Кіріспе
Некемте (Амхар: ነቀምት) – батыс Эфиопиядағы базарлық қала және бөлек уорда. Оромия облысының Шығыс Велега аймағында орналасқан. Некемтенің ендігі және бойлық координаттары 2,088 метр биіктікте жатыр. Некемте бұрынғы Шығыс Велеганың астанасы болды және Мачаа Оромо мәдениетінің мұражайында орналасқан. Бұл жерде Астер Ганномен бірлесіп, алғаш рет Киелі кітапты оромо тіліне аударған атақты Онесимос Несиб жерленген. Сондай-ақ, бұл Рим-католик шіркеуінің апостольдық викариатының орталығы. Некемтеде Волега университеті орналасқан. Қазірге уақытқа дейін коммерциялық рейстерге ашық емес әуежай бар. Некемте оңтүстік-батыс Эфиопияның жол желісінің орталығы болып табылады. Бірінші ірі жол 1930 жылдардың басында салынды. Ол астана Аддис-Абебадан батысқа қарай, Аддис-Алем арқылы созылды, бірақ жол жүк көліктерімен ғана Аддис-Алем мен Некемте арасындағы 255 шақырымдық қашықтықты жүріп өте алатын. Панкхерст кейінірек кітабында бұл жолда бес төлемақылық қақпа болғанын атап өтті. 110 шақырымдық Некемте – Гимби жолы 1963 жылы Үшінші тас жол бағдарламасының бірінші кезеңінің бір бөлігі болды. Бұл қалада пошта қызметі 1923 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Эфиопия электр жарығы және қуат басқармасының бөлімшесі 1960 жылы қалаға электр энергиясын беруді бастады. 1957 жылы телефон желісі қалаға дейін жеткізілді. Некемте бұрын жақын маңдағы Лиека мен Било, бұрынғы аймақтық базарлардың көлеңкесінде қалған. Некемте 1841 жылы Бекере Годана өзінің Некемте билігін кеңейтіп, жаңа мемлекет құрған кезде маңыздылыққа ие болды. 1905 жылы Некемтеде орталық үкіметтің кеден кеңсесі ресми түрде ашылды. Аурухананың құрылысы 1927 жылы басталды және 1932 жылы швед қаражатымен, сондай-ақ Рас Тафаридің (кейіннен император Хайле Селассие) үлесімен аяқталды. Ол 1932 жылдың 16 ақпанында ресми түрде ашылды, бірақ ол сегіз айдан бері жұмыс істеп тұрды. Италиялық шабуыл кезінде Некемте 5 шілдеде итальяндықтармен бомбаланды, бұл жергілікті швед миссиясының жаңадан салынған мектеп кешеніне 19 бомба тастауды қамтыды. Дежазмах Хабте Марьям, Велеганың губернаторы, итальяндықтарды қабылдады және 14 қазанда әуе арқылы келген полковник А. Мароне мен 24 қазанда қалаға жеткен полковник Мальтаның әскерлерін қабылдады. Олар Аддис-Алемнен аяқ астынан және есек арқылы он екі күн сапар шеккеннен кейін келді, бұл Раc Имру Хайле Селассиенің Гореде қарсылық орталығын құруға жасаған әрекеттерін әлсіретті. Эфиопияға сәтті оралғаннан кейін, 1941 жылдың 20 мамырында император Хайле Селассие Уэлегаға барды, онда шайқас әлі де жалғасып, Кебеде Тесемма Арбегнохты басқарып отырды. Ол Некемтеге барғысы келгенде, оның тобы артиллерия отына түсті.
