Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тигр аймағындағы қала, Эфиопия.
City in Tigray Region, Ethiopia
Шир (Shuh ruh; Shuh ré), сондай-ақ Шир Инда Селассие ("Үштік үйі" деген мағынаны білдіреді) деп те аталады, Эфиопияның Тигр аймағындағы қала және жеке уорда. Қала Шир Ауража, Миэрабави Зоба және қазіргі Семиен Ми’ирабави аймағының әкімшілік орталығы болып табылады. Бұрын Тахтай Кораро ауданының құрамында болған.
Shire (, Shuh ruh; , Shuh ré), also known as Shire Inda Selassie (, meaning "House of the Trinity"), is a city and separate woreda in the Tigray Region of Ethiopia. The city is the administrative center of the Shire Awraja, Mi erabawi Zoba and now Semien Mi'irabawi Zone. It was part of Tahtay Koraro district.
Шығу тегі
Шаир туралы алғашқы деректер император Давит I-нің (1382–1412 жылдары билеген) сақталған үш жарғысының бірінде кездеседі.
An early mention of Shire is in one of the three surviving charters of Emperor Dawit I (r. 1382–1412).
XVI ғасыр
Мегаполис Адал мемлекетінің қарастырылған қаласы болды және христиан Диганах басқарды.
The metropolis was a tributary state of Adal and governed by the Christian, Diganah.
20 ғасыр
Екінші итальян-эфиопия соғысының бір бөлігі ретінде генерал Пьетро Бадоглио басқаратын итальяндық бөлімдер 1936 жылғы 29 ақпанда Аксумнан шығып, Шир шайқасы деп аталатын Шир маңында орналасқан Рас Имру Хайле Селассиенің басшылығымен эфиопиялық армияға шабуыл жасады. Эфиопиялықтардың қаһармандық қарсылығына қарамастан, 3 наурызға дейін итальяндықтар шабуылды жалғастырып, жақын арада Текезе өзенін кесіп өтті. 1941 жылы монархия қайта орнатылғаннан кейін, Шир 1995 жылғы Эфиопия Конституциясы қабылданғаннан кейін елдің әкімшілік реформасына дейін Шир аймағының орталығы болды. Шир Эфиопия азамат соғысы кезінде қайтадан шайқас алаңына айналды. Тиграй халықтық азаттық фронтының (ТХАФ) үкіметтік күштермен алғашқы қақтығысы 1975 жылғы 5 тамызда болды. ТХАФ жетекшісінің мүшесі Мехари Текле ("Мусси") Әдди Даэрода үкіметтік милициямен тұтқындалып, Шир түрмесіне жеткізілді. Оны Мекеле немесе Аддис-Абебадағы қауіпсіз жайға жеткізуге үлкермей, он бір адамнан тұратын топ түрмеге шабуыл жасап, бір полицейді жаралады, қалғандарын шашыратып, жолдастарын және тағы 60 тұтқынды босатып, оны қауіпсіз жерге эвакуациялады. Соғыстың соңғы кезеңінде, 1988 жылғы наурызда Афабет шайқасында эфиопиялық армияның ауыр жеңілісінен кейін ТХАФ бірнеше шабуылдар ұйымдастырып, Рама, Адва, Селех Леха және Ширде орналасқан үкіметтік күштерді талқандады. 17-ші армия дивизиясының шамамен 200 әскері ғана Ширден эвакуацияланып, Гондарға шегіне алды. Бұл 603-ші, 604-ші және 605-ші корпустардан құралған Үшінші революциялық армияның құрылуына әкелді. 1988 жылғы 19 маусым мен 3 шілде аралығында 604-ші корпус 12 ауданды қайта басып алып, ТХАФ қарсылығынсыз Ширге енді. Алайда, Адди Хагерейдегі үкіметтік әскерлер арасындағы тәртіпсіздік ТХАФ-қа қалаға шабуыл жасап, оны басып алуға мүмкіндік берді, ал 604-ші корпус 28 желтоқсанға дейін қайтадан шабуылға шыға алмады. Бұл 1989 жылғы 19 ақпанда ТХАФ жеңісімен аяқталған Екінші Шир шайқасына әкелді. Шир шайқас басталғанда Үшінші революциялық армияның штабы болғанмен, соңында қалған бөлімдер Енда Аба Гунаға қарай шегінді. 1989 жылғы 21 наурызда Шир Эфиопия әуе күштерінің бомбалауына ұшырады, нәтижесінде бір адам қаза тапты. Lonely Planet нұсқаулығының үшінші басылымында Эфиопия бойынша "соғыс қалдықтарын" әлі де Шир маңында көруге болады делінген.
