқытушылықты қуана қабылдады. Ол екі жыл бойы Швейцариялық жазушы Бонстеттенмен Женева көлінің жағасындағы Ньон қаласында тұрды. 1794 жылы ол Ангальт-Дессау ханшайымы Луизаның (Ангальт-Дессау герцогы Леопольд III-нің әйелі) оқырманы және саяхат серігі болып тағайындалды. Олар Швейцария, Тироль және Италияны аралады. Бір кезде оларға даниялық жазушы және салон иесі Фридерике Брун қосылды. 1811 жылы ханшайым Луиза қайтыс болғаннан кейін, ол Вюртемберг патшасының қызметіне кіріп, абыройлы атаққа ие болды, легация кеңесшісі болып тағайындалды, содан соң сот театрының интенданты және Штутгарттағы корольдік кітапхананың бас кітапханашысы болды. Ол біраз уақыт Италияда тұрды. 1828 жылы зейнеткерлікке шығып, Дессау маңындағы Вёрлицке қоныстанды, ол жерде 1831 жылғы 12 наурызда қайтыс болды.
He was born at Hohendodeleben near Magdeburg, the son of the village pastor, on 23 January 1761. After studying theology and philology at the university of Halle, he was appointed in 1781 master at the classical school Philanthropinum in Dessau. This once famous seminary was, however, then rapidly decaying in public favor, and in 1784 Matthisson was glad to accept a travelling tutorship. He lived for two years with the Swiss author Bonstetten at Nyon on Lake Geneva. In 1794 he was appointed reader and traveling companion to Princess Louisa of Anhalt Dessau (wife of Leopold III, Duke of Anhalt Dessau). They visited Switzerland, Tyrol, and Italy. For a time, they were joined in their travels by Danish author and salonist Friederike Brun. After Princess Louisa's death in 1811, he entered the service of the king of Württemberg, was ennobled, created counselor of legation, appointed intendant of the court theatre and chief librarian of the royal library at Stuttgart. He resided for a time in Italy. In 1828 he retired and settled at Wörlitz near Dessau, where he died on 12 March 1831.
Жазбалар
Матиссон өзінің өлеңдері (Gedichte; 1787; 15-ші басылым, 1851; жаңа басылым, 1876) арқасында бір уақыт бойы үлкен танымалдылыққа ие болды, оларды Шиллер меланхолиялық тәттілігі мен пейзаждардың көркем суреттелуі үшін жоғары бағалады. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымы оның өлеңін әуенді және музыкалық тілмен жазылған деп мақтады, бірақ ой-пікірлер мен сезімдердің көбінесе жасанды және шынайы емес екеніне шағымданады. 1905 жылғы «Жаңа халықаралық энциклопедияда» оның өлеңдері, әсіресе ауылдық суреттемелерінде, әуенді және көркем, бірақ күшті емес деп бағаланады. Оның «Аделаида» шығармасы Бетховеннің музыкалық қойылымы арқылы танымал болды. Матиссонның элегияларының ішінде «Ескі қамалдың қираған жерлерінде» (Die Elegie in den Ruinen eines alten Bergschlosses) 1911 жылы да танымал болды және 1879 жылғы «Америкалық циклопедиясы» оны оның ең жақсы лирикалық шығармаларының бірі деп атады. Ол Германияның лирикалық ақындарынан таңдамаларды «Лирикалық антология» (Lyrische Anthologie, 20 том, Цюрих, 1803–1807) деген атпен жинап, редакциялады. Оның «Еске алулары» (Erinnerungen; 5 том, 1810–1816) саяхаттары туралы қызықты әңгімелерді қамтиды. Матиссонның «Жазбалары» (Schriften) сегіз томдық жинақ түрінде (1825–1829) жарық көрді, оның бірінші томында өлеңдері, ал қалған жеті томында «Erinnerungen» еңбегі бар; тоғызыншы том 1833 жылы Генрих Дёрингтің өмірбаянымен толықтырылды. Оның «Әдеби мұрасы» (Literarischer Nachlass), хаттарынан таңдамалармен бірге, 1832 жылы Ф.Р.Шохтың төрт томдық жинағында жарық көрді.
Matthisson enjoyed for a time a great popularity on account of his Poems (Gedichte; 1787; 15th ed., 1851; new ed., 1876), which Schiller extravagantly praised for their melancholy sweetness and their fine descriptions of scenery. The Encyclopædia Britannica Eleventh Edition praised his verse as melodious and written with musical language, but complains that the thought and sentiments expressed are too often artificial and insincere. The 1905 New International Encyclopaedia judges "his verse melodious and graceful, especially in rural description, but never strong." His Adelaide was rendered famous by Beethoven's setting. Of Matthisson's elegies, Elegy in the Ruins of an Old Castle (Die Elegie in den Ruinen eines alten Bergschlosses) was still popular in 1911, and is praised by the 1879 American Cyclopaedia as one of his finest lyrics. He edited selections from the lyric poets of Germany under the title of Lyrische Anthologie (20 vols., Zürich, 1803–07). His Reminiscences (Erinnerungen; 5 vols., 1810 1816), contain interesting accounts of his travels. Matthisson's Writings (Schriften) appeared in eight volumes (1825 1829), of which the first contains his poems and the other seven his Erinnerungen; a ninth volume was added in 1833 containing his biography by Heinrich Döring. His Literary Remains (Literarischer Nachlass), with a selection from his correspondence, was published in four volumes by F. R. Schoch in 1832.