Nekemte, also spelled as Neqemte (, Amharic: ነቀምት), is a market city and separate woreda in western Ethiopia. Located in the East Welega Zone of the Oromia Region, Nekemte has a latitude and longitude of and an elevation of 2,088 meters. Nekemte was the capital of the former East Welega, and is home to a museum of Machaa Oromo culture. It is a burial place of Onesimos Nesib, a famous Oromo who translated the Bible to Oromo Language for the first time, in collaboration with Aster Ganno. It is also the seat of an Apostolic Vicariate of the Roman Catholic Church. Nekemte is host to Wollega University. It is served by an airport that is not currently open to commercial flights. Nekemte is at the center of the road network for south western Ethiopia. The first major road dates to the early 1930s, with a road that extended from the capital Addis Ababa west through Addis Alem, although the road was passable only by lorries for the 255 kilometers between Addis Alem and Nekemte. Pankhurst later notes in his book that this road had five toll gates. A road connecting Nekemte to Gimbi, 110 kilometers in length, was part of the first stage of the Third Highway Program in 1963. Postal service for this city has been present as early as 1923. A branch of the Ethiopian Electric Light and Power Authority began providing electricity to the city by 1960. By 1957, phone service extended to the city. Nekemte was formerly overshadowed by nearby Lieka and Bilo, the former regional markets. Nekemte acquired some importance when Bekere Godana in 1841 extended his rule of Nekemte over more area to form a new polity. In 1905, a central government customs office was officially opened in Nekemte. Construction on a hospital began in 1927, and was completed in 1932 with Swedish funds as well as contributions from Ras Tafari (who later became Emperor Haile Selassie). It formally opened 16 February 1932, although it had already been in operation for eight months. During the Italian invasion, Nekemte was bombed by the Italians 5 July 1936; this included dropping 19 bombs on the recently constructed school complex of the local Swedish mission. Dejazmach Habte Maryam, governor of Welega, accepted the Italians and received Colonel A. Marone who arrived by air on 14 October and the troops of Colonel Malta who reached the city on 24 October, after having marched by foot and mule for twelve days from Addis Alem, which weakened Ras Imru Haile Selassie's attempts as Prince Regent to establish a center of resistance at Gore. After his successful return to Ethiopia, on 20 May 1941 Emperor Haile Selassie visited Welega where fighting still continued and where Kebede Tesemma was in charge of the Arbegnoch. When he attempted to visit Nekemte, his party came under artillery fire.
Климат
Қаланың қоңыржай тауалды субтропикалық климаты бар (Кёппен: Cwb). Аддис-Абебадан төменірек орналасқандықтан, Некемитеде орташа температура сәл жоғары, бірақ негізгі айырмашылық төменгі орташа температура көрсеткіштерінде. Жылдық орташа температура 18,3 °C (ең жоғары: 24 °C және ең төменгі: 12,6 °C), бірақ Экватордың солтүстігінде наурыз айы ең жылы, ал шілде айы ең суық болып табылады. 2080 мм-ден астам жауын-шашынмен, ол елдегі ең жаңбырлы жерлердің бірі, және жауын-шашынның көп бөлігі жаз айларында жауады. Некемите батыс желдерінің шығыс желдеріне ауысатын шартты сызықта орналасқан. Бұл елдегі ең жаңбырлы жеті қаланың бірі. 2007 жылдан 2017 жылға дейінгі кезеңде жақын жердегі метеорологиялық станция көрсеткен деректер бойынша, жылдық орташа температура 1990 жылғы көрсеткіштен төмен болғанымен, қатаң тіркеу жүргізіле бастаған 1970 жылдан жоғары болды, сондай-ақ 1980 жылдармен салыстырғанда жауын-шашын мөлшері де артық болды.
Демография
2007 жылғы ұлттық халық санағы бойынша, бұл уореданың жалпы саны 75 219 адамды құрады, оның 38 385-і ер адамдар, ал 36 834-і әйел адамдар. Тұрғындарының көп бөлігі протестанттар, халықтың 48,49% осы дінді ұстанатынын, 39,33% эфиопиялық православие христиандығын, ал 10,88% ислам дінін ұстанатынын мәлімдеді. 1994 жылғы халық санағында бұл қаланың жалпы саны 47 258 адамды құрады, оның ішінде 22 844 ер адам және 24 414 әйел адам болды. Некемите – Гуто Уайю уоредасының ең ірі қаласы.
Спорт
Негемте қаласында футбол басты спорт түрі болып табылады. 50 000 адамдық сыйымдылығы бар Велега стадионы – Негемтедегі ең ірі спорт нысаны. Ол 2019 жылы ашылды және стадион негізінен футболға, сондай-ақ жеңіл атлетикаға пайдаланылады.