Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цин әулетінің көпұлтты ханшайымы
Multiracial princess of Qing dynasty
the television series
"Принцесса" Дер Линг (Лизи Ю Дер Линг; 8 маусым 1881 – 22 қараша 1944), сонымен қатар Таддеус С. Уайтқа үйленгеннен кейін Элизабет Антуанетта Уайт деп те белгілі, – Ю Кенг пен Луиза Пирсонның қызы, Шанхайда жұмыс істейтін бостондық саудагердің жартылай қытай қызы, хан баннерінің өкілі. Цин патшалық отбасының мүшесі болмаса да, Дер Линг императрица Цысиге жеке қызметкер ретінде қызмет еткен кезде "Квинсу" атағын алды. Ол бірнеше естеліктер, кітаптар мен журналдардағы мақалалардың авторы.
Lizzie Yu Der Ling (t=裕德齡; 8 June 188122 November 1944), better known as "Princess" Der Ling, and also known as Elisabeth Antoinette White after her marriage to Thaddeus C. White, was a Han bannerwoman, the daughter of Yu Keng and Louisa Pierson, the half Chinese daughter of a Boston merchant working in Shanghai. Although not a member of the Qing royal family, Der Ling was given the title of "Quận chúa" while serving as the first lady in waiting for Empress Dowager Cixi. She was a writer of several memoirs, books, and magazine articles.
Ерте өмір
Дер Лингтің әкесі Ю Кенг. Оның ата-тегі Хсу болған, бірақ ол Маньчжур әдет-ғұрыптарына сәйкес, Сегіз тудың мүшесі болғандықтан тасталды. Ол өзінің есімінің бірінші әрпін – Ю-ді тегі ретінде таңдады. Ю Кенг Ханжун ақ туының әскерінде қызмет еткен, қызының айтуынша, ол лорд болған. Бұл мәселе даулы. Жапониядағы Қытай елшісі қызметін атқарғаннан кейін, 1899 жылы төрт жылға Францияның Үшінші Республикасына елші болып тағайындалды. Ол прогрессивті, реформаторлық көзқарастарымен, балаларын, соның ішінде қыздарын батыс мектептерінде оқытуға деген ұмтылысымен (сол кезде бұл өте сирек кездесетін жағдай еді) және императрица жесір Цысиді тұрақты түрде қолдауымен танымал болды. 1905 жылы Ю Кенг Шанхайда қайтыс болды. Дер Лингтің өмірбаянын жазған автордың мәліметінше, Дер Лингтің анасы Луиза Пирсон Бостонда туған америкалық пен қытай әйелінің қызы болған. Бірақ кітапта оның тегі қандай болғанына қарамастан, басқалар оны маньчжур деп жиі айтады. Ю Кенгтің қыздары Дер Линг пен Роунг Линг (1882–1973, болашақта Пекиннің Дэн Пао чао ханымы) батыс білімі алды, француз және ағылшын тілдерін үйренді, Парижде Изадора Дунканнан би өнерін оқыды. Дер Линг француз епископы Альфонс Фавьерден крещение алған католик еді. Кішкентай кезінде әкесімен Римге сапар шегіп, Папа Лео XIII-тен жеке кездесуде бата алды. Дер Линг болашақта Қытай мен АҚШ-та дау тудыратын «принцесса» атағын пайдаланып, 1911 жылы жарық көрген «Құпия қаладағы екі жыл» атты естелік кітабында сарайдағы өмірі туралы жазды. Ол кітабында императрица жесір оған берген принцесса мәртебесі тек сарай шегінде ғана жарамды екенін айтады. Гуансюй императоры (үй қамауында болғандықтан) бұл атақты растамағандықтан, ол сарайдан тыс жерде жарамсыз болды. «Екі жыл» маньчжур сарайының өмірі мен императрица жесірдің мінез-құлқы туралы бірегей мәліметтер береді – бұл әлем 1911 жылғы төңкеріспен, маньчжур немесе Цин әулетін құлатқан төңкеріспен күрт аяқталды. Дер Линг жазуын жалғастырып, тағы жеті кітап жариялады. Дер Линг Цин патшалық отбасының мүшесі болған жоқ. Дер Линг өзін маньчжур деп мәлімдесе де, оның әкесі Ю Кенг шын мәнінде ханьқытайлық баннерлік болған және этникалық маньчжур баннерлеріне жатпаған.
Der Ling's father Yü Keng His ancestral surname was Hsü but was abandoned following Manchu customs since he was a member of Eight Banners. He chose Yu, the first word of his given name as his surname. was a member of the Hanjun Plain White Banner Corps, and according to his daughter he was a Lord. This is of some doubt. After serving as Chinese minister to Japan, he was appointed minister to the French Third Republic for four years in 1899. He was known for his progressive, reformist views; for his determination to educate his children, including the girls, in western schools, which was highly unusual in their generation; and for his unvarying support of the Empress Dowager Cixi. In 1905, Yü Keng died in Shanghai. According to Der Ling's biographer, Der Ling's mother, Louisa Pierson, was the daughter of a Boston born American and a Chinese woman. However, in the book, whatever her background, she is repeatedly referred to by other people as a Manchu. Yü Keng's daughters Der Ling and Roung Ling (1882–1973, the future Madame Dan Pao tchao of Peking) received a western education, learning French and English, and studying dance in Paris with Isadora Duncan. Der Ling was a Catholic baptised by the French bishop Alphonse Favier. While a young girl, she travelled with her father to Rome, and received papal blessing by the hand of Pope Leo XIII during a private meeting. Using the title of Princess, which would create controversy for her in both China and the United States in the future, Der Ling wrote of her experiences in court in her memoir Two Years in the Forbidden City, which was published in 1911. She states in her book that the status of Princess, which the Empress Dowager had given her, was valid only within the palace. As the Guangxu Emperor, who was under a form of house arrest, never confirmed the title, it was not valid in the outside world. Two Years provides unique insights into life at the Manchu court and the character of the Empress Dowager, a world that ended abruptly with the 1911 Revolution that overthrew the Manchu or Qing dynasty. Der Ling continued to write and published seven more books. Der Ling was not a member of the Qing royal family. Although Der Ling claimed to be an ethnic Manchu, her father Yü Keng was actually a Han Chinese Bannerman and not part of the ethnic Manchu Banners.