As part of the Second Italo Ethiopian War, Italian units under General Pietro Badoglio advanced out of Axum on 29 February 1936 to attack the Ethiopian army under Ras Imru Haile Selassie deployed around Shire in an action known as the Battle of Shire. Despite determined Ethiopian resistance, by 3 March the Italians had resumed their advance and shortly afterwards crossed the Tekezé River. After the restoration of the monarchy in 1941, Shire served as the capital of the Shire sub region until the administrative reorganization of the nation following the adoption of the 1995 Ethiopian Constitution. Shire once again became a battlefield during the Ethiopian Civil War. The first clash of the Tigrayan People's Liberation Front (TPLF) with government forces occurred on 5 August 1975, after Mehari Tekle ("Mussie"), a member of the TPLF leadership, was arrested in Addi Daero by government militiamen and taken to prison in Shire. Before he could be transported to a more secure facility in Mek'ele or Addis Ababa, a squad of eleven men burst into the prison, wounding one policeman and scattering the rest, freeing their comrade and 60 other prisoners, and spiriting him away to safety. During the latter part of the war, following the massive Ethiopian army defeat at the Battle of Afabet in March 1988, the TPLF launched a series of offensives, in which they destroyed government forces stationed at Rama, Adwa, Seleh Leha, and Shire. Only about 200 soldiers of the 17th Army Division were able to evacuate Shire and fall back to Gondar. This led to the raising of the Third Revolutionary Army, composed of the 603rd, 604th and 605th core armies. Between 19 June and 3 July 1988 the 604th was able to regain control over 12 districts, and entered Shire with no significant resistance from TPLF forces. However, due to unrest amongst the government soldiers at Addi Hageray, which permitted the TPLF to attack and occupy that town, the 604th was unable to advance again until 28 December. This led to the Second Battle of Shire, which ended on 19 February 1989 as a victory for the TPLF. Although Shire had been the headquarters of the Third Revolutionary Army at the beginning of the battle, at the end the remaining units were retreating towards Enda Aba Guna. On 21 March 1989, Shire was bombed from the air by the Ethiopian Air Force: one person was killed. The third edition of Lonely Planet guide to Ethiopia notes that "war relics" could still be seen near Shire.
21 ғасыр
2019 жылдың соңынан бері шөлдегі шегірткелер Африка мүйісіндегі егістерге зиян келтірді, БҰҰ мәліметінше, Эфиопияда 1 миллионға дейін адам азық-түлік көмегіне мұқтаж. 2020 жылдың қарашасында басталған Тиграй соғысы және Эфиопиядағы COVID-19 пандемиясы Тиграй аймағындағы азық-түлік жағдайын ушықтырды. Ширедегі жағдай ерекше қиын болды, онда 100 000 адам ішкі көшкінге айналды. Балалардың шамамен он пайызы (қол өлшемдері арқылы) ауыр жедел майығу диагнозын алды. Ұлыбританияда орналасқан және спутниктік суреттерді талдайтын DX Open Network Хитсат босқындар лагеріндегі БҰҰ Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының алаңындағы екі қойма стиліндегі құрылымның "өте мақсатты түрде қиратылғанын" анықтады. Дәрігерлер Шекарасыз тобы олар қол жеткізген Адиграт, Адва және Аксум аудандарында, Тиграй аймағының басқа бөліктерінде азаматтық құрбандардың саны "өте жоғары" болғанын анықтады. 2020 жылдың қарашасындағы ТЖҰҚ пен Эфиопиялық Халықтық Партиясы (PP) соғысы кезінде Эритреялық Шейбия және басқалары Ширеде белсенділік танысты. Осы қанды соғыс барысында Шире әлемдегі кез келген жерден үш есе көп зардап шекті, әуе шабуылы, зымырандар, жарылғыш заттар мен ауыр қарулармен қиратылды. Әсіресе 2022 жылдың қыркүйегінде осы соғысқа қатысқан 1 миллионнан астам әскер болды, және Ширенің тума халқына тиесілі үйлер, бизнес және ғимараттар қиратылды. Мысалы, Дежена қонақ үйі, Гебар Шире қонақ үйі, Зенебе Кифленің үйі және т.б. Эфиопиялық ПП, Эритреялық Шейбия және ТЖҰҚ жүздеген бейкүнә Шире тұрғындарын өлтірді.
