Горе: Эфиопияның Оромия аймағындағы қала

Кіріспе

Горе – Эфиопияның Оромия аймағындағы қала. Оңтүстік-батыс Эфиопияда, Оромия аймағының Илубабор аймағында Мету қаласының оңтүстігінде орналасқан. Қаланың географиялық координаталары және теңіз деңгейінен биіктігі 2085 метрді құрайды. Горе балымен әйгілі. К. Гвинннің 1908/09 жылдарғы Оңтүстік Эфиопияны триангуляциялық зерттеу есебіне қоса берілген картада Гореде телеграф станциясы болғандығы көрсетілген. 1960 жылдары Горе маңында тәжірибелік шай плантациялары құрылып, олардың көптегені сәтті өріс алды. Гореге жақын орналасқан Гуммаро плантациясы 800 гектар жерді алып жатыр және Эфиопиядағы ең ірі шай плантациясы болып табылады. Қаланы Горе әуежайы қамтамасыз етеді. 1928-1936 жылдары Гореде британдық консул қызметін атқарған капитан Эсме Нурс Эрскин аэродромды дамытып, "Құрмықтан Гореге ұшу нұсқаулары" (1932) құрастырған.

Тарих

Гор қаласы XIX ғасырда Рас Тессема Надевтің сарайының төңірегінде пайда болған. Орыс саяхатшысы Александр Булатович 1896 жылдың 21 қарашасында мұнда тоқтады, Мохаға қарсы жорықта болған Рас Тессемамен кездесуді күткен. Рас Тессема оның кеткеніне дейін, 31 желтоқсанға дейін қайтып келмеді. Гамбела портының дамуымен және Суданға қарай Баро өзені арқылы сауда жолының кеңеюімен бірге Гор да гүлденіп, аптасына екі рет базар өткізді. Ричард Панкхерст Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі қауымдастықты бес шетелдік сауда фирмасы ретінде сипаттады: «екі грек, бір сириялық, бір британдық және бір неміс» – олар кофе, балауыз және аз мөлшерде жануар терісін экспорттады, сондай-ақ мақта мата, тұз және басқа да өндірілген тауарларды импорттады. Сол кезде мысық майы да маңызды экспорт тауары болды, Панкхерст 1910 жылы Рас Тессема 42 килограмм экспорттағанын айтады. 1927 жылдың 9 шілдесінде грек азаматтары Т. Зевос пен А. Доналисқа қала мен Горды 180 километрлік жолмен Гамбеламен байланыстыруға келісімшарт берілді. Алайда, Джиммадан Горға дейінгі жол 1935 жылға дейін салынбаған еді. Жүк артылған есекте сапармен Аддис-Абебаға жету 20-22 күн, ал мінген есекпен – 14-15 күнге созылды. Горден елбасыға хаттар әр дүйсенбі күні сағат 17.00-де жіберілетін, ал мемлекеттік телефон желісі телеграф байланысы ретінде де пайдаланылды. Эрскин келгеннен кейін Гор қаласын көріп тұратын төбеде тұрғын үй, қосымша ғимараттар, казармалар, он арнайы констебльге арналған жатақханалар және иттерге арналған үйлер салып, әсем резиденция құрылысын бастады – қазір бұл қираған ғимарат. 1935-1936 жылдардағы итальяндық шапқыншылық кезінде Эрскин Батыс Галла Конфедерациясына Ұлттар Лигасына үндеу жасауға көмектесті, онда Галла (Оромо) басшылары «өзін-өзі басқаруға қол жеткізгенше» британдық мандатқа қарастырылуды сұрады. Британ үкіметі бұл өтінішті Ұлттар Лигасына жіберуден бас тартты. Кейін Рас Имру Хайле Селассие Гор қаласын итальяндық басқыншыларға қарсы күресу үшін өзінің базасы ретінде пайдалануға тырысты, бірақ жергілікті Велега Оромо халқының қарсылығы оны 1936 жылдың қазан айының соңында қаладан кетуге мәжбүр етті. 1936 жылдың 26 қарашасында итальяндық 1-ші Эритреялық бригадасы қаланы басып алды.

Gore was founded in the nineteenth century, growing up around Ras Tessema Nadew's palace. The Russian explorer Alexander Bulatovich stopped here 21 November 1896, expecting to meet Ras Tessema, who was away campaigning against the Mocha; Ras Tessema had not returned when Bulatovich left on 31 December. With the growing prosperity of the port town of Gambela, and the growth of the Baro River route to Sudan, Gore likewise prospered, holding two market days a week. Richard Pankhurst describes the pre World War I community as having five foreign trading concerns "two Greek, one Syrian, one British and one German"—engaged in the export of coffee, wax, and to a lesser extent animal hides, and the import of cotton cloth, salt, and other manufactured goods. Civet cat oil was also a significant export at the time, Pankhurst noting that Ras Tessema exported 42 kilos in 1910. On 9 July 1927, the Greek nationals T. Zewos and A. Donalis were awarded a contract to link the town and Gore by road with Gambela, a distance of 180 kilometers. However, the road from Jimma to Gore was not yet built by 1935. A trip to Addis Ababa took 20–22 days for pack mules and 14–15 days for riding mules. The mail transport from Gore to the capital departed every Monday at 17.00 while the government telephone line was used also as telegraph connection. On arrival “Erskine set about building an impressive residency on a hill overlooking Gore, with outbuildings, barracks, and stables for ten special constables, and a pack of hounds” now a ruin. During the Italian invasion 1935 1936, Erskine helped the Western Galla Confederation with their application to League of Nations, in which the Galla (Oromo) chiefs asked “to be placed under a British mandate until we achieve self government”. The British government declined to forward these applications to the League of Nations. Later Ras Imru Haile Selassie attempted to use Gore as his base to resist the forces of the occupying Italian forces, but hostility from the local Welega Oromo forced him to move from the town late in October, 1936. On 26 November 1936, the Italian 1st Eritrean Brigade occupied the town.

Демография

Орталық статистика агенттігінің 2005 жылғы деректеріне сәйкес, Гореде 12 708 адам тұрады, оның ішінде 6 125 ер адам және 6 583 әйел адам. 1994 жылғы халық санауында бұл қалада 7 114 адам болған, оның ішінде 3 322 ер адам және 3 792 әйел адам. Горе Але ауданының ең ірі елді мекені болып табылады.