Мемуарлары мен жазбалары
1908 жылы Циси қайтыс болғаннан кейін Дер Линг кітаптар мен мерзімді басылымдарда пайда болған Цисидің дұрыс емес бейнелеріне ашуланып, "Ескі Буддаға" қызмет ету туралы өз естеліктерін жазды, оны "Құпия қаладағы екі жыл" деп атады. Бұл кітап 1911 жылы, Цинь әулеті құлау алдында жарық көрді және үлкен сәттілікке ие болды. Онда Циси, Пекинде тұрған шетелдіктердің есебінде және танымал баспасөзде бейнеленгендей, әдемі нәрселерді жақсы көретін, өткеніне және ұзақ билік ету кезеңіндегі көптеген қиындықтарды қалай басқарып өткеніне өкінетін, сондай-ақ Дер Лингке көптеген естеліктерімен және ойларымен бөлісетіндей сенімді қартайған әйел ретінде суреттелген. Дер Линг бұл қысқа ғана кезеңде, Қытай империясының құлдырауының ортасында болғандағы өмірі туралы тағы жеті кітап жазды. Оның жеке тарихын айтуы және өзін-өзі насихаттау әдеті отбасының көп бөлігінің оған қарсы болуына әкелді. Осының салдарынан Дер Лингтің Циньнің соңғы кезеңіндегі тарихнамаға қосқан үлесін бағалау қиынға түсті. Бірақ ол Цисимен бірге тұрып, оны байқап, оның қандай болғанын жазған алғашқы қытай әйелі болды. Дер Лингтің естеліктеріндегі көптеген егжей-тегжейлі сипаттамалар, егжей-тегжейлілік пен формаға мән беретін сарайдың күнделікті тұрмысын көрсетеді. Оның жазбалары осыған назар аударғаны үшін құнды, өйткені Қытайдағы және әлемдегі көптеген адамдар үшін Тыйым салынған қала мен Жазғы сарайдың өмірі құпия болып келді. Оның пікірінше, тақтан шыққандардың көптеген проблемаларына Циситің толық айыпталған себебі – тақтан шыққандардың одан шыққан нәрселерді дұрыс түсінбеуінен туды.
After Cixi's death in 1908, Der Ling professed to be so angered by what she saw as false portraits of Cixi appearing in books and periodicals that she wrote her own account of serving "Old Buddha", which she called "Two Years in the Forbidden City". This book appeared in 1911, just before the fall of the Qing dynasty, and was a popular success. In this book, Cixi is not the monster of depravity depicted in the popular press and in the second and third hand accounts left by foreigners who had lived in Beijing, but an aging woman who loved beautiful things, had many regrets about the past and the way she had dealt with the many crises of her long reign, and apparently trusted Der Ling enough to share many memories and opinions with her. Der Ling would go on to write seven more books about this relatively brief period in her youth when she had been close to the heart of declining imperial Chinese power, and sharing this personal history and her habit of promoting herself and her writings caused most of her family to turn against her. All of this has made it difficult to assess Der Ling's contribution to late Qing historiography. But the fact remains that she was the first Chinese woman to live with Cixi and observe her and then write about what it was like; if many of Der Ling's recollections smack of the every day minutiae of a court that thrived on details and form, her writings are no less valuable for focusing on them, particularly as life within the Forbidden City and the Summer Palace was a closed book for most people in China, let alone in the rest of the world. Her opinion was that it was misunderstanding of much of what emanated from the throne that created so many of the problems Cixi has been wholly blamed for.
Танымал мәдениетте
Юй әпкелерінің императорлық сарайдағы өмірі 2006 жылғы қытайлық «Принцесса Дер Линг» телесериалында бейнеленді, онда Дер Лингтің рөлін Чжан Цзиньцзин сомдады. Дер Лингтің өмірі, әсіресе Кевин Уайтпен (Джонатан Кос Рид ойнаған Таддеус К. Уайтқа негізделген) қарым-қатынасы романтикалық түрде көрсетілген. 2010 жылғы қытай-жапондық «蒼穹之昴» (телесериал) сериясында Принцесса Шоу Ан (Жанг ханым) кейіпкері шақырып алған нәрсесі ішінара Принцесса Дер Лингтен шабыттанды. Дер Лингтің рөлін 2016 жылғы Гонконг теледрамасындағы «Тыйым салынған қаладағы соңғы емші» фильмінде 蔚雨芯 сомдады.
The Yu sisters' life in the imperial court was dramatised in the 2006 Chinese television series Princess Der Ling, in which Der Ling was played by Zhang Jingjing. A rather romanticised depiction of Der Ling's life, especially her relationship with Kevin White (based on Thaddeus C. White, portrayed by Jonathan Kos Read). In the 2010 Chinese Japanese coproduction series 蒼穹之昴 (電視劇), the character Princess Shou An (Madam Zhang) is partially inspired by Princess Der Ling. Der Ling was portrayed by 蔚雨芯 in the 2016 Hong Kong television drama The Last Healer in Forbidden City.