Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл мақалада Польшаның орта ғасырлардағы тарихы зерттеледі. Бұл кезең шамамен мың жылға жуық, 5 ғасырдан 16 ғасырға дейін созылады. Ол көбінесе Батыс Рим империясының құлауымен басталып, кейінгі Жаңа заманмен салыстырылады. Итальяндық Ренессанс кезеңінде гуманизмнің өркендеуі мен Реформацияның басталуы әдетте орта ғасырлардан шығумен байланысты, ал Еуропаның теңіз арқылы кеңеюі одан кейінгі процестердің бірі болып саналады, бірақ бұл мерзімдер шамамен және күрделі талқыларға негізделген.
This article covers the history of Poland in the Middle Ages. This time covers roughly a millennium, from the 5th century to the 16th century. It is commonly dated from the Fall of the Western Roman Empire, and contrasted with a later Early Modern Period. The time during which the rise of humanism in the Italian Renaissance and the Reformation unfolded is generally associated with the transition out of the Middle Ages, with European overseas expansion as a succeeding process, but such dates are approximate and based upon nuanced arguments.
Ерте орта ғасырлар
Славян көші-қонының алғашқы толқындары Днепр өзенінің жоғарғы және орта ағысынан келіп, Висла өзенінің жоғарғы бөлігінде және қазіргі Польшаның оңтүстік-шығысы мен Оңтүстік Мазовия аймақтарында қоныстанды. Гданьск медицина университетінің ғалымдары жүргізген генетикалық зерттеу нәтижелері "славянның ең ерте туған жері Днепрдің орта алабында болған деген гипотезаны растайды".
The first waves of Slavic migration settled the area of the upper Vistula River and elsewhere in the lands of present day southeastern Poland and southern Masovia, coming from the upper and middle regions of the Dnieper River. Results of a genetic study by researchers from Gdańsk Medical University "support hypothesis placing the earliest known homeland of Slavs in the middle Dnieper basin".
Орта ғасырдың аяғы
Польша мемлекеті 10 ғасырдың екінші жартысында Пьяст әулетінен шыққан I Миешконың билігімен басталады. Миешко 966 жылы Батыс латын шіркеуінде крещение қабылдауды таңдады. Польша мемлекетінің құрылуынан кейін, оны халықты христиан дініне өткізген, күшті патшалық құрған және Польшаны еуропалық мәдениетке енгізген бірқатар билеушілер басқарды. Миешконың ұлы Болеслав I Хробрий Польша шіркеуінің провинциясын құрды, аумақтық жаулаулар жүргізді және ресми түрде тәж кигізіліп, Польшаның алғашқы патшасы атанды. Одан кейін монархия құлдырап, Казимир I тұсында қайта жаңғыртылды. Казимирдің ұлы Болеслав II Батыл шіркеу билігімен қақтығысқа түсіп, елден қуылды. Болеслав III елін ұлдары арасында бөлгеннен кейін, ішкі жікке бөліну 12-13 ғасырларда алғашқы Пьяст монархиясының құрылымын әлсіретті. Аймақтық Пьяст князьдерінің бірі Балтық пруссиялық язычниктармен күресуге көмектесу үшін Тевтон орденін шақырды, бұл Польшаның орденмен, содан кейін неміс Пруссия мемлекетімен ғасырлар бойы соғысқа түсуіне себеп болды. Патшалық Владыслав I Биік қолмен қайта жаңғыртылды, ал оның ұлы Ұлы Казимир III оны нығайтып, кеңейтті. Бөліну салдарынан Силезия мен Померанияның батыс провинциялары жоғалды, ал Польша шығысқа қарай кеңейе бастады. 14 ғасырда Анжу әулетінің екі өкілі билік еткеннен кейін, жаңа, қуатты Польша Корольдігінің негізі қаланды.
The Polish state begins with the rule of Mieszko I of the Piast dynasty in the second half of the 10th century. Mieszko chose to be baptized in the Western Latin Church in 966. Following its emergence, the Polish nation was led by a series of rulers who converted the population to Christianity, created a strong kingdom and integrated Poland into the European culture. Mieszko's son Bolesław I Chrobry established a Polish Church province, pursued territorial conquests and was officially crowned, becoming the first King of Poland. This was followed by a collapse of the monarchy and restoration under Casimir I. Casimir's son Bolesław II the Bold became fatally involved in a conflict with the ecclesiastical authority, and was expelled from the country. After Bolesław III divided the country among his sons, internal fragmentation eroded the initial Piast monarchy structure in the 12th and 13th centuries. One of the regional Piast dukes invited the Teutonic Knights to help him fight the Baltic Prussian pagans, which caused centuries of Poland's warfare with the Knights and then with the German Prussian state. The Kingdom was restored under Władysław I the Elbow high, strengthened and expanded by his son Casimir III the Great. The western provinces of Silesia and Pomerania were lost after the fragmentation, and Poland began expanding to the east. The consolidation in the 14th century laid the base for, after the reigns of two members of the Angevin dynasty, the new powerful Kingdom of Poland that was to follow.