Кіріспе

1917 жылы JPS баспасынан шыққан еврей Киелі кітабының ағылшын тіліндегі аудармасы. Американың еврей баспа қоғамының (JPS) Танах (Еврей Киелі кітабы) аудармасы – Американың еврей баспа қоғамынан шыққан алғашқы Киелі кітап аудармасы және Танахты еврейлер тобы алғаш рет ағылшын тіліне аударғаны (дегенмен, Исаак Лизер сияқты бұрынғы жекелеген аудармалар болған). Толық басылым атауы: "Масореттік мәтін бойынша Киелі жазбалар: бұрынғы аудармалардың көмегімен және еврей ғалымдарымен үнемі кеңесе отырып жасалған жаңа аударма". New Jewish Publication Society Version туралы мәліметтер үшін [[New Jewish Publication Society of America Version]] қараңыз.

Алдыңғы аудармалар

1917 жылы жарық көрген бұл аударма Ревизияланған нұсқасы мен Америкалық стандартты аудармаға көп қарызды. Ол еврей және христиандық түсіндірмелердің әртүрлі болатын көптеген үзінділерде олардан өзгеше, әсіресе Ишая 7:14-те, онда христиандық Киелі кітаптардың көпшілігінде қолданылатын «ұзын бойлы қыз» деген сөздің орнына «жас әйел» деп аударылған. Бұл аударма 1892 жылы реформашы раввиндердің ұйымы – Америка раввиндерінің орталық конференциясы бастаған. Бастапқы ниет – әр түрлі кітаптарды жеке раввиндер мен ғалымдарға тапсыру еді. Редакторлар комитеті аударманың сапасы мен тұжырымдылығын қамтамасыз ететін болды. Бірнеше жылдан кейін бұл әдісті жүзеге асыру қиын екені анық болды, және он жылдан астам уақыттан соң тек Забур кітабы ғана басылып шықты. 1908 жылы Яһуди баспа қоғамы жобаны өз мойнына алуға келісті. Яһуди баспа қоғамының жоспары бойынша жеті редактордан тұратын комитет бүкіл аударма үшін жауапты болады. Олардың құрамына қоғамнан Соломон Шектер, Сайрус Адлер және Джозеф Джейкобс, Америка раввиндерінің орталық конференциясынан Кауфман Колер, Дэвид Филипсон және Сэмюэл Шульман кірді. Оларды бас редактор Макс Марголис басқарды. Редакциялық комитет Синциннатидегі Еврей одағы колледжінің, Нью-Йорк қаласындағы еврей теологиялық семинариясының және Филадельфиядағы еврей тілі бойынша Дропси колледжінің бірдей санынан құралды. Жұмыс 1915 жылдың қараша айында аяқталып, екі жылдан кейін жарық көрді. Аударма еврей мазорет мәтініне негізделген. Ол Селигман Беердің басылымын ұстанады, бірақ Беердің басылымында ешқашан жарияланбаған Чиққан кітаптардан бастап, 5 кітапқа дейін, К. Д. Гинзбургтің еврей мәтіні қолданылды.

Кітаптар тәртібі

Кітаптардың реті: Тора (Мұсаның бес кітабы), Невиим (Пайғамбарлар) және Кэтувим (Жазбалар). Христиан оқырмандары кітаптардың ретінде христиандық Киелі кітаптан айырмашылықтарды, сондай-ақ тараулардың басталуы мен аяқталуындағы кейбір өзгешеліктерді (мысалы, 5Мұса 12:32 мен 13:1) байқайтын болар. Сондай-ақ, Техилимде (Забурлар) тақырыптар көбінесе бірінші тармақ ретінде есептеледі, бұл христиандық Киелі кітаптардағы нөмірлеумен салыстырғанда осы Забурлардың тармақтарында бірлік айырмашылыққа алып келеді.

Кейінгі аударма

Бұл аударма 1985 жылы толық түрінде жарық көрген JPS Tanakh (NJPS) аудармасымен алмастырылды. Дегенмен, 1917 жылғы нұсқасы Киелі кітаптың Сончино кітаптарына жазылған түсіндірмелерде және Джозеф Х. Герц редакциялаған Тора түсіндірмесінде пайда болғандықтан, бүгінгі күнге дейін кеңінен таратылуда. Бұдан әрі, ол көптеген өлеңдерге еврейлердің көзқарасын назар аудару арқылы 20 ғасырдағы көптеген аудармаларға әсер етті.