Since late 2019 swarms of desert locust have damaged crops in the horn of Africa leaving up to one million people in Ethiopia in need of food aid according to the UN. The Tigray War that began in November 2020 and the COVID 19 pandemic in Ethiopia aggravated the food situation in Tigray Region. The situation was particularly bad in Shire, with 100,000 internally displaced people. About ten percent of the children were diagnosed (by arm measurements) as having severe acute malnutrition. The DX Open Network, based in the UK and analysing satellite images, found that two warehouse style structures in the UN World Food Program compound at Hitsats refugee camp had been "very specifically destroyed." Doctors Without Borders found that in the parts of Adigrat, Adwa and Axum that they had access to, in other parts of Tigray Region, the civilian casualties were "extremely high". During the Nov 2020 war of TPLF and Ethiopian PP, Eritrean Shaebia, and others were token place in Shire. During this bloody war Shire damaged three times morethan any place in the world, heavily destroyed by airplane bombs, missiles, explosives and heavy Ammunitions. especially in September 2022 more than 1 million Armies of those war actors has been participated; and the homes, business and buildings owned by Shire Natives were destroyed. for Example Dejena Hotel, Gebar Shire Hotel, the home of Zenebe Kifle, etc. Hundreds of innocent Shire Native's had been killed by Ethiopian PP, Eritrean Shaebiya and TPLF.
Климат
Шаир тропикалық саванна климатына ие (Кёппен климаттық жіктелуі Aw), орташа жауын-шашын мөлшері 905 мм-ге жетеді.
Shire has a tropical savanna climate (Köppen climate classification Aw) with average rainfall reaching 905 mm.
Демография
2021 жылғы шілдеде Эфиопияның Орталық статистика агенттігі (CSA) жүргізген ұлттық санақтың нәтижесінде бұл қаланың жалпы халқы 95 491 адамды құрайды. Эфиопияның Орталық статистика агенттігі (CSA) жүргізген 2007 жылғы ұлттық санақ бойынша бұл қаладағы жалпы халық саны 47 284 адамды құрады, оның ішінде 21 867 ер адам және 25 417 әйел болды. Көптеген тұрғындар эфиопиялық православие дінін ұстанатындарын айтты, олардың 85,11% осы дінді ұстанатынын, ал халықтың 14,67% мұсылман екенін көрсетті. 1994 жылғы ұлттық санақ мәліметтері бойынша қалада 25 269 адам тұрды, оның ішінде 11 360 ер адам және 13 909 әйел болды. 1980-жылдардың ортасында қала халқы 15 000-нан аспады.
Based on the July 2021 national census conducted by the Central Statistical Agency of Ethiopia (CSA), this city has a total population of 95,491. Based on the 2007 national census conducted by the Central Statistical Agency of Ethiopia (CSA), this town has a total population of 47,284, of whom 21,867 are men and 25,417 women. The majority of the inhabitants said they practiced Ethiopian Orthodox Christianity, with 85.11% reporting that as their religion, while 14.67% of the population were Muslim. According to the 1994 national census the town had a population of 25,269 of whom 11,360 were men and 13,909 women. In the mid 1980s, the population of the town was below 15, 000.
Көлік
Эфиопия жол басқармасы Ширді көршілес қалалармен байланыстыратын екі жол салдырды. 2009 жылдың маусым айында басқарма олардың жай-күйі туралы есеп жариялады. Ширді Ади Гошумен байланыстыратын, ұзындығы 156 шақырымдық жолдың 52 пайызы дайын болды және 2010 жылдың қарашасына дейін аяқталуы күтілуде. Ади Абунға жалғасатын 92 шақырымдық жол екі жыл ішінде аяқталады. 2010 жылдың мамыр айына қарай, Ширдің батысынан Дедебитке дейін 71 шақырымдық жол учаскесінде құрылыс жүргізіліп жатыр, ол Ади Реметс арқылы өтіп, Дежена Дэншада аяқталады. Қала аумағында Шир әуежайы (IATA коды SHC) орналасқан.
The Ethiopian Roads Authority had two roads built to connect Shire to neighboring towns. In June 2009, the authority released a report on their status. The road connecting Shire with Addi Goshu, 156 kilometers in length, was 52% complete, and would be completed by November 2010. The road that would connect to Addi Abun, 92 kilometers in length, would be completed in two years. as of May 2010 construction was underway on a road segment 71 kilometers long connecting Shire west to Dedebit, and which will continue on to Adi Remets then terminate at Dejena Densha. The town hosts an airport, Shire Airport (IATA code SHC).